Erythema Nodosum ก้อนแดงเจ็บที่ขา สัญญาณอะไรที่ร่างกายไม่ควรมองข้าม?

Erythema Nodosum (EN) คือการอักเสบของชั้นไขมันใต้ผิวหนัง (panniculitis) ที่เกิดจากปฏิกิริยาไวเกิน (hypersensitivity reaction) แสดงออกเป็นก้อนแดงเจ็บบริเวณหน้าแข้งทั้งสองข้าง สิ่งสำคัญคือ EN มักเป็นสัญญาณเตือนว่าอาจมีสาเหตุหรือโรคสำคัญซ่อนอยู่ในร่างกาย จึงไม่ควรมองข้าม บทความนี้อาจารย์แพทย์เฉพาะทางผิวหนังจะอธิบายสาเหตุที่พบบ่อย การวินิจฉัย และแนวทางการรักษา

Erythema Nodosum เกิดจากอะไร

EN เป็นปฏิกิริยาของร่างกายต่อสิ่งกระตุ้นหลายอย่าง มากกว่าจะเป็นโรคเดี่ยว ๆ การค้นหาสาเหตุที่อยู่เบื้องหลังจึงสำคัญพอ ๆ กับการรักษาตัวก้อนแดง สาเหตุที่พบบ่อยได้แก่

• การติดเชื้อสเตร็ป: การติดเชื้อ Streptococcus ที่คอ (strep pharyngitis) เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุด

• Sarcoidosis: EN เป็นหนึ่งในอาการของ Löfgren syndrome ซึ่งเป็นรูปแบบหนึ่งของ Sarcoidosis

• การติดเชื้ออื่น: วัณโรค (Tuberculosis) หรือการติดเชื้อ Yersinia

• โรคลำไส้อักเสบ: โรคลำไส้อักเสบเรื้อรัง (IBD) ทั้ง Crohn's disease และ Ulcerative colitis

• ยา: ยาบางชนิด เช่น sulfonamides และยาคุมกำเนิดชนิดรับประทาน (oral contraceptives)

• ภาวะทางสรีรวิทยา: การตั้งครรภ์

การวินิจฉัย

เนื่องจาก EN เป็นสัญญาณของโรคเบื้องหลัง แพทย์จึงมักตรวจเพิ่มเติมเพื่อค้นหาสาเหตุ ได้แก่ การตรวจเลือด CBC และ CRP, การเพาะเชื้อจากลำคอ (throat swab culture), เอกซเรย์ทรวงอก (สำหรับ sarcoidosis), การตรวจ tuberculin test หรือ IGRA สำหรับวัณโรค และการตัดชิ้นเนื้อ (biopsy) หากการวินิจฉัยยังไม่ชัดเจน

การรักษา

• การดูแลพื้นฐาน: พักผ่อนและยกขาสูงเพื่อลดอาการบวมและปวด

• ยาลดปวดอักเสบ: ยากลุ่ม NSAIDs เช่น naproxen หรือ indomethacin ช่วยลดอาการเจ็บและอักเสบ

• Potassium iodide: Potassium iodide เป็นทางเลือกที่มีงานวิจัยรองรับดีในบางราย

• รักษาที่ต้นเหตุ: รักษาโรคที่เป็นสาเหตุ เช่น การติดเชื้อสเตร็ปหรือวัณโรค เพื่อให้ EN หายอย่างแท้จริง

• การพยากรณ์โรค: EN ส่วนใหญ่หายได้เองภายในประมาณ 2-3 สัปดาห์ถึงหลายเดือน

คำถามที่พบบ่อย

Erythema Nodosum อันตรายไหม? ตัวก้อนแดงของ EN มักหายได้เองภายใน 2-3 สัปดาห์ถึงหลายเดือน แต่สิ่งสำคัญคือ EN อาจเป็นสัญญาณของโรคเบื้องหลัง เช่น การติดเชื้อสเตร็ป วัณโรค sarcoidosis หรือโรคลำไส้อักเสบ จึงควรพบแพทย์เพื่อค้นหาสาเหตุ

Erythema Nodosum ต้องตรวจอะไรบ้าง? แพทย์มักตรวจ CBC, CRP, เพาะเชื้อจากลำคอ, เอกซเรย์ทรวงอก, tuberculin test หรือ IGRA สำหรับวัณโรค และอาจตัดชิ้นเนื้อหากวินิจฉัยไม่ชัดเจน

ก้อนแดงเจ็บที่หน้าแข้งหายเองได้ไหม? EN ส่วนใหญ่หายได้เองภายในประมาณ 2-3 สัปดาห์ถึงหลายเดือน ร่วมกับการพักผ่อน ยกขาสูง และยาลดปวด แต่ต้องรักษาโรคที่เป็นสาเหตุด้วย

Erythema Nodosum รักษาอย่างไร? ดูแลด้วยการพักผ่อน ยกขาสูง ใช้ NSAIDs เช่น naproxen หรือ indomethacin ลดปวด บางรายใช้ potassium iodide และที่สำคัญคือรักษาสาเหตุที่พบ เช่น การติดเชื้อ

หากคุณมีก้อนแดงเจ็บที่หน้าแข้งโดยไม่ทราบสาเหตุ ควรได้รับการตรวจหาโรคเบื้องหลังอย่างเหมาะสม ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางผิวหนังที่ Siam Dermatology โทร 061-448-7000 หรือ LINE @siamderm

บทความโดย นพ.ภัทร วรวุทธินนท์ แพทย์เฉพาะทางผิวหนัง · ตรวจทานล่าสุด 16 กรกฎาคม 2569