โรคผิวหนัง

เซรามายด์ (Ceramide) เป็นไขมันชนิดหนึ่งที่ร่างกายสร้างขึ้นในชั้นผิวหนัง มีหน้าที่เป็นเหมือน "ซีเมนต์" ที่ยึดโครงสร้างผิวไว้ด้วยกัน คิดเป็น 50% ของไขมันทั้งหมดในชั้นผิวนอกสุด (Stratum Corneum) เมื่อเซรามายด์ลดลงจะทำให้ผิวแห้ง แพ้ง่าย และอักเสบได้ง่ายขึ้น ผิวขาดเซรามายด์เป็นอย่างไร? สาเหตุที่ทำให้เซรามายด์ลดลงได้แก่ การโดนแสงแดดเป็นเวลานาน การใช้สกินแคร์ผิดประเภท หรือการมีโรคผิวหนัง เช่น ผิวอักเสบภูมิแพ้ อาการสำคัญได้แก่ ผิวแห้งมาก ระคายเคืองง่าย แสบปวด หรือเป็นสะเก็ด...

AHA (Alpha Hydroxy Acid), BHA (Beta Hydroxy Acid) และ PHA (Polyhydroxy Acid) คือส่วนผสมประเภทกรดในสกินแคร์ที่ช่วยลอกเซลล์ผิวเก่าและลดการอุดตันของรูขุมขน ทำให้ผิวดูใสและเรียบเนียนมากขึ้น AHA, BHA, PHA ต่างกันอย่างไร? AHA (Glycolic Acid, Lactic Acid): เป็นกรดที่ละน้ำได้ เหมาะสำหรับผิวแห้ง ช่วยขัดเซลล์ผิวชั้นบนสุด ลดรอยดำและสิว BHA (Salicylic Acid): ละน้ำมันได้ เข้าลึกรูขุมขนได้ดี เหมาะสำหรับผิวมันหรือเป็นสิวหัวดำและสิว ยังมีคุณสมบัติต้านการอักเสบอีกด้วย PHA (Gluconolactone, Lac

ไฮยาลูโรนิกแอซิด (Hyaluronic Acid หรือ HA) เป็นสารที่ร่างกายสร้างขึ้นเองตามธรรมชาติ พบมากในผิวหนัง น้ำตา และข้อต่อของร่างกาย มีคุณสมบัติดึงดูดและกักเก็บน้ำไว้ในผิวได้สูงสุด โดย HA หนึ่งโมเลกุลสามารถเก็บน้ำได้ถึง 1,000 เท่าของน้ำหนักตัวเอง ประโยชน์ของไฮยาลูโรนิกแอซิดต่อผิว ชุ่มชื้นผิวอย่างลึก: ดึงน้ำจากอากาศและชั้นผิวลึกเข้าสู่ผิวชั้นบน ไม่อุดรูขุมขนแบบ Occlusive เหมาะสำหรับทุกสภาพผิว: เบาสบาย ไม่ก่อสิว แม้แต่ผิวที่เป็นสิวหรือแพ้ง่ายก็ใช้ได้อย่างปลอดภัย ลดริ้วรอยชั่วคราว:...

ไนอะซินาไมด์ (Niacinamide) หรือ วิตามิน B3 เป็นส่วนผสมสกินแคร์ที่ได้รับความนิยมสูงเหมาะสำหรับทุกคนและทุกสภาพผิว ไม่ว่าจะเป็นผิวมัน ผิวแห้ง หรือผิวแพ้ง่าย เป็นส่วนผสมที่โดดเด่นและระคายน้อย ประโยชน์สำคัญของไนอะซินาไมด์ ลดริ้วรอยและร่องลึก: กระตุ้นการสร้างคอลลาเจนใหม่ ทำให้ผิวแน่และผ่องใสขึ้น ลดจุดด่างดำและควบคุมเมลานิน: ยับยั้งการถ่ายโอนเมลานินจากเซลล์เมลาโนซิต์ไปยังเซลล์ผิว ช่วยลดจุดด่างดำและสีผิวไม่สม่ำเสมอ ลดความมันเงาบนผิว: ควบคุมการผลิตซีบัมเกิน ช่วยให้ผิวมันไม่เงาบเกินไป

เรตินอล (Retinol) หรือ วิตามิน A เป็นหนึ่งในส่วนผสมสกินแคร์ที่ได้รับการยืนยันทางวิทยาศาสตร์มากที่สุดในด้านการชะลอความชรา ลดริ้วรอย และปรับปรุงเนื้อผิว เรตินอลจัดอยู่ในกลุ่ม Retinoids ซึ่งเป็นอนุพันธ์ของวิตามิน A ที่มีความเข้มข้นและประสิทธิภาพแตกต่างกัน เรตินอลคืออะไร? เรตินอล (Retinol) เป็น Retinoid ชนิดหนึ่งที่พบในผลิตภัณฑ์สกินแคร์ทั่วไป เมื่อสัมผัสผิวหนัง เอนไซม์ในผิวจะแปลงเรตินอลเป็น Retinoic Acid ซึ่งเป็นรูปแบบที่ออกฤทธิ์ได้จริง โดย Retinoic Acid จะกระตุ้นการสร้างคอลลาเจน

วิตามินซี (L-Ascorbic Acid) เป็นสารกระตุ้นการสร้างคอลลาเจน (collagen synthesis) และต้านอนุมูลอิสระ (antioxidant) สำหรับผิวหนัง ช่วยลดรอยดำและผิวหมอง รวมถึงลดความเสียหายจากแสง UV ประโยชน์ของวิตามินซีบนผิวหนัง ลดรอยดำจากแสงแดด (PIH) และปรับสีผิวให้สม่ำเสมอ กระตุ้นการสร้างคอลลาเจนทำให้ผิวกระชับขึ้น ป้องกันความเสียหายจาก UV ร่วมกับครีมกันแดด ลดอาการอักเสบระดับเบา (anti-inflammatory) L-Ascorbic Acid 10-20% ประสิทธิภาพสูงสุด แต่ต้องการ pH < 3.5 และอาจระคายผิวบางคนได้ วิธีใช้ที่ถูกต

Androgenetic Alopecia (AGA) หรือผมร่วงตามแบบฉบับ (male/female pattern hair loss) เป็นสาเหตุผมร่วงที่พบบ่อยที่สุด เกิดจากความไวต่อไดฮโดรเทสโตสเตอโรน (DHT) ของรูขนแต่ละเส้น พบได้ทั้งในผู้ชายและผู้หญิง รูปแบบที่พบ ในผู้ชาย: แนวผมถอยร่นบริเวณขมับและยอดศีรษะ (Hamilton-Norwood Scale) ในผู้หญิง: ผมบางลงบริเวณกลางศีรษะ ผมแยกเส้นกว้างขึ้น ประเมินจาก Ludwig Scale (grade I-III) ซึ่งมักไม่ถึงขั้นหัวล้านเหมือนผู้ชาย การรักษาที่มีหลักฐาน Minoxidil topical solution 2–5%: ได้รับการอนุมัติจาก

รังแคเป็นสัญญาณของโรคผิวหนัง Seborrheic Dermatitis ชนิดที่เกิดบนหนังศีรษะ เกิดจากการเจริญเติบโตของเชื้อรา Malassezia บนหนังศีรษะที่มีน้ำมันมาก ส่งผลให้เซลล์ผิวหนังหลุดลอกเร็วขึ้นเป็นแผ่นขาว (รังแค) พร้อมอาการคัน ปัจจัยที่ทำให้รังแคเป็นมากขึ้น หนังศีรษะมันมาก (oily scalp) เป็นปัจจัยหลัก ปัจจัยอื่นยังได้แก่ ความเครียด ภูมิอากาศเย็นหรือแห้ง การใช้สารเคมีบนเส้นผม และภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง (เช่น HIV) นอกจากนี้การสระผมไม่บ่อยก็ส่งเสริมการสะสมของเชื้อราได้ แชมพูแก้รังแคที่เหมาะสม Zi

Erythema Nodosum (EN) คือการอักเสบของชั้นไขมันใต้ผิวหนัง (panniculitis) แบบเกิดปฏิกิริยาไวเกิน (hypersensitivity reaction) แสดงออกเป็นก้อนแดงเจ็บที่บริเวณหน้าแข้ง เป็นสัญญาณเตือนสำคัญว่าอาจมีสาเหตุสำคัญซ่อนอยู่ สาเหตุที่พบบ่อย การติดเชื้อ Streptococcus ที่คอ (strep pharyngitis) — พบบ่อยที่สุด Sarcoidosis — EN คือหนึ่งในอาการ Löfgren syndrome วัณโรค (Tuberculosis) หรือ Yersinia โรคลำไส้อักเสบ (IBD) — Crohn’s disease และ Ulcerative colitis ยา: sulfonamides, oral contraceptives

Granuloma Annulare (GA) คือภาวะผิวหนังอักเสบชนิดที่ไม่ติดเชื้อ มีลักษณะเป็นผื่นสีแดงหรือสีเนื้อหนังเรียงเป็นวง มักพบที่หลังมือ หลังเท้า หรือบนลำตัว และอาจเกี่ยวข้องกับเบาหวานหรือโรค lipid ในบางราย ชนิดและอาการ Localized GA: พบบ่อยที่สุด วงแหวนสีแดงหรือสีเนื้อผิวที่หลังมือ-เท้า Generalized GA: กระจายทั่วตัว สัมพันธ์กับโรคระบบอื่นหรือเบาหวาน Subcutaneous GA: พบในเด็ก ลักษณะคล้าย rheumatoid nodule ตุ่มเรียบราบไม่คัน ไม่เจ็บปวดโดยเฉพาะ แต่อาจเป็นปัญหาด้านสุนทรียภาพ ส่วนหนึ่งหายเอ

Prurigo Nodularis (PN) เป็นโรคผิวหนังเรื้อรังที่มีตุ่มหัวแข็ง (hyperkeratotic nodules) คันรุนแรง จำนวนตั้งแต่หลายตัวไปจนถึงหลายสิบตัว สัมพันธ์อย่างใกล้ชิดกับ atopic dermatitis, โรคตับเรื้อรัง และ HIV อาการและการวินิจฉัย ตุ่มหัวแข็งสีม่วงหรือสีน้ำตาล ผิวหนังด้านบนอาจหนากากขึ้น มักพบที่ต้นแขน หลัง ท้อง อาการคันรุนแรงส่งผลต่อคุณภาพชีวิตอย่างมาก ควรตรวจเลือดเพื่อหาโรคแทรกซ้อนที่อาจเกี่ยวข้อง การรักษาสมัยใหม่ Dupilumab (biologic): ได้รับอนุมัติจาก FDA สำหรับ Prurigo Nodularis ผลดี

Neurodermatitis หรือ Lichen Simplex Chronicus (LSC) เป็นภาวะผิวหนังหนาผิดปกติเรื้อรัง เกิดจากการเกาและขูดผิวหนังซ้ำๆ จนเกิดวงจรคัน–เกาให้คันมากขึ้น–เกาอีก (itch-scratch cycle) ทำให้ผิวหนังหนาและเหนียวคล้ายหนัง อาการและตำแหน่งที่พบบ่อย ผิวหนังบริเวณที่เป็นโรคหนาและเหนียว (lichenification) มักพบที่: ต้นคอ ท้ายทอย ข้อบ่า หลังแขน และบริเวณอันประกอบเพศ อาการหลักคือคันรุนแรงโดยเฉพาะเวลากลางคืน ผิวหนังที่เกาบางครั้งเป็นรอยแสบ (excoriation) และสีเข้มขึ้น มักเกี่ยวข้องกับความเครียดหรื

Lichen Planus เป็นโรคผิวหนังอักเสบชนิดเรื้อรัง เกิดจากระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายโจมตีเซลล์เคอราติโนไซต์ชั้นผิวหนังตัวเอง สามารถเกิดได้ทั้งบนผิวหนัง เยื่อบุช่องปาก เล็บมือ และหนังศีรษะ อาการและลักษณะที่พบ ลักษณะเด่น คือ “6 Ps”: Purple (สีม่วงแดง), Planar (แบนราบ), Polygonal (หลายเหลี่ยม), Pruritic (คัน), Papule (ตุ่ม), Plaque (แผ่น) บนผิวหนังมักพบเส้น Wickham’s striae (เส้นขาวรูปใยแมงมุม) มักพบที่ข้อมือ ข้อเท้า และลำตัว หลังจากหายแล้วมักเกิดรอยสีดำ (post-inflammatory hyperpigme

Milia (มิเลีย) คือตุ่มชั้นผิวหนังเล็กสีขาวพอร์เซลลิน เกิดจากเคราตินที่ติดอยู่ใต้ผิวหนังและไม่สามารถสลัดออกได้เอง พบบ่อยบนใบหน้า สันจมูก รอบดวงตา และกระพุ้งแก้ม ทั้งในเด็กทารกและผู้ใหญ่ ชนิดของ Milia Primary milia: เกิดขึ้นเองโดยไม่มีสาเหตุแน่ชัด มักหายเองภายในไม่กี่สัปดาห์ พบบ่อยในทารกแรกเกิด Secondary milia: เกิดหลังจากผิวหนังได้รับบาดแผล เช่น ไฟไหม้ แผลเป็น หรือการใช้ครีมสเตียรอยด์ระยะยาว วิธีกำจัด Milia สิ่งสำคัญ: ไม่ควรบีบ ดัน หรือแกะเอง เพราะอาจเกิดรอยแผลหรือติดเชื้อ...

Seborrheic Keratosis (SK) คือตุ่มนูนสีน้ำตาลหรือสีเข้มที่พบบ่อยตามอายุ เป็นเนื้องอกชนิดไม่เป็นมะเร็งและไม่เกี่ยวข้องกับแสงแดด แต่สามารถทำให้เกิดความกังวลได้เนื่องจากลักษณะที่คล้ายมะเร็งผิวหนัง ลักษณะและอาการ ตุ่มนูนสีเหลือง น้ำตาล หรือดำ ขอบเรียบชัดเจน ผิวด้านบนมีสัมผัสหยาบหรือหนา ไม่ทำให้เจ็บเป็นส่วนใหญ่แต่อาจคันหรือเสื้อผ้าเสียดจนรำคาญ มักขึ้นตามลำตัว ใบหน้า และหลัง Sign of Leser-Trélat คือการเกิดตุ่ม SK จำนวนมากอย่างรวดเร็ว อาจเป็นสัญญาณเตือนของมะเร็งภายใน ควรพบแพทย์เพื่อต

Actinic Keratosis (AK) หรือ Solar Keratosis คือรอยผิวหนังหยาบเป็นแผ่นหรือตุ่มหยาบจากแสงแดด เป็นภาวะ precancerous lesion ที่สามารถพัฒนาเป็น Squamous Cell Carcinoma หากไม่รักษา ลักษณะและอาการ ผิวหนังบริเวณที่โดนแสงแดดมาก (ใบหน้า, หู, หลังมือ, หัวไหล่) มีลักษณะ: ผิวหนังแดงหรือสีเนื้อหนัง สะเก็ดหยาบเหมือนกระดาษ เจ็บหรือคันเมื่อสัมผัส และอาจมีสีแดงหรือสีชมพู ขนาดปกติเล็กกว่า 1 cm ปัจจัยเสี่ยง ปัจจัยเสี่ยงสำคัญ: อายุมากกว่า 50 ปี ผิวหนังสีอ่อน, ประวัติได้รับแสงแดดสะสมชั่วชีวิต...

Melanoma คือมะเร็งผิวหนังชนิดอันตรายที่สุด เกิดจากเซลล์เมลาโนไซต์ (melanocytes) ที่สร้างสีผิว แม้พบน้อยกว่า BCC แต่มีการแพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลืองและอวัยวะภายใน ความเสี่ยงสูงสุดอยู่ที่การตรวจพบช้าในระยะลุกลาม สัญญาณ ABCDE สำหรับการสังเกต Melanoma เครื่องมือช่วยจำ ABCDE: A = Asymmetry (ไม่สมมาตร), B = Border (ขอบไม่เรียบ), C = Color (สีหลายสีในรอยเดียวกัน), D = Diameter (เส้นผ่านศูนย์กลาง > 6 mm), E = Evolution (มีการเปลี่ยนแปลงในระยะเวลาสั้น) หากพบปัจจัยใดข้อหนึ่ง ควรรีบพบแ

Basal Cell Carcinoma (BCC) หรือมะเร็งผิวหนังชนิดเซลล์ฐาน เป็นมะเร็งผิวหนังชนิดที่พบบ่อยที่สุดในโลก คิดเป็นประมาณ 80% ของมะเร็งผิวหนังทั้งหมด แม้มะเร็งชนิดนี้มีการแพร่กระจายน้อยมาก แต่อาจทำลายเนื้อเยื่อรอบข้างอย่างรุนแรงหากไม่รักษา สาเหตุและปัจจัยเสี่ยง ปัจจัยสำคัญที่สุดคือการได้รับรังสี UV จากแสงอาทิตย์สะสมเป็นเวลานาน ปัจจัยเสี่ยงอื่น ได้แก่ ผิวหนังสีอ่อน (Fitzpatrick I-II) ประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งผิวหนัง การใช้เครื่องอบแดด (tanning bed) ภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง และความผิดปกติ

เนื้อเยื่ออักเสบ (Cellulitis) เป็นการติดเชื้อแบคทีเรียที่ผิวหนังและเนื้อเยื่อใต้ผิวหนังชั้นลึก มักพบที่ขาและเท้าเป็นหลัก หากไม่รักษาทันอาจลุกลามและเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ สาเหตุของเนื้อเยื่ออักเสบ เชื้อก่อโรคหลักคือ Streptococcus pyogenes (Group A Strep) และ Staphylococcus aureus รวมถึง MRSA โดยเชื้อเข้าผ่านรอยแผล รอยแตก หรือบาดแผลต่างๆ ปัจจัยเสี่ยงได้แก่ ผิวหนังแห้งแตก โรคอ้วน ต่อมน้ำเหลืองบวม (lymphedema) และเบาหวานที่ควบคุมไม่ดี อาการของเนื้อเยื่ออักเสบ ผิวหนังบริเวณที่ติดเ

โรคมือเท้าปาก (Hand Foot Mouth Disease — HFMD) เป็นโรคติดเชื้อไวรัสที่พบบ่อยในเด็กเล็ก เกิดจากเชื้อไวรัสในกลุ่ม Enterovirus โดยเฉพาะ Enterovirus 71 (EV71) และ Coxsackievirus A16 ระบาดมากในช่วงอายุ 6 เดือน ถึง 5 ปี อาการเด่น ไข้สูง เจ็บคอ เบื่ออาหาร ตุ่มแดงหรือแผ่นแผลในปาก ตุ่มพองเล็กๆ ในฝ่ามือ หลังมือ เท้า และสะโพก อาการปรากฏใน 3-7 วันหลังติดเชื้อ และหายเองใน 7-10 วัน ที่น่ากังวล: เชื้อ EV71 อาจทำให้เกิดอาการทางสมองรุนแรงได้ การรักษาและคำแนะนำ ไม่มียาเฉพาะ รักษาตามอาการ: ลดไข