ผื่นแพ้ผิวหนัง (Atopic Dermatitis) คืออะไร อาการ และวิธีรักษา

ผื่นแพ้ผิวหนัง หรือผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง (Atopic Dermatitis) เป็นโรคผิวหนังอักเสบเรื้อรังที่พบบ่อยที่สุดในเด็ก เกิดจากการทำงานผิดปกติของกำแพงผิวหนัง (ความผิดปกติของโปรตีน Filaggrin) ร่วมกับการตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกันชนิด IgE ทำให้ผิวแห้ง สูญเสียความชุ่มชื้นง่าย และเกิดผื่นแดงร่วมกับอาการคันเป็นหลัก บทความนี้อาจารย์แพทย์เฉพาะทางผิวหนังจะอธิบายอาการตามช่วงอายุ แนวทางการรักษา และการดูแลตนเอง

ผื่นแพ้ผิวหนังเกิดจากอะไร

โรคนี้เกิดจากปัจจัยหลายอย่างร่วมกัน:

• กำแพงผิวหนังบกพร่อง: ความผิดปกติของโปรตีน Filaggrin ทำให้กำแพงผิวหนังอ่อนแอ ผิวแห้งและสูญเสียน้ำง่าย

• การตอบสนองภูมิคุ้มกัน: ระบบภูมิคุ้มกันตอบสนองไวผ่าน IgE ทำให้เกิดการอักเสบและคัน

• พันธุกรรมและภูมิแพ้: มักพบร่วมกับประวัติภูมิแพ้ในครอบครัว เช่น หอบหืดหรือแพ้อากาศ

อาการตามช่วงอายุ

• ในทารก: ผื่นแดงที่หน้า คอ แขน และขา

• วัยเด็กโต: ผื่นที่บริเวณข้อพับ ข้อเท้า แขน ขา และลำตัว

• วัยผู้ใหญ่: ผื่นที่มือ เท้า และข้อพับแขนข้อพับขา ผิวมักหนาและแห้งจากการเกาเรื้อรัง

การรักษาผื่นแพ้ผิวหนัง

การรักษามีเป้าหมายเพื่อควบคุมอาการ ลดการอักเสบ และฟื้นฟูกำแพงผิวหนัง โดยเริ่มจากขั้นพื้นฐานไปสู่การรักษาเฉพาะสำหรับรายที่รุนแรง:

• ให้ความชุ่มชื้น: การใช้ Moisturizer สม่ำเสมอเป็นพื้นฐานสำคัญที่สุดในการฟื้นฟูกำแพงผิว

• ยาทาสเตียรอยด์: Topical Corticosteroid ใช้ควบคุมการอักเสบในช่วงกำเริบ

• ยาทากลุ่มอื่น: ยากลุ่ม Calcineurin Inhibitor เช่น Tacrolimus และ Pimecrolimus สำหรับบริเวณผิวบางหรือใช้ระยะยาว

• การฉายแสง: การฉายแสง NB-UVB สำหรับผู้ที่มีผื่นบริเวณกว้าง

• ยาชีววิทยา: ยาชีววิทยา Dupilumab สำหรับรายที่รุนแรงหรือรักษายาก

การดูแลตนเองและหลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้น

• บำรุงผิวสม่ำเสมอ: ทาครีมบำรุงความชุ่มชื้นเป็นประจำ โดยเฉพาะหลังอาบน้ำ

• เลี่ยงสิ่งกระตุ้น: หลีกเลี่ยงสบู่ที่รุนแรง น้ำร้อนจัด และสารที่ระคายเคือง

• ลดการเกา: ตัดเล็บให้สั้นและหลีกเลี่ยงการเกา เพื่อลดการอักเสบและการติดเชื้อซ้ำ

คำถามที่พบบ่อย

ผื่นแพ้ผิวหนังหายขาดได้ไหม? ไม่หายขาด แต่ควบคุมได้ด้วยการรักษาที่เหมาะสมและหลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้น อาการมักกำเริบสูงสุดในวัยเด็ก 0-2 ปี และผู้ใหญ่หลายรายอาการดีขึ้นเมื่ออายุมากขึ้น

ทำไมการทาครีมบำรุงจึงสำคัญ? เพราะกำแพงผิวหนังของผู้ป่วยอ่อนแอและสูญเสียน้ำง่าย การทา Moisturizer สม่ำเสมอช่วยฟื้นฟูกำแพงผิวและลดการกำเริบ ถือเป็นพื้นฐานของการรักษา

ใช้ยาสเตียรอยด์ทาปลอดภัยไหม? ปลอดภัยเมื่อใช้ตามคำแนะนำของแพทย์ในช่วงกำเริบ สำหรับบริเวณผิวบางหรือการใช้ระยะยาว แพทย์อาจเลือกใช้ยากลุ่ม Calcineurin Inhibitor แทน

เมื่อไรควรพบแพทย์? ควรพบแพทย์เมื่ออาการคันรบกวนการใช้ชีวิต ผื่นกระจายกว้าง มีการติดเชื้อซ้ำ หรือรักษาเบื้องต้นแล้วไม่ดีขึ้น เพื่อพิจารณาการรักษาที่เหมาะสมยิ่งขึ้น

หากมีข้อสงสัยหรืออาการไม่ดีขึ้น แนะนำให้ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางผิวหนังเพื่อการวินิจฉัยและวางแผนการรักษาที่เหมาะสมกับคุณ ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางผิวหนังที่ Siam Dermatology โทร 061-448-7000 หรือ LINE @siamderm

บทความโดย นพ.ภัทร วรวุทธินนท์ แพทย์เฉพาะทางผิวหนัง · ตรวจทานล่าสุด 16 กรกฎาคม 2569