มะเร็งผิวหนังชนิด Basal Cell Carcinoma คืออะไร? รู้จักอาการและวิธีรักษา

Basal Cell Carcinoma (BCC) หรือมะเร็งผิวหนังชนิดเซลล์ฐาน เป็นมะเร็งผิวหนังที่พบบ่อยที่สุดในโลก คิดเป็นประมาณ 80% ของมะเร็งผิวหนังทั้งหมด แม้ BCC จะมีการแพร่กระจายไปยังอวัยวะอื่นน้อยมาก แต่หากปล่อยไว้โดยไม่รักษา มันสามารถลุกลามและทำลายเนื้อเยื่อรอบข้างอย่างรุนแรง โดยเฉพาะบริเวณใบหน้า การรู้จักลักษณะและวิธีสังเกตตั้งแต่เนิ่น ๆ จึงช่วยให้รักษาได้ง่ายและได้ผลดี

สาเหตุและปัจจัยเสี่ยงของ BCC

ปัจจัยสำคัญที่สุดคือการได้รับรังสี UV จากแสงอาทิตย์สะสมเป็นเวลานาน นอกจากนี้ยังมีปัจจัยเสี่ยงอื่น ๆ:

• สีผิว — ผิวหนังสีอ่อน (Fitzpatrick I-II) ที่ไหม้แดดง่ายและไม่ค่อยเป็นสีแทน

• ประวัติครอบครัว — มีคนในครอบครัวเคยเป็นมะเร็งผิวหนัง

• พฤติกรรม — การใช้เครื่องอบผิวสีแทน (tanning bed)

• ปัจจัยทางร่างกาย — ภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง และความผิดปกติของยีน PTCH1, TP53

ลักษณะที่ปรากฏและอาการ

BCC มักพบที่บริเวณผิวหนังที่โดนแดดบ่อย เช่น ใบหน้า เหนือใบหู คอ และหลังมือ ลักษณะที่พบได้แก่:

• Nodular BCC — ตุ่มเนื้อสีคล้ายไข่มุกเป็นมันเงา (pearly nodule) มีเส้นเลือดฝอยเล็ก ๆ (telangiectasia) บนผิว อาจมีแผลตรงกลางที่หายช้า

• Superficial BCC — รอยแดงนูนแบนบนลำตัว ลักษณะคล้ายผื่นอักเสบเรื้อรัง

• สัญญาณเตือน — แผลหรือตุ่มที่ผิวหนังซึ่งไม่หายภายใน 3-4 สัปดาห์ ควรพบแพทย์เพื่อตรวจ

การวินิจฉัย

แพทย์ตรวจด้วยตาเปล่าและกล้อง dermatoscope และยืนยันผลด้วยการตัดชิ้นเนื้อไปตรวจทางพยาธิวิทยา (biopsy) หากมีตุ่ม แผล หรือรอยผิวหนังที่ผิดปกติและไม่หายภายใน 3-4 สัปดาห์ ควรพบแพทย์ผิวหนังเพื่อประเมิน

การรักษา Basal Cell Carcinoma

การรักษาขึ้นอยู่กับตำแหน่ง ขนาด ชนิดย่อย และสุขภาพโดยรวมของผู้ป่วย:

• Excisional surgery — ตัดออกให้ครอบคลุมขอบเนื้อปกติอย่างน้อย 4-5 มิลลิเมตร เหมาะสำหรับ nodular BCC ขนาดเล็กถึงกลาง

• Mohs Micrographic Surgery — เหมาะสำหรับ BCC บนใบหน้า ขนาดใหญ่ ชนิดลุกลาม หรือกลับเป็นซ้ำ มีอัตราสำเร็จมากกว่า 99%

• Radiation therapy — ใช้ในผู้สูงอายุที่ผ่าตัดไม่ได้

• การรักษาแบบทา (Topical) — ยา imiquimod หรือ 5-fluorouracil สำหรับ superficial BCC

• Hedgehog pathway inhibitors — ยา vismodegib หรือ sonidegib สำหรับกรณีลุกลามหรือแพร่กระจาย

การตรวจติดตามและการป้องกัน

BCC มีโอกาสกลับเป็นซ้ำหลังการรักษาประมาณ 30-50% ภายใน 5 ปีหากไม่ติดตามอย่างเพียงพอ แพทย์จึงมักนัดตรวจติดตามทุก 6-12 เดือนในช่วง 2-5 ปีแรก การป้องกันที่สำคัญคือทาครีมกันแดด SPF 30 ขึ้นไปตลอดปี สวมเสื้อผ้าป้องกันแสงแดด และหลีกเลี่ยงแดดจัดช่วง 10.00-16.00 น.

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ Basal Cell Carcinoma

BCC อันตรายถึงชีวิตไหม? BCC แพร่กระจายไปอวัยวะอื่นน้อยมาก จึงไม่ค่อยเป็นอันตรายถึงชีวิต แต่หากปล่อยไว้ไม่รักษา มันสามารถลุกลามทำลายเนื้อเยื่อรอบข้างและกระดูกได้ โดยเฉพาะบนใบหน้า จึงควรรักษาแต่เนิ่น ๆ

แผลแบบไหนที่ควรสงสัยว่าเป็น BCC? ตุ่มหรือแผลที่ผิวหนังบริเวณที่โดนแดด มีลักษณะเป็นมันเงาคล้ายไข่มุก มีเส้นเลือดฝอย หรือเป็นแผลที่ไม่หายภายใน 3-4 สัปดาห์ ควรให้แพทย์ผิวหนังตรวจ

BCC รักษาหายขาดได้ไหม? หากตรวจพบและรักษาแต่เนิ่น ๆ โอกาสหายสูงมาก โดยเฉพาะวิธี Mohs surgery ที่มีอัตราสำเร็จมากกว่า 99% แต่ต้องตรวจติดตามต่อเนื่องเพราะมีโอกาสกลับเป็นซ้ำ

ป้องกัน BCC ได้อย่างไร? ป้องกันได้ด้วยการลดการสัมผัสรังสี UV เช่น ทาครีมกันแดดสม่ำเสมอ สวมเสื้อผ้าและหมวกป้องกันแดด หลีกเลี่ยงแดดจัด และไม่ใช้เครื่องอบผิวสีแทน

มะเร็งผิวหนังชนิด BCC รักษาได้ผลดีมากเมื่อพบเร็ว หากคุณมีตุ่มหรือแผลผิวหนังที่ไม่หายหรือสงสัย ควรได้รับการตรวจโดยแพทย์เฉพาะทาง ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางผิวหนังที่ Siam Dermatology โทร 061-448-7000 หรือ LINE @siamderm

บทความโดย นพ.ภัทร วรวุทธินนท์ แพทย์เฉพาะทางผิวหนัง · ตรวจทานล่าสุด 16 กรกฎาคม 2569