ตุ่มที่อวัยวะเพศ (genital bumps / genital lesions) คือตุ่ม ก้อน หรือตุ่มน้ำที่ขึ้นบนแคม ปากช่องคลอด องคชาต ถุงอัณฑะ หรือขาหนีบ สาเหตุมีตั้งแต่ภาวะปกติของผิวที่ไม่ต้องรักษาเลย เช่น ตุ่มไขมันฟอร์ไดซ์ (Fordyce spots) และตุ่ม PPE (pearly penile papules) ไปจนถึงรูขุมขนอักเสบ ถุงน้ำต่อมบาร์โธลิน และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อย่างเริม หูดหงอนไก่ และซิฟิลิส สิ่งที่บอกได้ว่าตุ่มเป็นแบบไหนมีสี่อย่าง คือ หน้าตาของตุ่ม (หนอง ตุ่มน้ำใส ขรุขระ หรือเรียบ) อาการเจ็บหรือคัน ระยะเวลาที่เป็น...

แผลน้ำร้อนลวก (scald burn) คือการบาดเจ็บของผิวหนังจากของเหลวร้อนหรือไอน้ำ เป็นแผลไหม้จากความร้อน (thermal burn) ชนิดที่พบบ่อยที่สุดในบ้าน ความลึกของแผลแบ่งได้ 4 ระดับ ตั้งแต่ผิวแดงแสบที่หายเองใน 3–7 วัน ไปจนถึงแผลลึกที่ต้องผ่าตัดปลูกผิว และ "ยาที่ควรทา" ขึ้นกับระดับความลึกนี้เป็นหลัก ไม่ใช่ขึ้นกับยี่ห้อ คำถามว่า "แผลน้ำร้อนลวก ใช้อะไรทา" จึงตอบได้ถูกก็ต่อเมื่อทำสองอย่างก่อน คือ ปฐมพยาบาลด้วยน้ำประปาให้ครบ 20 นาที และดูให้ออกว่าแผลลึกระดับไหน บทความนี้อธิบายทั้งสองขั้น พร้อมชื

โฟมล้างหน้าลดสิว (acne cleanser หรือ medicated cleanser) คือผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดผิวหน้าที่ใส่ตัวยาหรือสารออกฤทธิ์ต่อสิว เช่น ซาลิไซลิก แอซิด (salicylic acid) 0.5–2% หรือ เบนโซอิลเปอร์ออกไซด์ (benzoyl peroxide) 2.5–10% เพื่อช่วยลดการอุดตันและลดเชื้อแบคทีเรียก่อสิวระหว่างล้างหน้า โฟมชนิดนี้เป็น "ตัวช่วย" ของการรักษาสิว (acne vulgaris) ไม่ใช่ยารักษาสิวในตัวเอง เพราะสัมผัสผิวเพียง 30–60 วินาทีแล้วถูกล้างออก คำถามที่คนส่วนใหญ่ถามคือ "ยี่ห้อไหนดี" แต่คำถามที่ช่วยได้จริงคือ "สิวของเ

สิวที่คอ (neck acne) คือตุ่มอุดตัน ตุ่มแดง หรือตุ่มหนองที่ขึ้นบริเวณลำคอ ใต้กราม และท้ายทอย ส่วนใหญ่เป็น สิวจริง (acne vulgaris) ที่สัมพันธ์กับฮอร์โมนและการเสียดสี แต่ตุ่มที่คอจำนวนไม่น้อยไม่ใช่สิว เช่น สิวเชื้อรา (Malassezia folliculitis) รูขุมขนอักเสบจากแบคทีเรีย (bacterial folliculitis) และ ตุ่มจากการโกนหนวด (pseudofolliculitis barbae) ซึ่งรักษาคนละแบบ ความต่างนี้สำคัญ เพราะยาสิวบางตัวช่วยสิวจริงแต่ทำให้สิวเชื้อราเห่อมากขึ้น และการโกนหนวดแบบเดิมทำให้ตุ่มที่คอของผู้ชายกลับม

กดสิว (comedone extraction) คือหัตถการที่แพทย์ใช้เครื่องมือปลอดเชื้อเปิดรูขุมขนแล้วดันก้อนไขมันและเคราตินที่อุดอยู่ออกมา เหมาะกับ สิวอุดตันหัวดำและหัวขาว (comedones) เท่านั้น ส่วนสิวอักเสบตุ่มแดง สิวหัวช้าง และสิวเชื้อรา ไม่ควรกด เพราะการบีบจะดันการอักเสบลงลึก ทำให้ยุบช้าลงและเสี่ยงเกิดรอยดำหรือหลุมสิวมากขึ้น การกดสิวเป็นเพียง การรักษาเสริม ไม่ใช่การรักษาหลัก สิวอุดตันจะกลับมาใหม่ภายในไม่กี่สัปดาห์ถ้าไม่ได้ใช้ยาที่ลดการอุดตัน เช่น อะดาพาลีน (adapalene) หรือเทรติโนอิน (tretino

ยาแก้คันชนิดกิน ส่วนใหญ่คือ ยาแก้แพ้กลุ่มต้านฮิสตามีน (oral antihistamines หรือ H1-antihistamines) ซึ่งออกฤทธิ์ยับยั้งสารฮิสตามีนที่ร่างกายหลั่งออกมาเวลาแพ้ จึงได้ผลดีกับอาการคันจากลมพิษ (urticaria) แมลงกัด และภูมิแพ้ แต่แทบไม่ช่วยอาการคันจากผิวแห้ง เชื้อรา หิด หรือโรคตับและไต เพราะอาการคันเหล่านั้นไม่ได้เกิดจากฮิสตามีนเป็นหลัก ยาแก้แพ้แบ่งเป็น 2 รุ่นหลัก รุ่นที่ 1 ทำให้ง่วง เช่น คลอร์เฟนิรามีน (chlorpheniramine) และไฮดรอกซีซีน (hydroxyzine) กับ รุ่นที่ 2 ง่วงน้อยหรือไม่ง่วง

สิวขึ้นหน้าผาก (Forehead acne) คือตุ่มสิวหรือตุ่มคล้ายสิวที่ขึ้นบริเวณหน้าผากและแนวไรผม ซึ่งไม่ใช่โรคเดียว แพทย์ผิวหนังแยกได้อย่างน้อย 7 แบบ ที่พบบ่อยที่สุดคือ สิวอุดตันหัวปิด (closed comedones) สิวเชื้อราหรือที่คนเรียกว่าสิวผดเชื้อรา (Malassezia folliculitis) และสิวจากผลิตภัณฑ์ผม (pomade acne) แต่ละแบบใช้ยาคนละกลุ่ม จึงต้องแยกให้ได้ก่อนเริ่มรักษา หน้าผากเป็นส่วนหนึ่งของ T-zone ซึ่งมีต่อมไขมันหนาแน่นที่สุดของร่างกาย ประมาณ 400–900 ต่อมต่อตารางเซนติเมตร และยังสัมผัสกับเส้นผม ห

อาการคันอวัยวะเพศหญิง (Vulvar pruritus / Vulvovaginal itching) คืออาการคันที่แคมนอก แคมใน ปากช่องคลอด ขาหนีบ หรือในช่องคลอด ซึ่งคนจำนวนมากค้นหาด้วยคำว่า "คันจุดซ่อนเร้น" หรือ "คันน้องสาว" สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดมี 3 กลุ่ม คือ เชื้อราแคนดิดาในช่องคลอด ผื่นแพ้หรือระคายเคืองจากสิ่งที่สัมผัส และโรคผิวหนังเรื้อรังของผิวบริเวณอวัยวะเพศ เช่น ไลเคนสเคลอโรซัส (lichen sclerosus) หรือผื่นคันเรื้อรังจากการเกา (lichen simplex chronicus) คำถามแรกที่แพทย์ใช้แยกโรคคือ คันที่ผิวด้านนอก หรือคันข

ครีมทาผิวแห้ง หรือมอยส์เจอไรเซอร์ (moisturizer, emollient) คือผลิตภัณฑ์ที่เติมน้ำและไขมันกลับเข้าสู่ชั้นผิวนอกสุด แล้วเคลือบไว้ไม่ให้น้ำระเหยออก ใช้รักษาและป้องกันภาวะผิวแห้ง (xerosis) การเลือกครีมให้ได้ผลจึงต้องดูที่ส่วนผสมสามกลุ่ม คือสารดึงน้ำ (humectant) สารเติมไขมัน (emollient) และสารเคลือบผิว (occlusive) พร้อมกับความเข้มข้นและเนื้อครีมที่เหมาะกับระดับความแห้งและตำแหน่งบนร่างกาย ไม่ใช่ดูที่ยี่ห้อหรือราคา บทความนี้เป็นคู่มือเลือกครีมตามส่วนผสมและสภาพผิว เช่น ยูเรีย (urea)

ปากแห้งลอก (Cheilitis หรือ chapped lips) คือภาวะที่ผิวริมฝีปากแห้ง แตก ลอกเป็นขุยหรือเป็นแผ่น บางครั้งแสบหรือมีเลือดซึม ส่วนใหญ่เกิดจากอากาศแห้งร่วมกับนิสัยเลียปาก ซึ่งดีขึ้นภายใน 3–7 วันเมื่อทาปิโตรเลียมเจลลี่สม่ำเสมอ แต่ถ้าลอกซ้ำทุกวันนานเกิน 2 สัปดาห์ อาจเป็นการแพ้สารในลิปสติกหรือยาสีฟัน ผลข้างเคียงจากยารักษาสิว หรือในผู้สูงอายุที่ตากแดดมานาน อาจเป็นริมฝีปากอักเสบจากแสงแดด (Actinic cheilitis) ซึ่งเป็นภาวะก่อนมะเร็ง ช่วงตุลาคมถึงมีนาคม คนไทยค้นหาเรื่องปากแห้งลอกมากกว่าช่วงห

แชมพูลดผมร่วง (Anti-hair-loss shampoo) ช่วยได้จริงเฉพาะเมื่อผมร่วงมาจากหนังศีรษะอักเสบ เช่น รังแคหรือเซ็บเดิร์ม (Seborrheic dermatitis) และช่วยเสริมได้บ้างในผมบางจากกรรมพันธุ์ (Androgenetic alopecia) แต่แชมพูอยู่บนหนังศีรษะแค่ 3–5 นาทีแล้วถูกล้างออก จึงหยุดผมร่วงหลังป่วย ผมร่วงหลังคลอด หรือผมร่วงเป็นหย่อมไม่ได้ ตัวยาที่มีหลักฐานชัดที่สุดคือ ketoconazole 2% ส่วน caffeine, biotin และสมุนไพรส่วนใหญ่ยังมีหลักฐานอ่อน ช่วงตุลาคมถึงพฤศจิกายน คนไทยค้นหาคำว่าแชมพูลดผมร่วงเดือนละกว่า 1

หนังศีรษะแห้ง (Dry scalp หรือ Scalp xerosis) คือภาวะที่ผิวหนังบนศีรษะเสียไขมันและน้ำไปมากกว่าที่สร้างทดแทนได้ จึงตึง คัน และลอกเป็นขุยสีขาวเล็กละเอียดแห้ง ๆ ซึ่งต่างจากรังแค (Dandruff) ที่เป็นขุยแผ่นใหญ่กว่า มัน ออกสีเหลือง และเกี่ยวกับยีสต์บนหนังศีรษะ หนังศีรษะแห้งธรรมดาส่วนใหญ่ดีขึ้นภายใน 2–4 สัปดาห์เมื่อเปลี่ยนวิธีสระผมให้ถูก แต่ถ้าลอกเป็นแผ่นหนา มีผื่นแดงขอบชัด ผมร่วงเป็นหย่อม หรือบวมแดงหลังย้อมผม ไม่ใช่แค่ "แห้ง" อีกต่อไป และควรให้แพทย์ผิวหนังตรวจ ช่วงตุลาคมถึงมกราคม อาก

แผลในปากที่คนไทยเรียกว่า "แผลร้อนใน" ส่วนใหญ่คือ แผลแอฟทัส (Aphthous ulcer หรือ Recurrent aphthous stomatitis) ซึ่งเป็นแผลตื้นรูปกลมหรือรี พื้นแผลสีขาวอมเหลือง ขอบแดง เจ็บมากเวลากินหรือพูด และหายเองได้ใน 7–14 วัน ยาทาแผลในปากที่ใช้กันมากที่สุดคือ ไตรแอมซิโนโลน อะเซโทไนด์ 0.1% ชนิดขี้ผึ้งป้ายปาก (triamcinolone acetonide 0.1% oral paste) ซึ่งช่วยลดการอักเสบและความเจ็บ ทำให้แผลหายเร็วขึ้น 1–3 วัน แต่ไม่ได้ทำให้แผลหายทันที สิ่งที่สำคัญกว่าการเลือกยี่ห้อคือการรู้ว่าแผลในปากของเราเ

สิวหิน หรือชื่อทางการแพทย์ว่า ซีริงโกมา (Syringoma) คือเนื้องอกชนิดไม่ร้ายขนาดเล็กของท่อต่อมเหงื่อในชั้นหนังแท้ ไม่ใช่สิวและไม่ได้เกิดจากรูขุมขนอุดตัน ลักษณะเป็นตุ่มแข็งสีเนื้อหรือสีเหลืองอ่อน ขนาด 1–3 มิลลิเมตร ขึ้นเป็นกลุ่มสมมาตรกัน พบบ่อยที่สุดบริเวณเปลือกตาล่างและใต้ตา เพราะสิวหินอยู่ลึกในชั้นหนังแท้และไม่มีหัวสิวหรือไขมันอยู่ข้างใน จึงบีบไม่ออก ไม่ยุบเองด้วยยาทารักษาสิว และแทบไม่หลุดหายไปเอง การรักษาที่ได้ผลคือการทำลายตุ่มโดยแพทย์ เช่น เลเซอร์คาร์บอนไดออกไซด์หรือจี้ไฟฟ้า

โปรแกรม ELLISYS SENSE คือ RF Microneedling ที่ปรับความลึกเข็มได้ละเอียด แพทย์ผิวหนังใช้กับหลุมสิว แผลเป็น และผิวไม่เรียบ อธิบายการทำงาน ข้อจำกัด และความต่างจาก โปรแกรม Sylfirm X

โปรแกรม Ulthera Prime และ โปรแกรม Sofwave ใช้อัลตราซาวนด์เหมือนกันแต่ทำงานคนละชั้นผิว แพทย์ผิวหนังอธิบายความต่าง และแนวทางเลือกให้ตรงกับความหย่อนของคุณ

อาการคันฝ่ามือตอนกลางคืน (nocturnal palmar pruritus) คืออาการคันที่ฝ่ามือ ฝ่าเท้า หรือทั้งสองที่ ซึ่งเป็นมากขึ้นชัดเจนช่วงค่ำถึงกลางดึกจนรบกวนการนอน สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดคือโรคผิวหนังเฉพาะที่ เช่น ผิวแห้งและผื่นระคายเคืองจากการล้างมือ ผื่นตุ่มน้ำใสที่ฝ่ามือ (pompholyx) หิด และเชื้อรา แต่ถ้าคันฝ่ามือฝ่าเท้าโดยไม่มีตุ่มหรือผื่นเลย ต้องนึกถึงโรคภายในด้วย โดยเฉพาะภาวะน้ำดีคั่งจากโรคตับ ภาวะน้ำดีคั่งในคนท้อง โรคไต และเบาหวาน ฝ่ามือและฝ่าเท้าเป็นผิวหนังที่หนาที่สุดในร่างกาย ชั้นขี้

เริมที่อวัยวะเพศ (Genital herpes) คือการติดเชื้อไวรัสเฮอร์ปีส์ซิมเพล็กซ์ (Herpes simplex virus, HSV) ที่ผิวหนังและเยื่อบุบริเวณอวัยวะเพศ ขาหนีบ ก้น หรือรอบทวารหนัก ทำให้เกิดตุ่มน้ำใสขนาด 1–3 มม. ขึ้นเป็นกลุ่มบนพื้นแดง แตกเป็นแผลตื้นที่เจ็บแสบ แล้วตกสะเก็ดหายเองใน 2–4 สัปดาห์สำหรับการเป็นครั้งแรก และ 5–10 วันสำหรับครั้งที่เป็นซ้ำ ไวรัสที่เป็นสาเหตุหลักคือ HSV ชนิดที่ 2 (HSV-2) แต่ในช่วงสิบปีหลังพบ HSV ชนิดที่ 1 (HSV-1) ซึ่งเป็นตัวเดียวกับเริมที่ปาก เป็นสาเหตุของเริมที่อวัยวะเพ

ยาทาเป็นการรักษาแนวแรกของสะเก็ดเงินในผู้ป่วยส่วนใหญ่ เพราะราว 7 ใน 10 คนเป็นชนิดไม่รุนแรง คือมีผื่นน้อยกว่าร้อยละ 5 ของพื้นที่ผิว (ประมาณ 5 ฝ่ามือ) และคุมได้ด้วยยาทาร่วมกับการดูแลผิวเพียงพอ แต่ "ยาทาสะเก็ดเงิน" ไม่ใช่ครีมตัวเดียว มันคือยาอย่างน้อย 6 กลุ่มที่ออกฤทธิ์คนละกลไก ความแรงต่างกันหลายสิบเท่า และมีข้อจำกัดคนละแบบ ผู้ป่วยจำนวนมากใช้ยาถูกกลุ่มแต่ผิดความแรง ผิดตำแหน่ง หรือผิดระยะเวลา แล้วสรุปว่า "ยาทาไม่ได้ผล" ทั้งที่ยังไม่เคยใช้ให้ถูกวิธี บทความนี้อธิบายยาทาสะเก็ดเงินทุก

คำถามว่า "รักษาฝ้าที่ไหนดี" มักได้คำตอบเป็นรายชื่อคลินิกกับชื่อเครื่องเลเซอร์ ซึ่งเป็นการตอบผิดลำดับ เพราะสิ่งที่ตัดสินว่าฝ้าจะดีขึ้นหรือแย่ลงไม่ใช่ชื่อสถานที่ แต่เป็น สามอย่างที่เกิดขึ้นในการพบแพทย์ครั้งแรก คือ ฝ้าถูกแยกชนิดถูกต้องหรือไม่ แผนการรักษาเริ่มจากยาที่มีหลักฐานหรือเริ่มจากหัตถการที่ขายง่าย และมีใครบอกความจริงกับคุณหรือเปล่าว่าฝ้าเป็นภาวะเรื้อรังที่ต้องดูแลต่อเนื่อง บทความนี้เขียนจากมุมของแพทย์ผิวหนัง เพื่อให้คุณใช้เป็นเกณฑ์ประเมินคลินิกใดก็ได้ในกรุงเทพฯ หรือสมุทรป