สังคัง (Tinea Cruris) — เชื้อราขาหนีบ ผื่นคันไม่หายสักที

สังคัง (Tinea Cruris หรือ Jock Itch) คือการติดเชื้อรากลุ่ม dermatophyte บริเวณขาหนีบ ร่องขาหนีบ (inguinal fold) ก้น และต้นขาด้านใน ลักษณะเป็นผื่นแดงคันที่ลามออกด้านนอก มีขอบนูนชัดเจนและมีเกล็ดละเอียด พบในผู้ชายมากกว่าผู้หญิงเพราะบริเวณถุงอัณฑะสร้างความร้อนและความชื้น จุดสำคัญคือสังคังมักลามมาจากเชื้อราที่เท้า (tinea pedis) ผ่านการใส่กางเกงในและถุงเท้า ทำให้ผื่นคันเรื้อรังไม่หายสักที

แยกจาก Candida intertrigo อย่างไร

สังคังมีลักษณะที่ช่วยแยกจากผื่นเชื้อยีสต์ (Candida intertrigo) ได้ ดังนี้

• สังคัง (Tinea Cruris): ผื่นมีขอบนูนชัด และมักไม่ลามเข้าไปในถุงอัณฑะ (spares scrotum) ตรวจ KOH ที่ขอบผื่นเห็นเส้นใยเชื้อรา (septate hyphae)

• เชื้อยีสต์ (Candida intertrigo): ผื่นลามไปทั่วบริเวณรวมถึงถุงอัณฑะ มีตุ่มหนองกระจายรอบ ๆ (satellite pustule) ตรวจ KOH เห็น pseudohyphae ร่วมกับเซลล์ยีสต์

การรักษา — ต้องรักษาทุกจุดพร้อมกัน

หลักการสำคัญคือต้องรักษาเชื้อราที่เท้า (tinea pedis) และเชื้อราที่เล็บเท้า (onychomycosis) ไปพร้อมกัน เพราะเป็นแหล่งที่มาของการลามมาที่ขาหนีบ แนวทางใช้ยา (ภายใต้คำแนะนำของแพทย์) มีดังนี้

• ยาทา: Terbinafine 1% cream หรือ Clotrimazole 1% cream ทาวันละ 2 ครั้ง นาน 2–4 สัปดาห์

• ยารับประทาน: ในรายที่รุนแรง ใช้ Terbinafine 250 มก. ต่อวัน นาน 2 สัปดาห์ หรือ Itraconazole 200 มก. ต่อวัน นาน 1 สัปดาห์

• ยาเสริม: โรยแป้งต้านเชื้อราระหว่างนิ้วเท้าและในกางเกงในเพื่อควบคุมความชื้น

การป้องกันการกลับเป็นซ้ำ

เพื่อลดโอกาสสังคังกลับมาเป็นซ้ำ ควรปฏิบัติดังนี้

• รักษาความแห้ง: อาบน้ำหลังออกกำลังกายและซับให้แห้งสนิทก่อนใส่กางเกงใน

• เลือกเสื้อผ้า: ใส่กางเกงในผ้าฝ้ายที่ระบายอากาศดี และเปลี่ยนทุกวัน

• ควบคุมน้ำหนัก: ลดน้ำหนักเพื่อลดการเสียดสีของผิวหนังในบริเวณอับ

• ป้องกันต่อเนื่อง: ในรายที่เป็นซ้ำบ่อย ใช้แป้งต้านเชื้อราเช้า-เย็นเป็นการดูแลต่อเนื่อง และใช้ผ้าเช็ดตัวแยก ไม่ใช้ร่วมกับผู้อื่น

คำถามที่พบบ่อย

สังคังหายแล้วทำไมกลับเป็นซ้ำ? มักเป็นเพราะไม่ได้รักษาเชื้อราที่เท้า (tinea pedis) และเชื้อราที่เล็บ (onychomycosis) ไปพร้อมกัน เชื้อจึงกลับจากเท้าและเล็บมาที่ขาหนีบซ้ำ

แยกจากผื่นเชื้อยีสต์ (intertrigo) อย่างไร? สังคังจะไม่ลามเข้าถุงอัณฑะและมีขอบนูนชัด ส่วนเชื้อยีสต์ (Candida intertrigo) จะลามถึงถุงอัณฑะและมีตุ่มหนองกระจายรอบ ๆ

ใช้แป้งป้องกันได้ไหม? ได้ แนะนำใช้แป้งต้านเชื้อราที่มี miconazole หรือ clotrimazole โดยเฉพาะในผู้ที่เหงื่อออกมาก

สังคังติดต่อทางเพศสัมพันธ์ไหม? ไม่ใช่โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ แต่ติดต่อผ่านผ้าและการสัมผัสได้

หากมีผื่นคันที่ขาหนีบเรื้อรังไม่หาย หรือรักษาเองแล้วกลับเป็นซ้ำ ควรปรึกษาแพทย์เฉพาะทางผิวหนังเพื่อตรวจ KOH ยืนยันและวางแผนรักษาให้ครบทุกจุด ปรึกษาสังคัง (Tinea Cruris) กับแพทย์เฉพาะทางผิวหนังที่ Siam Dermatology โทร 061-448-7000 หรือ LINE @siamderm

บทความโดย นพ.ภัทร วรวุทธินนท์ แพทย์เฉพาะทางผิวหนัง · ตรวจทานล่าสุด 16 กรกฎาคม 2569