เกลื้อน (Pityriasis Versicolor): สาเหตุ อาการ และวิธีรักษาให้หาย

เกลื้อน (Pityriasis Versicolor หรือ Tinea Versicolor) เป็นโรคผิวหนังติดเชื้อราที่พบบ่อยมากในประเทศแถบร้อนชื้นอย่างประเทศไทย เกิดจากเชื้อรา Malassezia (Pityrosporum) ซึ่งเป็นเชื้อราที่พบได้ตามปกติบนผิวหนังของคนทุกคน แต่จะก่อโรคเมื่อมีปัจจัยกระตุ้น ทำให้เกิดผื่นสีด่างที่หลายคนกังวล บทความนี้อธิบายสาเหตุ อาการ ปัจจัยเสี่ยง และแนวทางการรักษาให้หาย

เกลื้อนเกิดจากอะไร

เกลื้อนเกิดจากการเจริญเติบโตมากผิดปกติของเชื้อรา Malassezia ที่อยู่บนผิวหนังตามธรรมชาติ เมื่อมีปัจจัยเอื้ออำนวย เชื้อจะเพิ่มจำนวนและรบกวนการสร้างเม็ดสีของผิว ทำให้เกิดรอยด่าง โดยปัจจัยเสี่ยงที่พบบ่อย ได้แก่

• สภาพอากาศ: อากาศร้อนชื้นและเหงื่อออกมาก เป็นปัจจัยกระตุ้นหลักในเขตร้อน

• ผิวมัน: ผิวมันเป็นแหล่งอาหารที่เอื้อต่อการเจริญของเชื้อ

• ภูมิคุ้มกัน: ภูมิคุ้มกันอ่อนแอ หรือการใช้ยาสเตียรอยด์เป็นเวลานาน

• ช่วงวัย: วัยรุ่นอายุ 15–25 ปี เป็นกลุ่มที่เสี่ยงมากที่สุด เพราะต่อมไขมันทำงานมาก

อาการของเกลื้อน

• ผื่นสีด่าง: มักพบบริเวณหน้าอก หลัง และต้นคอ

• สีของผื่น: ในคนผิวอ่อนรอยจะดูสว่างกว่าผิวปกติ ส่วนในคนผิวเข้มรอยจะดูเข้มกว่าผิวปกติ

• ลักษณะ: แผ่นผื่นมีขนาดเล็กถึงกลาง อาจคันเล็กน้อยหรือไม่คันเลย

• ข้อสังเกต: ผื่นเห็นชัดขึ้นเมื่อออกแดด และเมื่อตรวจด้วย Wood's lamp จะเห็นการเรืองแสง

วิธีรักษาเกลื้อน

การรักษาเกลื้อนแบ่งตามความรุนแรงและขอบเขตของผื่น โดยควรใช้ยาภายใต้คำแนะนำของแพทย์

ยาทาเฉพาะที่

• แชมพูยา: Ketoconazole shampoo หรือ Selenium sulfide shampoo — ทาหรือสระบริเวณที่มีผื่น ทิ้งไว้ 10–15 นาทีแล้วล้างออก

• ครีมทา: Clotrimazole หรือ Miconazole cream — ทาวันละ 2 ครั้ง

ยารับประทาน (กรณีรุนแรงหรือเรื้อรัง)

• Itraconazole: Itraconazole 200 mg วันละครั้ง นาน 5–7 วัน

• Fluconazole: Fluconazole 300–400 mg รับประทานครั้งเดียว

หมายเหตุ: หลังจากเชื้อรา Malassezia ตายแล้ว สีผิวอาจยังไม่กลับสู่ปกติทันที อาจใช้เวลาหลายเดือนกว่าสีผิวจะสม่ำเสมอ ซึ่งเป็นเรื่องปกติและไม่ได้แปลว่าการรักษาไม่ได้ผล

คำถามที่พบบ่อย

เกลื้อนติดต่อไหม? เกลื้อนเกิดจากเชื้อ Malassezia ที่มีอยู่บนผิวของทุกคนอยู่แล้ว จึงไม่ถือเป็นโรคติดต่อจากคนสู่คนแบบทั่วไป แต่จะก่อโรคเมื่อมีปัจจัยกระตุ้น เช่น เหงื่อมากและผิวมัน

ทำไมรักษาหายแล้วสีผิวยังไม่กลับปกติ? หลังเชื้อตายแล้ว สีผิวอาจใช้เวลาหลายเดือนกว่าจะสม่ำเสมอ เป็นเรื่องปกติ ไม่ได้แปลว่ายังมีเชื้ออยู่ ควรป้องกันแดดระหว่างรอสีผิวฟื้น

เกลื้อนกลับเป็นซ้ำได้ไหม? ได้ เพราะเชื้ออยู่บนผิวตามธรรมชาติ การควบคุมความอับชื้น เหงื่อ และผิวมัน รวมถึงการใช้แชมพูยาเป็นระยะตามแพทย์แนะนำ ช่วยลดการเป็นซ้ำ

ควรพบแพทย์เมื่อไร? ควรพบแพทย์หากผื่นเป็นบริเวณกว้าง เรื้อรัง กลับเป็นซ้ำบ่อย หรือรักษาเองแล้วไม่ดีขึ้น เพื่อพิจารณายารับประทานและแยกจากโรคผิวหนังอื่น

เกลื้อนเป็นโรคที่รักษาหายได้ แต่ต้องอาศัยความเข้าใจเรื่องการฟื้นของสีผิวและการควบคุมปัจจัยกระตุ้น หากผื่นเป็นเรื้อรังหรือกลับเป็นซ้ำ ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางผิวหนังที่ Siam Dermatology โทร 061-448-7000 หรือ LINE @siamderm

บทความโดย นพ.ภัทร วรวุทธินนท์ แพทย์เฉพาะทางผิวหนัง · ตรวจทานล่าสุด 16 กรกฎาคม 2569