AHA BHA PHA กรดผลไม้คืออะไร? ประโยชน์และวิธีเลือกใช้ให้ถูกประเภท

AHA (Alpha Hydroxy Acid), BHA (Beta Hydroxy Acid) และ PHA (Polyhydroxy Acid) คือกลุ่มกรดผลัดเซลล์ผิว (chemical exfoliant) ที่นิยมใช้ในสกินแคร์ ทำหน้าที่ช่วยผลัดเซลล์ผิวเก่าและลดการอุดตันของรูขุมขน ทำให้ผิวดูใสและเรียบเนียนขึ้น อย่างไรก็ตาม กรดแต่ละประเภทเหมาะกับสภาพผิวต่างกัน การเลือกใช้ให้ถูกประเภทจึงสำคัญมาก บทความนี้อาจารย์แพทย์เฉพาะทางผิวหนังจะอธิบายความแตกต่าง วิธีเลือกตามสภาพผิว และการใช้อย่างปลอดภัย

AHA, BHA, PHA ต่างกันอย่างไร

ความแตกต่างหลักอยู่ที่ความสามารถในการละลาย ซึ่งกำหนดว่ากรดจะทำงานที่ผิวชั้นไหนและเหมาะกับใคร

• AHA (Glycolic Acid, Lactic Acid): เป็นกรดที่ละลายน้ำได้ ทำงานที่ผิวชั้นบนสุด เหมาะสำหรับผิวแห้งและผิวหมองคล้ำ ช่วยลดรอยดำและปรับผิวให้เรียบเนียน

• BHA (Salicylic Acid): ละลายในน้ำมันได้ จึงเข้าลึกในรูขุมขนได้ดี เหมาะสำหรับผิวมัน สิวหัวดำและสิวอุดตัน อีกทั้งยังมีคุณสมบัติต้านการอักเสบ

• PHA (Gluconolactone, Lactobionic Acid): โมเลกุลใหญ่กว่า ซึมช้ากว่า จึงระคายเคืองน้อยกว่า AHA เหมาะสำหรับผิวแพ้ง่ายหรือผิวบอบบาง และยังช่วยกักเก็บความชุ่มชื้นให้ผิว

เลือกใช้ตามสภาพผิว

การเลือกกรดและความเข้มข้นให้เหมาะกับผิวและระดับประสบการณ์ช่วยลดโอกาสระคายเคือง

• ความเข้มข้นสำหรับผู้เริ่มต้น: สำหรับผู้เริ่มต้น ความเข้มข้นที่เหมาะสมคือ AHA 4-7% และ BHA 0.5-2%

• ความถี่: ควรใช้ตอนเย็น เริ่มที่ 1-3 ครั้งต่อสัปดาห์ แล้วค่อยปรับตามการตอบสนองของผิว

• กันแดดสำคัญมาก: ต้องทาครีมกันแดด SPF 30+ ทุกวันในตอนเช้า เพราะกรดเหล่านี้ทำให้ผิวไวต่อแสงแดดมากขึ้น

ข้อควรระวังและการใช้อย่างปลอดภัย

• หลีกเลี่ยงการใช้ซ้อนกับเรตินอล: ไม่ควรใช้ร่วมกับเรตินอลในคืนเดียวกัน เพราะอาจระคายเคืองสูง ควรสลับคืนกันแทน

• เลือกชนิดกรดให้เหมาะ: ในกลุ่ม AHA นั้น Glycolic Acid มีประสิทธิภาพสูงแต่ก็อาจระคายเคืองได้มากกว่า Lactic Acid ผู้ที่ผิวไวจึงอาจเริ่มจาก Lactic Acid ก่อน

• หยุดใช้เมื่อระคายรุนแรง: หากมีอาการแสบ แดง หรือระคายเคืองรุนแรง ให้หยุดใช้และปรึกษาแพทย์ผิวหนัง

คำถามที่พบบ่อย

ผิวมันเป็นสิวควรใช้ AHA หรือ BHA? ผิวมันและมีสิวอุดตันหรือสิวหัวดำ เหมาะกับ BHA (Salicylic Acid) เพราะละลายในน้ำมันและเข้าลึกในรูขุมขนได้ดี อีกทั้งช่วยลดการอักเสบ

ผิวแพ้ง่ายใช้กรดผลัดเซลล์ผิวได้ไหม? ได้ แต่ควรเลือก PHA ซึ่งระคายเคืองน้อยกว่า AHA และช่วยเก็บความชุ่มชื้น หรือเริ่มจากความเข้มข้นต่ำและใช้ไม่บ่อย

ใช้กรดผลัดเซลล์ผิวแล้วต้องทากันแดดไหม? จำเป็นมาก เพราะกรดทำให้ผิวไวต่อแสงแดดมากขึ้น ต้องทาครีมกันแดด SPF 30+ ทุกวันในตอนเช้า

ใช้ AHA/BHA ร่วมกับเรตินอลได้หรือไม่? ไม่ควรใช้ในคืนเดียวกันเพราะอาจระคายเคืองสูง แนะนำให้สลับคืนกันแทน หากไม่แน่ใจควรปรึกษาแพทย์ผิวหนัง

หากไม่แน่ใจว่ากรดผลัดเซลล์ผิวชนิดใดและความเข้มข้นเท่าไรเหมาะกับผิวของคุณ หรือใช้แล้วมีอาการระคายเคือง ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางผิวหนังที่ Siam Dermatology โทร 061-448-7000 หรือ LINE @siamderm

บทความโดย นพ.ภัทร วรวุทธินนท์ แพทย์เฉพาะทางผิวหนัง · ตรวจทานล่าสุด 16 กรกฎาคม 2569