ยาทาเชื้อรา (topical antifungal) คือยาใช้ภายนอกที่ออกฤทธิ์ทำลายผนังเซลล์ของเชื้อรา ใช้รักษาการติดเชื้อราที่ผิวหนังชั้นตื้น เช่น กลาก (tinea corporis) สังคัง (tinea cruris) น้ำกัดเท้าจากเชื้อรา (tinea pedis) และเกลื้อน (pityriasis versicolor) หัวใจของการเลือกยาไม่ได้อยู่ที่ยี่ห้อ แต่อยู่ที่ ตัวยาสำคัญ ตำแหน่งที่เป็น และระยะเวลาที่ทาต่อเนื่อง ซึ่งเป็นสามข้อที่คนส่วนใหญ่ทำผิดพร้อมกันทั้งสามข้อ บทความนี้เรียงตามคำถามที่คนไข้ถามจริงในห้องตรวจ คือ ตัวยาแต่ละกลุ่มต่างกันอย่างไร...

เล็บหลุด (nail shedding) คือภาวะที่แผ่นเล็บแยกออกจากเนื้อเยื่อที่ยึดมันไว้จนหลุดออกมาทั้งแผ่นหรือบางส่วน ทางการแพทย์แบ่งตามตำแหน่งที่เริ่มแยกเป็นสองแบบ คือ เล็บหลุดจากโคน (onychomadesis) ซึ่งแผ่นเล็บขาดจากรากเล็บแล้วถูกเล็บใหม่ดันออกมาทั้งแผ่น กับ เล็บร่อนหรือหลุดจากปลาย (onycholysis) ซึ่งแผ่นเล็บลอยแยกจากพื้นเล็บตั้งแต่ปลายเล็บถอยเข้าหาโคน สาเหตุที่พบบ่อยที่สุด 5 อย่างคือ การกระแทกและเลือดคั่งใต้เล็บ · ไข้สูงหรือโรคมือเท้าปาก · เชื้อราที่เล็บ · สะเก็ดเงินที่เล็บ · และผลข้างเ

โรคท้าวแสนปม (Neurofibromatosis type 1, NF1) หรือชื่อทางการแพทย์ว่า โรคเนื้องอกเส้นประสาทชนิดที่ 1 คือโรคทางพันธุกรรมที่เกิดจากความผิดปกติของยีน NF1 ทำให้มีปานสีน้ำตาลอ่อนคล้ายกาแฟใส่นม กระตามรักแร้และขาหนีบ และก้อนเนื้องอกของปลอกประสาทใต้ผิวหนังจำนวนมาก โรคนี้ไม่ใช่โรคติดต่อ ไม่ได้เกิดจากเชื้อโรค และไม่แพร่ไปสู่คนอื่นด้วยการสัมผัส การกินอาหารร่วมกัน หรือการอยู่ใกล้ชิด พบได้ประมาณ 1 ใน 2,500–3,000 ของทารกแรกเกิดทุกเชื้อชาติ ผู้ป่วยส่วนใหญ่ใช้ชีวิตได้ตามปกติ แต่มีคำถามที่คนไข้

ผิวหนังเท้าลอก (peeling feet) คืออาการที่ผิวหนังชั้นนอกสุดของฝ่าเท้า ง่ามนิ้วเท้า หรือส้นเท้าหลุดออกมาเป็นขุยหรือเป็นแผ่น อาจคันหรือไม่คันก็ได้ และเป็น "อาการ" ที่เกิดได้จากหลายโรค ไม่ใช่โรคเดียว สาเหตุที่พบบ่อยที่สุด 5 อย่างคือ เชื้อราที่เท้า (tinea pedis) น้ำกัดเท้า (irritant foot dermatitis) ผิวแห้ง (xerosis) ผื่นแพ้สัมผัสจากรองเท้า (shoe contact dermatitis) และภาวะผิวลอกไม่คันที่ชื่อ keratolysis exfoliativa ซึ่งเป็นสาเหตุของเท้าลอกแบบไม่คันที่พบบ่อยที่สุดในวัยรุ่นและวัยทำ

ผิวเป็นด่างขาวเล็ก ๆ ในภาษาแพทย์เรียกว่า ภาวะผิวหนังสีจางเป็นจุดหรือด่าง (hypopigmented macules) หมายถึงบริเวณผิวที่มีเม็ดสีเมลานินน้อยกว่าผิวรอบข้างจนเห็นเป็นจุดหรือปื้นสีขาวหรือสีจางกว่าปกติ ซึ่งไม่ใช่โรคเดียว แต่เป็นอาการร่วมของหลายภาวะ สาเหตุที่พบบ่อยที่สุด 6 กลุ่มคือ กระขาว (idiopathic guttate hypomelanosis), เกลื้อน (pityriasis versicolor), กลากน้ำนม (pityriasis alba), โรคด่างขาว (vitiligo), รอยขาวหลังผื่นหาย (post-inflammatory hypopigmentation) และผิวขาวจากแผลเป็นหรือย

ผื่นไข้เลือดออก (ผื่นจากไข้เลือดออกเดงกี, dengue rash) คือผื่นผิวหนังที่เกิดร่วมกับการติดเชื้อไวรัสเดงกีซึ่งมียุงลายเป็นพาหะ พบในผู้ป่วยราวครึ่งหนึ่ง และมี 2 แบบหลัก ได้แก่ ผื่นแดงระเรื่อทั่วตัวในช่วง 1–2 วันแรกของไข้ กับผื่นแดงเป็นปื้นกว้างที่มีวงผิวสีปกติแทรกอยู่ ("เกาะขาวในทะเลแดง") ซึ่งขึ้นช่วงไข้ลดถึงระยะฟื้นตัวราววันที่ 5–7 ของโรคและมักคันมาก ผื่นทั้งสองแบบไม่อันตรายและหายเองใน 2–5 วัน สิ่งที่ต้องเฝ้าระวังจริงคือจุดเลือดออกใต้ผิวหนังชนิดกดแล้วไม่จาง และสัญญาณอันตรายในช่

ผื่นจากแมลงก้นกระดก (Paederus dermatitis) คือผื่นผิวหนังอักเสบจากสารพิษ pederin ในตัวแมลงก้นกระดก (ด้วงก้นกระดก) ที่ถูกบี้หรือถูกปัดจนแตกบนผิว ไม่ใช่การกัดหรือต่อย ลักษณะเป็นแนวแดงแสบร้อนที่ค่อย ๆ กลายเป็นตุ่มน้ำและตุ่มหนองภายใน 24–48 ชั่วโมง มักเป็นเส้นตามแนวที่ปัด หายเองใน 7–10 วัน แต่ทิ้งรอยดำไว้ได้หลายเดือน คลินิกผิวหนังจะเห็นผื่นชนิดนี้ถี่ขึ้นทุกครั้งที่เข้าฤดูฝน โดยเฉพาะช่วงกันยายนถึงพฤศจิกายน และคำถามที่คนไข้ถามเหมือนกันแทบทุกรายคือสามข้อ ใช่เริมหรืองูสวัดไหม · กี่วันห

คำว่า "ตุ่มเอดส์" เป็นคำที่คนไข้ใช้กันเองจนติดปาก แต่ไม่ใช่ชื่อโรคในทางการแพทย์ และความเข้าใจผิดที่ตามมากับคำนี้สร้างความทุกข์ให้คนจำนวนมากเกินความจำเป็น ขอเริ่มด้วยข้อเท็จจริงสองข้อที่สำคัญที่สุดของบทความนี้ ข้อแรก ไม่มีตุ่มหรือผื่นชนิดใดที่ใช้วินิจฉัยการติดเชื้อเอชไอวีได้ด้วยตัวมันเอง ผื่นที่คนกลัวกันว่าเป็น "ตุ่มเอดส์" นั้น ในทางปฏิบัติแล้วส่วนใหญ่กลับกลายเป็นแมลงกัด รูขุมขนอักเสบ หรือผื่นภูมิแพ้ผิวหนังธรรมดา สิ่งเดียวที่ตอบคำถามนี้ได้คือ การตรวจเลือด ข้อสอง ถ้าผลตรวจออกมา

มีผื่นอยู่ไม่กี่ชนิดในวิชาโรคผิวหนังที่แพทย์เห็นแล้ว "ต้องนึกถึงไว้ก่อนเสมอ" และผื่นซิฟิลิสระยะที่สองคือหนึ่งในนั้น เหตุผลไม่ใช่เพราะมันร้ายแรงเฉียบพลัน แต่เพราะมัน หายไปเองได้แม้ไม่รักษา คนไข้จำนวนมากจึงคิดว่าเรื่องจบแล้ว ทั้งที่เชื้อยังอยู่ในร่างกายและกำลังเดินหน้าไปสู่ระยะที่ทำลายอวัยวะอย่างเงียบ ๆ ขอพูดตรง ๆ ตั้งแต่ต้นสองข้อ ข้อแรก ซิฟิลิสเป็นโรคที่รักษาให้หายได้ด้วยยาปฏิชีวนะ ที่ใช้กันมานานและราคาไม่แพง ข้อสอง การมาตรวจไม่มีอะไรน่าอาย มันคือการติดเชื้อแบคทีเรียชนิดหนึ่ง.

ตุ่มไขมันที่ผิวหนังส่วนใหญ่เป็นเรื่องความสวยงามล้วน ๆ ไม่ต้องรักษาก็ได้ แต่มีอยู่ชนิดหนึ่งที่ต่างออกไปโดยสิ้นเชิง ตุ่มชนิดนั้นคือตุ่มสีเหลืองที่ ขึ้นเป็นกลุ่มอย่างรวดเร็วภายในไม่กี่สัปดาห์ ซึ่งไม่ใช่โรคผิวหนัง แต่เป็นไขมันในเลือดที่สูงจนล้นออกมาสะสมในผิว และคนที่มีตุ่มแบบนี้กำลังเสี่ยงต่อภาวะที่อันตรายถึงชีวิตอยู่โดยไม่รู้ตัว บทความนี้จะอธิบายว่าตุ่มแบบไหนที่ต้องรีบเจาะเลือด แบบไหนที่ปล่อยไว้ได้ และทำไมการยิงเลเซอร์เอาตุ่มออกจึงเป็นการรักษาที่ผิดฝาผิดตัว ตุ่มไขมันสีเหลืองแบบไ

คนไข้กลุ่มนี้มักมาช้ากว่าที่ควร เพราะเหตุผลเดียวกันเสมอ คือ "มันไม่คัน ไม่เจ็บ ก็เลยคิดว่าไม่เป็นไร" ในทางผิวหนัง ความไม่คันไม่ได้แปลว่าไม่สำคัญ มันแค่ตัดกลุ่มโรคภูมิแพ้ออกไป และที่เหลือคือกลุ่มที่กว้างกว่าเดิมมาก ตั้งแต่เรื่องที่ไม่ต้องรักษาเลย ไปจนถึงตุ่มที่เป็นสัญญาณแรกของไขมันในเลือดสูงมากหรือการติดเชื้อทั้งระบบ บทความนี้เจาะเฉพาะตุ่มที่ คลำแล้วนูนขึ้นมาจากผิว ซึ่งเป็นคนละกลุ่มกับจุดแดงแบนราบ ถ้ารอยของคุณเรียบไปกับผิวและไม่ได้นูน ให้อ่าน ผิวหนังเป็นจุดแดง ไม่คัน เกิดจากอะ

คนไข้ที่เดินเข้ามาด้วยเรื่องนี้มักพูดประโยคเดียวกันเกือบทุกราย คือ "อยู่ ๆ ก็มีจุดแดงเล็ก ๆ ขึ้นเต็มไปหมด ไม่คัน ไม่เจ็บ ไม่รู้ว่าเป็นอะไร" ความไม่คันนี่แหละที่ทำให้หลายคนปล่อยทิ้งไว้ ทั้งที่จริงแล้วจุดแดงที่ไม่คันบางชนิดเป็นเรื่องเล็กมากจนไม่ต้องทำอะไรเลย ขณะที่บางชนิดคือสัญญาณแรกของภาวะที่ต้องรีบตรวจเลือดในวันเดียวกัน บทความนี้จะเจาะเฉพาะ จุดเลือดออกใต้ผิวหนัง ซึ่งเป็นกลุ่มย่อยที่แยกออกมาจากจุดแดงทั่วไปได้ด้วยการทดสอบง่าย ๆ ที่ทำเองได้ที่บ้านภายในสิบวินาที ถ้าคุณยังไม่แน่ใจ

"อยู่ดี ๆ ก็มีตุ่มใส ๆ เล็ก ๆ ขึ้นที่นิ้วมือ ทาครีมแล้วไม่หาย ซื้อยาฆ่าเชื้อรามาทาก็ยิ่งแย่" เป็นประโยคที่ได้ยินแทบทุกสัปดาห์ในห้องตรวจ ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ยา แต่อยู่ที่การเดาโรคผิดตั้งแต่ต้น ตุ่มใสที่มือไม่ใช่โรคเดียว แต่เป็นอาการร่วมของหลายโรคที่รักษาคนละทางกันโดยสิ้นเชิง บางโรคไม่ติดต่อและรักษาด้วยยาลดการอักเสบ บางโรคติดต่อได้และต้องรักษาทั้งบ้าน บางโรคต้องได้ยาต้านไวรัสภายในไม่กี่วันแรก และมีอีกกลุ่มที่แม้พบไม่บ่อยแต่พลาดไม่ได้เลย บทความนี้แพทย์เฉพาะทางผิวหนังจะเรียงให้เห็น

คนเลี้ยงแมวจำนวนมากมาพบแพทย์ด้วยประโยคเดียวกันว่า "อยู่ดี ๆ ก็มีผื่นวงแดงขึ้นที่แขน ทาครีมแล้วไม่หาย แมวที่บ้านก็ขนแหว่งเป็นวง" สิ่งที่คนไทยเรียกกันติดปากว่า เชื้อราแมว ในทางการแพทย์คือ โรคกลากจากสัตว์เลี้ยง (zoonotic dermatophytosis) ซึ่งเชื้อที่พบบ่อยที่สุดจากแมวคือ Microsporum canis รองลงมาคือ Trichophyton mentagrophytes ประเด็นที่ทำให้หลายคนรักษาไม่หายสักที ไม่ใช่เพราะยาไม่ดี แต่เพราะสามเรื่องนี้ คือ วินิจฉัยผิดตั้งแต่แรก ทายาผิดชนิดจนผื่นเปลี่ยนหน้าตา และรักษาเฉพาะคนโดยไ

อาการเจ็บเล็บเท้าโดยที่ขอบเล็บไม่ได้ทิ่มเนื้อ ไม่ได้บวมแดงเป็นหนอง และตัดเล็บสั้นแล้วก็ยังเจ็บอยู่ เป็นปัญหาที่พบได้บ่อยกว่าที่คิด ในทางการแพทย์เรียกรวม ๆ ว่า อาการปวดใต้เล็บและข้างเล็บที่ไม่ได้เกิดจากเล็บขบ (painful toenail without onychocryptosis) ซึ่งไม่ใช่โรคเดียว แต่เป็นกลุ่มอาการที่มีสาเหตุแยกย่อยได้หลายโรค ตั้งแต่กระดูกงอกใต้เล็บ (subungual exostosis) เนื้องอกโกลมัส (glomus tumor) เล็บถอยร่น (retronychia) ไปจนถึงภาวะที่ต้องรีบวินิจฉัยอย่างมะเร็งเมลาโนมาใต้เล็บ (subungu

ฝ้าขาวในปากเป็นสิ่งที่คนมักเจอโดยบังเอิญ ส่องกระจกตอนแปรงฟันแล้วเห็นเส้นขาว ๆ เป็นตาข่ายที่กระพุ้งแก้ม หรือหมอฟันทักตอนไปขูดหินปูนว่า "มีรอยขาวนะ ลองไปตรวจดู" คำถามที่ตามมาทันทีคือ มันคืออะไร อันตรายไหม และคำที่หลายคนเสิร์ชเจอแล้วใจหาย — เกี่ยวกับมะเร็งหรือเปล่า หนึ่งในสาเหตุสำคัญของฝ้าขาวในปากคือ ไลเคนพลานัสในช่องปาก (Oral lichen planus) โรคอักเสบเรื้อรังจากภูมิคุ้มกันที่พบได้บ่อยกว่าที่คิด บทความนี้อธิบายตั้งแต่วิธีแยกฝ้าขาวแต่ละแบบ ชนิดของไลเคนพลานัสในช่องปากที่ความเสี่ยงต

"ผู้หญิงเป็นสังคังได้ด้วยเหรอ" คือประโยคที่แพทย์ผิวหนังได้ยินบ่อยที่สุดเมื่อแจ้งการวินิจฉัยนี้กับคนไข้หญิง ความเข้าใจว่าสังคังเป็นโรคของผู้ชายทำให้ผู้หญิงจำนวนมากรักษาผิดทางมานาน บางคนซื้อยาสำหรับเชื้อราช่องคลอดมาใช้กับผื่นที่ผิวหนัง บางคนอายจนไม่ไปพบแพทย์และทนคันอยู่หลายเดือน และอีกไม่น้อยถูกผื่นชนิดอื่นที่หน้าตาคล้ายกันหลอกเอา บทความนี้เขียนสำหรับผู้หญิงโดยเฉพาะ ตอบตั้งแต่ว่าอาการต่างจากผู้ชายอย่างไร วิธีแยกสามภาวะที่ถูกเหมารวมว่า "เชื้อราที่ขาหนีบผู้หญิง" ปัจจัยกระตุ้นเฉพา

ตื่นเช้ามาส่องกระจกแล้วเจอริมฝีปากบวมเป่งข้างเดียว ทั้งที่เมื่อคืนยังปกติดี ไม่ได้โดนอะไรกระแทก ไม่ได้กินอะไรแปลก คำถามแรกที่ผุดขึ้นมาคือ นี่มันเกิดจากอะไร และต้องรีบไปโรงพยาบาลไหม อาการที่คนไทยเรียกกันว่า "ปากเจ่อ" ในทางการแพทย์ส่วนใหญ่คือภาวะที่เรียกว่า แองจีโออีดีมา (Angioedema) คือการบวมของผิวหนังชั้นลึกและชั้นใต้เยื่อบุ ต่างจากผื่นบวมทั่วไปตรงที่มันเกิดลึกกว่า จึงบวมเป็นก้อนหนา ๆ ไม่ค่อยคัน และมักไม่แดงจัด ริมฝีปากเป็นตำแหน่งที่พบบ่อยที่สุดตำแหน่งหนึ่ง เพราะเนื้อเยื่อใต้

เวลาค้นคำว่า "ยกกระชับหน้า" สิ่งที่เจอส่วนใหญ่คือลิสต์ "7 วิธี" ที่เอาการนวดหน้า การบริหารกล้ามเนื้อใบหน้า ครีมบำรุง และหัตถการทางการแพทย์หลายชนิดมากองรวมกัน โดยไม่บอกว่าแต่ละอย่างแก้คนละปัญหา ความจริงคือ หน้าหย่อนไม่ได้มีแบบเดียว และสิ่งที่ตอบโจทย์ขึ้นกับว่าอะไรของคุณเปลี่ยนไป — ผิวบางลง ไขมันเลื่อนลง หรือชั้นพังผืดที่พยุงหน้าอยู่คลายตัว ถ้าเลือกวิธีไม่ตรงชั้น ต่อให้ทำหลายครั้งก็จะรู้สึกว่า "ไม่เห็นต่าง" บทความนี้เรียงให้ตามชั้นผิว อธิบายว่าอะไรทำอะไรได้จริง อะไรทำไม่ได้...

เล็บเหลืองส่วนใหญ่ไม่ได้เกิดจากการขาดวิตามิน และไม่ได้แปลว่าเป็นโรคร้าย สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดคือ เชื้อราที่เล็บ กับ คราบสีจากยาทาเล็บ ซึ่งสองอย่างนี้รักษาคนละทางกันโดยสิ้นเชิง แต่มีจุดหนึ่งที่แทบไม่มีใครพูดถึง และเป็นสิ่งแรกที่แพทย์ผิวหนังมองเมื่อคนไข้ยื่นมือมาให้ดู นั่นคือ เหลืองทั้งมือ หรือเหลืองแค่นิ้วเดียว เพราะสองแบบนี้ชี้ไปคนละกลุ่มโรค และแบบหลังคือแบบที่ต้องตรวจให้ละเอียดกว่า บทความนี้แยกสาเหตุให้ครบ อธิบายว่าเมื่อไรควรขูดเล็บส่งตรวจก่อนเริ่มยา ระยะเวลาที่ต้องรอจริง ๆ.