รังแค (Dandruff) คือภาวะที่หนังศีรษะผลัดเซลล์เร็วผิดปกติจนเห็นเป็นขุยหรือสะเก็ดสีขาว-เหลือง ซึ่งส่วนใหญ่เกิดจากปฏิกิริยาของร่างกายต่อเชื้อรา Malassezia ที่อาศัยอยู่บนหนังศีรษะตามปกติ แต่ในห้องตรวจ คำว่า "รังแค" ที่คนไข้ใช้ ไม่ได้หมายถึงโรคเดียว ผู้ป่วยจำนวนมากที่เดินเข้ามาบอกว่า "เป็นรังแค ใช้แชมพูขจัดรังแคแล้วไม่หาย" มักไม่ได้เป็นรังแคธรรมดา แต่เป็นโรคหนังศีรษะอีกโรคหนึ่งที่มีขุยเหมือนกัน — และต้องการการรักษาคนละแบบ นี่คือเหตุผลที่แท้จริงว่าทำไมการซื้อแชมพูมาลองเองถึงไม่ได้ผ

ขนคุด (Keratosis Pilaris) คือภาวะที่เคราตินสะสมอุดปากรูขุมขน ทำให้ผิวเป็นตุ่มแข็งเล็ก ๆ จำนวนมาก สัมผัสสากคล้ายกระดาษทรายหรือหนังไก่ พบบ่อยที่ต้นแขนด้านนอก ต้นขา ก้น และแก้ม เป็นภาวะที่ไม่อันตราย ไม่ติดต่อ แต่ก็เป็นภาวะที่ถูกเข้าใจผิดและถูกรักษาผิดวิธีมากที่สุดภาวะหนึ่ง บทความนี้เขียนขึ้นเพื่อแยกสองเรื่องที่คนไทยเรียกรวมกันว่า "ขนคุด" ออกจากกันให้ชัด และบอกตรง ๆ ว่าอะไรมีหลักฐานว่าได้ผล อะไรคือการเสียเงินเปล่า และอะไรที่ยิ่งทำยิ่งทิ้งรอยดำ ขนคุดคืออะไร เกิดขึ้นในผิวหนังจริง ๆ

สังคัง (Tinea Cruris) คือการติดเชื้อราที่ผิวหนังบริเวณขาหนีบและต้นขาด้านใน เกิดจากเชื้อรากลุ่มเดอร์มาโทไฟต์ (dermatophytes) ตัวเดียวกับที่ทำให้เกิดกลากและโรคน้ำกัดเท้า จุดที่คนส่วนใหญ่พลาดคือ ผื่นคันในร่มผ้าไม่ได้เป็นสังคังทุกครั้ง และการทายาผิดชนิด—โดยเฉพาะครีมที่มีสเตียรอยด์ผสม—มักทำให้ผื่นลามและเรื้อรังกว่าเดิม บทความนี้แพทย์ผิวหนังจะอธิบายวิธีสังเกต วิธีแยกจากโรคที่หน้าตาคล้ายกัน และวิธีรักษาให้หายจริงไม่กลับมาเป็นซ้ำ สังคัง คืออะไร และเกิดจากอะไร สังคัง คือโรคกลากที่เกิด

ลมพิษเป็นหนึ่งในผื่นที่พบบ่อยที่สุด และก็เป็นหนึ่งในผื่นที่คนเข้าใจผิดมากที่สุดเช่นกัน หลายคนพอเห็นผื่นนูนแดงคันขึ้นทั้งตัวก็รีบไล่หาว่า "แพ้อะไร" กินอะไรเข้าไป ทั้งที่ในความเป็นจริง ลมพิษส่วนใหญ่โดยเฉพาะชนิดที่เป็นเรื้อรัง มักหาสาเหตุจากภายนอกไม่พบเลย บทความนี้แพทย์ผิวหนังจะอธิบายว่าลมพิษเกิดจากอะไรจริง ๆ แบบไหนอันตรายต้องรีบไปโรงพยาบาล และรักษาให้ถูกทางอย่างไร โดยไม่หลงทางกับการงดอาหารไปเรื่อย ๆ หรือใช้ยาผิดชนิด ลมพิษคืออะไร ลมพิษ (Urticaria) คือผื่นที่เกิดจากเซลล์ในผิวหนัง

ฝ้า (Melasma) คือรอยปื้นสีน้ำตาลที่ขึ้นสองข้างของใบหน้าอย่างสมมาตร เกิดจากเซลล์สร้างเม็ดสี (melanocyte) ผลิตเมลานินมากผิดปกติ โดยถูกกระตุ้นจากแสงแดด ฮอร์โมน และพันธุกรรมร่วมกัน ฝ้าไม่ใช่โรคอันตราย แต่เป็นภาวะเรื้อรังที่รักษายากและกลับเป็นซ้ำได้ง่าย และที่สำคัญคือ ฝ้าจำนวนไม่น้อย "ยิ่งรักษาผิดวิธี ยิ่งเข้มขึ้น" สิ่งที่คนไข้ส่วนใหญ่ไม่รู้คือ รอยคล้ำบนหน้าที่เรียกรวม ๆ ว่า "ฝ้า" นั้น จริง ๆ แล้วอาจไม่ใช่ฝ้า แต่เป็นกระ รอยดำหลังผื่นอักเสบ หรือปานชนิดหนึ่งก็ได้ ซึ่งแต่ละอย่างรักษา

เกลื้อน (Tinea versicolor / Pityriasis versicolor) คือโรคผิวหนังจากเชื้อรากลุ่ม Malassezia ที่อาศัยอยู่บนผิวของทุกคนอยู่แล้ว เมื่อถูกกระตุ้นด้วยความร้อน เหงื่อ และความมัน เชื้อจะเพิ่มจำนวนจนเกิดผื่นเป็นดวงสีขาว น้ำตาล หรือแดงจาง ๆ มีขุยบางที่หน้าอก หลัง คอ และไหล่ ตรงนี้คือจุดที่คนไข้ส่วนใหญ่เข้าใจผิด เพราะ "ดวงขาว" ที่เห็นอาจไม่ใช่เกลื้อน แต่เป็นด่างขาว กลากน้ำนม หรือรอยด่างหลังผื่นอักเสบก็ได้ บทความนี้แพทย์เฉพาะทางผิวหนังจะอธิบายกลไกที่แท้จริง วิธีแยกโรคที่หน้าตาคล้ายกัน...

หน้าลอกเป็นขุย ไม่ใช่โรค แต่เป็น "อาการแสดง" (sign) ที่บอกว่ากระบวนการผลัดเซลล์ผิวชั้นบนสุดกำลังผิดปกติ — และมีอย่างน้อย 6 ภาวะที่ทำให้เกิดอาการนี้ได้ ซึ่งแต่ละภาวะรักษาคนละทาง ถ้าวินิจฉัยผิด การทามอยส์เจอไรเซอร์ราคาแพงต่อไปเรื่อย ๆ ก็ไม่ทำให้หาย บทความนี้เขียนจากมุมของห้องตรวจโรคผิวหนัง ไม่ใช่มุมของการขายสกินแคร์ เราจะพาคุณแยกว่าขุยที่หน้าของคุณเป็นแบบไหน และควรทำอะไรต่อ หน้าลอกเป็นขุย เกิดจากอะไร (กลไกจริงในระดับผิวหนัง) ผิวชั้นนอกสุด (stratum corneum) ผลัดเซลล์ตลอดเวลาอยู่

หน้ามัน คือภาวะที่ต่อมไขมัน (sebaceous gland) บนใบหน้าผลิตน้ำมันหรือซีบัม (sebum) ออกมามากกว่าปกติ โดยมีฮอร์โมนกลุ่มแอนโดรเจนเป็นตัวควบคุมหลัก ไม่ใช่เพราะ "ผิวขาดน้ำแล้วผลิตน้ำมันมาชดเชย" อย่างที่มักได้ยินกัน ความเข้าใจข้อนี้สำคัญมาก เพราะมันเปลี่ยนวิธีรักษาทั้งหมด ถ้าคุณเชื่อว่าหน้ามันเพราะผิวขาดน้ำ คุณจะไล่ซื้อมอยส์เจอไรเซอร์ไปเรื่อย ๆ แต่ถ้าคุณเข้าใจว่าน้ำมันถูกสั่งผลิตจากฮอร์โมน คุณจะรู้ว่าอะไรคือสิ่งที่ควบคุมมันได้จริง และอะไรคือสิ่งที่แค่ซับมันชั่วคราว และที่แพทย์ผิวหนั

"สิวผด" ไม่ใช่ชื่อโรคในตำราแพทย์ แต่เป็นคำที่คนไทยใช้เรียกตุ่มเล็ก ๆ จำนวนมากที่ขึ้นพร้อมกันเป็นกลุ่ม ไม่มีหัว บีบไม่ออก และมักคัน ปัญหาคือลักษณะแบบนี้เกิดได้จากอย่างน้อย 5 โรคที่ต่างกัน และแต่ละโรครักษาคนละทาง บางคนจึงทายาสิวมาหลายเดือนแล้วไม่ดีขึ้น ไม่ใช่เพราะยาไม่ดี แต่เพราะตั้งแต่แรกมันไม่ใช่สิว บทความนี้จะพาคุณแยกให้ออกว่า "สิวผด" ที่คุณเป็นคือโรคอะไร และทำไมการวินิจฉัยให้ถูกจึงสำคัญกว่าการรีบหาครีมมาทา สิวผด ต่างจากสิวจริงอย่างไร สิวจริง (acne vulgaris) เริ่มจากการอุดตั

เล็บดำ (Black Nail) คือภาวะที่แผ่นเล็บเปลี่ยนเป็นสีดำหรือน้ำตาลเข้ม ซึ่งเกิดได้ทั้งจากเลือดคั่งใต้เล็บที่ไม่อันตราย ไปจนถึงมะเร็งเมลาโนมาใต้เล็บที่ต้องรีบวินิจฉัย — ความต่างอยู่ที่ "ลักษณะ" ไม่ใช่ "ความเข้มของสี" ผู้ป่วยจำนวนมากมาพบแพทย์ด้วยความกังวลว่าเล็บดำที่เห็นคือมะเร็ง ในความเป็นจริง เล็บดำส่วนใหญ่มีสาเหตุที่ไม่ร้ายแรง แต่ก็มีสัดส่วนหนึ่งที่ถูกมองข้ามจนวินิจฉัยช้า บทความนี้อธิบายวิธีที่แพทย์ผิวหนังใช้แยกแยะจริง ๆ ในห้องตรวจ เล็บดำเกิดจากอะไรได้บ้าง สาเหตุที่พบบ่อย...

ต่อมเหงื่ออักเสบ หรือ Hidradenitis Suppurativa (HS) คือโรคผิวหนังอักเสบเรื้อรังที่ทำให้เกิดตุ่มหรือก้อนเจ็บใต้ผิวหนัง มักขึ้นซ้ำที่เดิมบริเวณรักแร้ ขาหนีบ ใต้ราวนม และก้น บางครั้งแตกเป็นหนอง และเมื่อเป็นนานจะเกิดโพรงเชื่อมใต้ผิวหนังกับแผลเป็นนูน บทความนี้แพทย์เฉพาะทางผิวหนังจะอธิบายว่าโรคนี้เกิดจากอะไรจริง ๆ (ซึ่งต่างจากที่คนส่วนใหญ่เข้าใจ) แยกจากฝีธรรมดาอย่างไร และมีแนวทางรักษาที่ได้ผลตามหลักฐานอย่างไรบ้าง ชื่อโรคนี้ทำให้เข้าใจผิด — มันไม่ใช่โรคของ "ต่อมเหงื่อ" นี่คือจุดที่ต

มือเปียกจนจับปากกาแล้วหมึกเลอะ ไม่กล้าจับมือทักทายใคร วางมือบนกระดาษแล้วเป็นรอยชื้น ทั้งที่อากาศไม่ได้ร้อนและไม่ได้ตื่นเต้นอะไร อาการแบบนี้เรียกว่า เหงื่อออกมือมากผิดปกติ (palmar hyperhidrosis) ซึ่งเป็นภาวะทางผิวหนังที่พบได้บ่อยและ รักษาได้จริง โดยไม่จำเป็นต้องเริ่มจากการผ่าตัดเสมอไป บทความนี้แพทย์ผิวหนังจะอธิบายว่าเหงื่อออกมือเกิดจากอะไร แบบไหนคือแค่ "ขี้ร้อน" แบบไหนคือสัญญาณของโรคภายในที่ต้องตรวจ และลำดับการรักษาที่ถูกต้องตามหลักฐาน ตั้งแต่วิธีที่เบาที่สุดไปจนถึงการผ่าตัดซึ

คันตามตัวตอนกลางคืน คืออาการคันที่รุนแรงขึ้นในช่วงหัวค่ำถึงกลางดึก บางคนคันจนหลับยากหรือสะดุ้งตื่น สาเหตุมีตั้งแต่เรื่องธรรมดาอย่างผิวแห้ง ไปจนถึงสัญญาณของโรคภายในที่ต้องตรวจเพิ่ม บทความนี้จะช่วยให้คุณแยกได้ว่าอาการคันของคุณอยู่กลุ่มไหน และเมื่อไรที่ควรพบแพทย์เฉพาะทางผิวหนัง อาการคันตอนกลางคืนเป็นเรื่องที่พบได้บ่อยในห้องตรวจ และคนไข้ส่วนใหญ่กังวลเหมือนกันว่า "แค่ผิวแห้ง หรือเป็นอะไรที่ร้ายแรงกว่านั้น" คำตอบไม่ได้มีแบบเดียว เพราะคำว่า "คัน" คืออาการ ไม่ใช่โรค การจะรู้ต้นเหตุที

ตุ่มแดงนูนคันที่หน้าตาเหมือนโดนยุงกัด แต่คุณแน่ใจว่าไม่ได้อยู่ในที่มียุง หรือขึ้นเป็นกลุ่มซ้ำ ๆ ไม่ยอมหาย คือสัญญาณว่าตุ่มเหล่านั้นอาจไม่ได้มาจากยุงจริง ๆ แต่เป็นได้ตั้งแต่ลมพิษ ผื่นแพ้แมลง หิด ไปจนถึงภาวะหลอดเลือดอักเสบที่ต้องรีบพบแพทย์ บทความนี้แพทย์เฉพาะทางผิวหนังจะช่วยให้คุณแยกได้ด้วยตัวเองก่อนว่าตุ่มของคุณน่าจะเป็นแบบไหน และแบบไหนที่รอดูได้ แบบไหนที่ควรมาตรวจ สิ่งที่ผู้ป่วยมักเข้าใจผิดคือคิดว่า "ตุ่มเหมือนยุงกัด" ทั้งหมดเป็นเรื่องเดียวกันและหายเองได้เสมอ ความจริงคือลักษณ

มือลอกเกิดจากอะไรได้หลายอย่าง ตั้งแต่ผิวแห้งธรรมดาที่ล้างมือบ่อย ไปจนถึงโรคผิวหนังอย่างผื่นแพ้สัมผัสหรือเชื้อรา คำถามที่ควรถามก่อนเป็นอย่างแรกไม่ใช่ "จะทาครีมอะไร" แต่คือ มือที่ลอกนั้น "คัน" หรือ "ไม่คัน" เพราะสองแบบนี้บอกกลุ่มสาเหตุคนละทางกัน และนำไปสู่การดูแลที่ต่างกัน บทความนี้แพทย์ผิวหนังจะช่วยแยกให้ว่าอาการของคุณน่าจะอยู่ในกลุ่มไหน และอาการแบบใดที่ควรรีบพบแพทย์ มือลอกคืออะไร เกิดขึ้นได้อย่างไร ผิวชั้นนอกสุด (หนังกำพร้า) มีเซลล์ผิวที่ผลัดตัวและหลุดลอกเป็นปกติอยู่แล้ว...

เล็บเป็นคลื่น คือการที่ผิวเล็บไม่เรียบ มีสันหรือร่องเป็นแนวยาวหรือแนวขวางพาดผ่านตัวเล็บ ซึ่งส่วนใหญ่เกิดจากความเปลี่ยนแปลงตามวัยที่ไม่อันตราย แต่บางลักษณะก็เป็นสัญญาณของโรคผิวหนังหรือความผิดปกติในร่างกายที่ควรได้รับการตรวจ หลายคนเห็นเล็บตัวเองเป็นคลื่นแล้วกังวลว่าขาดวิตามินหรือเป็นโรคร้ายหรือไม่ ความจริงคือ "ทิศทางของคลื่น" บอกอะไรได้มากกว่าที่คิด บทความนี้แพทย์ผิวหนังจะช่วยให้คุณแยกเองได้ว่าเล็บเป็นคลื่นแบบใดไม่ต้องกังวล และแบบใดที่ควรมาพบแพทย์ เล็บเป็นคลื่นมีกี่แบบ — ดูทิศท

ผิวหนังเป็นจุดแดง ไม่คัน คือการที่ผิวมีจุดหรือรอยสีแดงขึ้นมาโดยไม่มีอาการคัน ซึ่งเกิดได้จากหลายสาเหตุ ตั้งแต่เส้นเลือดฝอยที่ผิวหนังซึ่งไม่อันตราย ไปจนถึงจุดเลือดออกใต้ผิวหนังที่เป็นสัญญาณของโรคเลือดหรือการติดเชื้อรุนแรง หลายคนกังวลเมื่อเห็นจุดแดงขึ้นตามตัวหรือตามแขนขาแล้วไม่คัน เพราะไม่รู้ว่าควรปล่อยไว้หรือควรรีบไปหาหมอ บทความนี้แพทย์ผิวหนังจะอธิบายวิธีแยกแยะจุดแดงไม่คันด้วยตัวเองแบบง่าย ๆ ก่อน แล้วจึงไล่ดูสาเหตุที่พบบ่อยและสัญญาณอันตรายที่ต้องระวัง ทดสอบง่าย ๆ ที่บ้านก่อน: ก

สิวไม่มีหัว (Blind Pimple) คือสิวที่ผิวด้านบนปิดสนิท จึงไม่มี "หัว" ให้เห็นและบีบไม่ออก แต่คำนี้ในความเป็นจริงรวมสิวไว้ถึง 2 ชนิดที่ต่างกันมาก และต้องรักษาคนละแบบ บทความนี้แพทย์เฉพาะทางผิวหนังจะอธิบายว่าสิวไม่มีหัวของคุณเป็นแบบไหน เกิดจากอะไร และรักษาให้ถูกจุดอย่างไรตามหลักฐานทางการแพทย์ สิวไม่มีหัว คืออะไร และทำไมจริง ๆ แล้วมี 2 แบบ หลายเว็บอธิบายสิวไม่มีหัวรวม ๆ เป็นสิ่งเดียว แต่ในทางการแพทย์ ตุ่มสิวที่ "มองไม่เห็นหัว" แบ่งได้เป็น 2 กลุ่มที่กลไกและการรักษาต่างกันชัดเจน คือ

ผมร่วงเป็นหย่อม (Alopecia Areata) คือภาวะผมร่วงเป็นวงกลมหรือวงรีที่เกิดขึ้นเฉียบพลัน จากระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายเข้าใจผิดว่ารากผมเป็นสิ่งแปลกปลอมแล้วเข้าทำลาย ทำให้ผมหลุดร่วงเป็นหย่อมโดยที่หนังศีรษะยังดูปกติ ไม่แดง ไม่เป็นแผล และไม่คัน ภาวะนี้ไม่ใช่โรคติดต่อและไม่ได้เกิดจากการดูแลผมผิดวิธี บทความนี้แพทย์เฉพาะทางผิวหนังจะอธิบายว่าผมร่วงเป็นหย่อมต่างจากผมร่วงชนิดอื่นอย่างไร ควรตรวจอะไร และมีแนวทางการรักษาที่ได้ผลตามหลักฐานอย่างไรบ้าง ผมร่วงเป็นหย่อมคืออะไร เกิดจากอะไร ผมร่วงเป

สิวอุดตัน (Comedonal Acne) คือสิวชนิดที่เกิดจากการอุดตันของรูขุมขนด้วยเคราตินและไขมัน กลายเป็นตุ่มเล็ก ๆ ที่ยังไม่มีการอักเสบ — และเป็น "จุดเริ่มต้น" ของสิวอักเสบและรอยแผลเป็นแทบทุกชนิด การเข้าใจว่าสิวอุดตันคืออะไรและรักษาให้ถูกตั้งแต่ต้น จึงเป็นการป้องกันปัญหาผิวที่ตามมาได้ดีที่สุด บทความนี้เขียนในมุมของแพทย์เฉพาะทางผิวหนัง โดยอ้างอิงแนวทางเวชปฏิบัติ (AAD 2024) และฐานข้อมูลโรคผิวหนังมาตรฐาน (DermNet) เพื่อให้คุณแยกได้ว่า "ตุ่มที่เป็นอยู่" ใช่สิวอุดตันจริงหรือไม่ และรักษาอย่า