เนื้อเยื่ออักเสบ (Cellulitis) คืออะไร? สาเหตุ อาการ และการรักษาที่ถูกต้อง

เนื้อเยื่ออักเสบ (Cellulitis) เป็นการติดเชื้อแบคทีเรียที่ผิวหนังและเนื้อเยื่อใต้ผิวหนังชั้นลึก มักพบที่ขาและเท้าเป็นหลัก โรคนี้เป็นภาวะที่ต้องได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที เพราะหากปล่อยไว้ การติดเชื้ออาจลุกลามและเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ บทความนี้อธิบายสาเหตุ อาการ การวินิจฉัย การรักษา และวิธีป้องกันการกลับเป็นซ้ำ

สาเหตุของเนื้อเยื่ออักเสบ

เชื้อก่อโรคหลักและปัจจัยเสี่ยงที่ควรรู้:

• เชื้อก่อโรคหลัก — Streptococcus pyogenes (Group A Strep) และ Staphylococcus aureus รวมถึงเชื้อดื้อยา MRSA

• ทางเข้าของเชื้อ — เชื้อเข้าสู่ร่างกายผ่านรอยแผล รอยแตกของผิว หรือบาดแผลต่าง ๆ

• ปัจจัยเสี่ยง — ผิวหนังแห้งแตก โรคอ้วน ต่อมน้ำเหลืองบวม (lymphedema) และเบาหวานที่ควบคุมไม่ดี

อาการของเนื้อเยื่ออักเสบ

จุดสังเกตของ Cellulitis ได้แก่:

• อาการเฉพาะที่ — ผิวหนังบริเวณที่ติดเชื้อมีสีแดง บวม ร้อน และเจ็บปวด

• การลุกลาม — รอยแดงมักขยายออกอย่างรวดเร็ว

• อาการทั่วร่างกาย — อาจมีไข้ หนาวสั่น อ่อนเพลีย

• สัญญาณลุกลาม — ต่อมน้ำเหลืองบวมโต (lymphadenopathy) และมีเส้นแดงพาดขึ้นไปตามแขนขา (lymphangitis) หากลุกลามมากขึ้น

การวินิจฉัยและการรักษา

แพทย์วินิจฉัยจากการตรวจร่างกายและประวัติเป็นหลัก อาจส่งตรวจเลือด (CBC, CRP, ESR) เพิ่มเติม การรักษาหลักคือยาปฏิชีวนะ โดยเลือกตามความรุนแรง:

• กรณีไม่รุนแรง — รับประทาน amoxicillin-clavulanate หรือ cephalexin นาน 5-10 วัน

• กรณีสงสัย MRSA — ใช้ trimethoprim-sulfamethoxazole หรือ doxycycline

• กรณีรุนแรง — ต้องนอนโรงพยาบาลและให้ยาปฏิชีวนะทางหลอดเลือด (IV antibiotics)

ภาวะแทรกซ้อนและการป้องกัน

หากไม่รักษาทันอาจเกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น ฝีหนอง (abscess), การติดเชื้อในกระแสเลือด (sepsis), เนื้อเยื่อเน่าตาย (necrotizing fasciitis) หรือการติดเชื้อในกระดูก (osteomyelitis) การป้องกันที่สำคัญได้แก่:

• ดูแลผิวและแผล — ดูแลรักษาความสะอาดของผิวหนัง และทำความสะอาดปิดแผลสดทันที

• คุมโรคประจำตัว — ควบคุมเบาหวานให้ดี

• ลดปัจจัยเสี่ยง — สวมรองเท้าที่เหมาะสมเพื่อลดการเกิดแผลและป้องกันการกลับเป็นซ้ำ

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับเนื้อเยื่ออักเสบ

Cellulitis อันตรายแค่ไหน? เป็นภาวะที่ต้องรักษาอย่างทันท่วงที เพราะหากลุกลามอาจเกิดฝีหนอง การติดเชื้อในกระแสเลือด หรือเนื้อเยื่อเน่าตาย ซึ่งเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ การพบแพทย์เร็วจึงสำคัญมาก

Cellulitis ต่างจากผื่นแพ้ธรรมดาอย่างไร? Cellulitis จะมีผิวแดง บวม ร้อน เจ็บ และรอยแดงขยายเร็ว มักมีไข้ร่วมด้วย ต่างจากผื่นแพ้ที่มักคันเป็นหลักและไม่มีอาการทั่วร่างกาย หากไม่แน่ใจควรให้แพทย์ตรวจ

ต้องนอนโรงพยาบาลทุกครั้งไหม? ไม่เสมอไป กรณีไม่รุนแรงสามารถรักษาด้วยยาปฏิชีวนะชนิดรับประทานได้ แต่กรณีรุนแรง มีไข้สูง หรือมีโรคประจำตัว อาจต้องนอนโรงพยาบาลเพื่อรับยาทางหลอดเลือด

ป้องกันการกลับเป็นซ้ำได้อย่างไร? ดูแลผิวหนังให้ชุ่มชื้นไม่แตกแห้ง ทำความสะอาดและปิดแผลสดทันที ควบคุมเบาหวานให้ดี และสวมรองเท้าที่เหมาะสม โดยเฉพาะผู้ที่เคยเป็นซ้ำหลายครั้งควรปรึกษาแพทย์

เนื้อเยื่ออักเสบเป็นภาวะที่รักษาได้ผลดีเมื่อพบเร็ว หากคุณมีผิวหนังแดง บวม ร้อน เจ็บ และรอยแดงลุกลามเร็ว ควรพบแพทย์ทันที ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางผิวหนังที่ Siam Dermatology โทร 061-448-7000 หรือ LINE @siamderm

บทความโดย นพ.ภัทร วรวุทธินนท์ แพทย์เฉพาะทางผิวหนัง · ตรวจทานล่าสุด 16 กรกฎาคม 2569