Lichen Planus โรคผิวหนังอักเสบจากภูมิคุ้มกัน: อาการ สาเหตุ และการรักษา

Lichen Planus เป็นโรคผิวหนังอักเสบชนิดเรื้อรัง เกิดจากระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายโจมตีเซลล์เคอราติโนไซต์ชั้นผิวหนังตัวเอง สามารถเกิดได้ทั้งบนผิวหนัง เยื่อบุช่องปาก เล็บมือ และหนังศีรษะ

อาการและลักษณะที่พบ

ลักษณะเด่น คือ “6 Ps”: Purple (สีม่วงแดง), Planar (แบนราบ), Polygonal (หลายเหลี่ยม), Pruritic (คัน), Papule (ตุ่ม), Plaque (แผ่น) บนผิวหนังมักพบเส้น Wickham’s striae (เส้นขาวรูปใยแมงมุม) มักพบที่ข้อมือ ข้อเท้า และลำตัว หลังจากหายแล้วมักเกิดรอยสีดำ (post-inflammatory hyperpigmentation)

สาเหตุและปัจจัยกระตุ้น

สาเหตุที่แน่ชัดยังไม่ทราบ แต่พบว่าสัมพันธ์กับ Hepatitis C ในบางราย ยาบางชนิด (เช่น NSAIDs, beta-blockers, antimalarials) และความเครียดอาจกระตุ้นให้เกิดโรคได้

การรักษา

• Topical corticosteroids ความแรงสูง (Class I–II): เป็นการรักษาหลัก

• Calcineurin inhibitors (tacrolimus, pimecrolimus): สำหรับบนใบหน้าและเยื่อบุช่องปาก

• Oral corticosteroids: สำหรับโรครุนแรงหรือพื้นที่กว้าง

• Retinoids, Hydroxychloroquine: สำหรับกรณีดื้อยา โดยเฉพาะรอยในเยื่อบุช่องปาก

• PUVA หรือ Narrowband UVB: สำหรับพื้นที่กว้างหรือดื้อต่อยาทา

เอกสารอ้างอิง

1. Usatine RP, Tinitigan M. Diagnosis and treatment of lichen planus. Am Fam Physician. 2011;84(1):53-60.

2. Le Cleach L, Chosidow O. Clinical practice. Lichen planus. N Engl J Med. 2012;366(8):723-732.

3. Ismail SB, et al. Oral lichen planus and lichenoid reactions: etiopathogenesis, diagnosis, management and malignant transformation. J Oral Sci. 2007;49(2):89-106.

4. Tziotzios C, et al. Lichen planus and lichenoid dermatoses: clinical overview and molecular basis. J Am Acad Dermatol. 2018;79(5):789-804.