มะเร็งผิวหนังชนิด Basal Cell Carcinoma คืออะไร? รู้จักอาการและวิธีรักษา

Basal Cell Carcinoma (BCC) หรือมะเร็งผิวหนังชนิดเซลล์ฐาน เป็นมะเร็งผิวหนังชนิดที่พบบ่อยที่สุดในโลก คิดเป็นประมาณ 80% ของมะเร็งผิวหนังทั้งหมด แม้มะเร็งชนิดนี้มีการแพร่กระจายน้อยมาก แต่อาจทำลายเนื้อเยื่อรอบข้างอย่างรุนแรงหากไม่รักษา

สาเหตุและปัจจัยเสี่ยง

ปัจจัยสำคัญที่สุดคือการได้รับรังสี UV จากแสงอาทิตย์สะสมเป็นเวลานาน ปัจจัยเสี่ยงอื่น ได้แก่ ผิวหนังสีอ่อน (Fitzpatrick I-II) ประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งผิวหนัง การใช้เครื่องอบแดด (tanning bed) ภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง และความผิดปกติของ PTCH1, TP53 gene

ลักษณะที่ปรากฏและอาการ

BCC มักพบที่ใบหน้า เหนือใบหู คอ หลังมือ ลักษณะที่พบบ่อยคือ Nodular BCC เป็นตุ่มเนื้อสีแป้วมังเป็นมัน (pearly nodule) มีเส้นเลือดเล็กๆ (telangiectasia) บนผิว อาจมีรอยแผลที่หายช้า สำหรับ Superficial BCC จะแสดงเป็นรอยแดงนูนบนลำตัว คล้ายผื่นอักเสบ

การวินิจฉัย

แพทย์ตรวจด้วยตาเปล่าและ dermatoscope และยืนยันผลด้วยการตัดชิ้นเนื้อไปตรวจทางสังขลวิทยา (biopsy) ควรพบแพทย์หากมีตุ่ม แผล หรือรอยผิวหนังที่ผิดปกติไม่หายใน 3-4 สัปดาห์

การรักษา Basal Cell Carcinoma

การรักษาขึ้นอยู่กับตำแหน่ง ขนาด ชนิดย่อย และสุขภาพโดยรวมของผู้ป่วย:

• Excisional surgery: ตัดออกครอบคลุมขอบเนื้อปกติอย่างน้อย 4-5 mm เหมาะสำหรับ nodular BCC ขนาดเล็กถึงกลาง

• Mohs Micrographic Surgery: เหมาะสำหรับ BCC บนใบหน้า, ขนาดใหญ่, aggressive หรือกลับเป็นซ้ำ อัตราสำเร็จ > 99%

• Radiation therapy: ใช้ในผู้สูงอายุที่ผ่าตัดไม่ได้

• Topical: imiquimod หรือ 5-fluorouracil สำหรับ superficial BCC

• Hedgehog pathway inhibitors: vismodegib หรือ sonidegib สำหรับกรณีแพร่กระจาย

การตรวจติดตามและป้องกัน

BCC มีอัตรากลับเป็นซ้ำหลังการรักษาประมาณ 30-50% ใน 5 ปีหากไม่ติดตามอย่างเพียงพอ แพทย์จะนัดตรวจติดตามทุก 6-12 เดือนใน 2-5 ปีแรก ใช้ครีมกันแดด SPF 30+ ตลอดปี สวมผ้าป้องกันแสงแดด และหลีกเลี่ยงช่วงเวลา 10.00-16.00 น.

เอกสารอ้างอิง

1. Verkouteren JAC, et al. Basal cell carcinoma: review of the clinicopathological aspects and treatment options. JEADV. 2017;31(7):1107-1113.

2. Work Group; Invited Reviewers, Kim JYS, et al. Guidelines of care for the management of basal cell carcinoma. J Am Acad Dermatol. 2018;78(3):540-559.

3. Peris K, et al. EDF-EADO-EORTC guidelines for the diagnosis and treatment of basal cell carcinoma. JEADV. 2019;33(6):1040-1058.

4. Lim JL, Asgari M. Overview of Basal Cell Carcinoma. UpToDate. 2023.