Prurigo Nodularis ตุ่มหัวแข็งคันผิวหนัง คืออะไร? เข้าใจและวิธีรักษาสมัยใหม่

Prurigo Nodularis (PN) เป็นโรคผิวหนังเรื้อรังที่มีลักษณะเป็นตุ่มหัวแข็ง (hyperkeratotic nodules) และมีอาการคันรุนแรง จำนวนตุ่มมีตั้งแต่หลายตัวไปจนถึงหลายสิบตัว โรคนี้สัมพันธ์อย่างใกล้ชิดกับโรคผิวหนังภูมิแพ้ (atopic dermatitis) โรคตับเรื้อรัง และการติดเชื้อ HIV อาการคันที่รุนแรงส่งผลต่อคุณภาพชีวิตอย่างมาก บทความนี้อาจารย์แพทย์เฉพาะทางผิวหนังจะอธิบายอาการ การวินิจฉัย และแนวทางการรักษาสมัยใหม่

Prurigo Nodularis คืออะไร และเกิดจากอะไร

PN เกิดจากวงจร 'คัน-เกา-คัน' (itch-scratch cycle) ที่การเกาซ้ำ ๆ กระตุ้นให้ผิวหนังหนาตัวขึ้นและกลายเป็นตุ่มแข็ง ซึ่งยิ่งทำให้คันมากขึ้น โรคนี้มักไม่ได้เกิดขึ้นลอย ๆ แต่สัมพันธ์กับภาวะอื่น จึงควรตรวจหาโรคที่อาจเป็นสาเหตุร่วม เช่น โรคผิวหนังภูมิแพ้ โรคตับเรื้อรัง และการติดเชื้อ HIV

อาการและการวินิจฉัย

• ลักษณะตุ่ม: ตุ่มหัวแข็งสีม่วงหรือสีน้ำตาล ผิวหนังด้านบนอาจหนาตัวขึ้น

• ตำแหน่งที่พบบ่อย: มักพบที่ต้นแขน หลัง และท้อง ซึ่งเป็นตำแหน่งที่มือเอื้อมเกาได้

• อาการคัน: อาการคันรุนแรงและเรื้อรัง ส่งผลต่อการนอนและคุณภาพชีวิตอย่างมาก

• การตรวจเพิ่มเติม: แพทย์มักแนะนำให้ตรวจเลือดเพื่อค้นหาโรคแทรกซ้อนหรือโรคร่วมที่อาจเกี่ยวข้อง

การรักษาสมัยใหม่

เป้าหมายของการรักษาคือตัดวงจรคัน-เกา ลดจำนวนตุ่ม และรักษาโรคร่วม โดยยาและวิธีต่อไปนี้อ้างอิงจากแนวทางเวชปฏิบัติ

• Dupilumab (biologic): ยาชีวภาพที่ได้รับอนุมัติจาก FDA สำหรับ Prurigo Nodularis ให้ผลดีมากในการลดอาการคันและจำนวนตุ่ม

• สเตียรอยด์: ใช้สเตียรอยด์ทาความแรงสูง หรือฉีด triamcinolone เข้ารอยโรค (intralesional)

• Capsaicin: Capsaicin cream ความเข้มข้น 0.025-0.075% ช่วยลดความไวของปลายประสาทรับความรู้สึก

• Phototherapy: การฉายแสง Narrowband UVB (NB-UVB) ช่วยได้ในผู้ป่วยหลายราย

• ยาควบคุมอาการคัน: ยาแก้แพ้ชนิดรับประทาน, ยากลุ่มต้านเศร้า (amitriptyline) และ naltrexone สำหรับอาการคันที่รุนแรง

เนื่องจากยาหลายชนิดต้องสั่งและติดตามโดยแพทย์ การรักษา PN จึงควรอยู่ในความดูแลของแพทย์เฉพาะทางผิวหนัง ควบคู่กับการรักษาโรคร่วมที่ตรวจพบ

คำถามที่พบบ่อย

Prurigo Nodularis หายขาดได้ไหม? PN เป็นโรคเรื้อรังที่ต้องอาศัยการรักษาต่อเนื่องเพื่อควบคุมอาการคันและตัดวงจรคัน-เกา หลายรายตอบสนองดีต่อการรักษาสมัยใหม่ เช่น Dupilumab แต่ควรรักษาโรคร่วมที่เป็นสาเหตุด้วย

ทำไม Prurigo Nodularis ต้องตรวจเลือด? เพราะ PN สัมพันธ์กับภาวะอื่น เช่น โรคผิวหนังภูมิแพ้ โรคตับเรื้อรัง และการติดเชื้อ HIV การตรวจเลือดช่วยค้นหาโรคร่วมที่อาจต้องรักษาไปพร้อมกัน

ยาตัวไหนได้ผลดีที่สุดสำหรับ Prurigo Nodularis? Dupilumab เป็นยาชีวภาพที่ได้รับอนุมัติจาก FDA และให้ผลดีมากในการลดคันและจำนวนตุ่ม แต่การเลือกยาต้องพิจารณาเป็นรายบุคคลโดยแพทย์

เกาตุ่มบ่อย ๆ จะแย่ลงไหม? ใช่ การเกาซ้ำกระตุ้นวงจรคัน-เกาให้ผิวหนาตัวและตุ่มแข็งขึ้น ทำให้คันมากขึ้น การควบคุมอาการคันจึงเป็นหัวใจสำคัญของการรักษา

หากคุณมีตุ่มคันเรื้อรังที่ไม่หายหรือสงสัยว่าเป็น Prurigo Nodularis ควรได้รับการตรวจและวางแผนการรักษาที่เหมาะสม ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางผิวหนังที่ Siam Dermatology โทร 061-448-7000 หรือ LINE @siamderm

บทความโดย นพ.ภัทร วรวุทธินนท์ แพทย์เฉพาะทางผิวหนัง · ตรวจทานล่าสุด 16 กรกฎาคม 2569