Sebaceous Hyperplasia: ติ่งสีเหลืองบนหน้าผู้สูงอายุ รักษาจี้ไฟฟ้า/เลเซอร์

Sebaceous hyperplasia คือติ่งเนื้อสีเหลืองจาง ๆ หรือสีเนื้อบนใบหน้า ขนาดประมาณ 2-5 มม. ตรงกลางมักมีรอยบุ๋มเล็ก ๆ (central umbilication) เกิดจากต่อมไขมัน (sebaceous gland) ที่ขยายตัว พบบ่อยบนใบหน้าของผู้ที่มีอายุ 40 ปีขึ้นไป เป็นภาวะที่ไม่ร้ายแรงและไม่กลายเป็นมะเร็ง แต่จุดสำคัญคือต้องแยกให้ออกจากมะเร็งผิวหนังชนิด basal cell carcinoma (BCC) ที่หน้าตาคล้ายกัน บทความนี้อธิบายลักษณะ การแยกโรคด้วยกล้อง dermoscopy ภาวะที่ต้องระวัง และวิธีรักษา

Sebaceous hyperplasia เกิดจากอะไร

Sebaceous hyperplasia เกิดจากการขยายตัวของต่อมไขมันบนใบหน้า มักสัมพันธ์กับอายุที่มากขึ้น ลักษณะสำคัญ ได้แก่

• ลักษณะ: ติ่งเนื้อสีเหลืองจางหรือสีเนื้อ ขนาด 2-5 มม. ตรงกลางมีรอยบุ๋ม (follicular opening ที่ขยาย)

• สาเหตุ: มักเกิดจากระดับฮอร์โมนแอนโดรเจน (androgen) ที่ลดลงตามอายุ ทำให้ต่อมไขมันขยายตัว

• พบในใคร: พบบ่อยบนใบหน้าของผู้ที่มีอายุ 40 ปีขึ้นไป

• ความปลอดภัย: ไม่มีความผิดปกติของเซลล์ (atypia) และไม่กลายเป็นมะเร็ง

การแยกจาก BCC ด้วย Dermoscopy

Sebaceous hyperplasia มักถูกวินิจฉัยสับสนกับมะเร็งผิวหนังชนิด basal cell carcinoma (BCC) การส่องกล้อง dermoscopy ช่วยแยกได้

• Sebaceous hyperplasia: พบหลอดเลือดล้อมรอบขอบไม่ข้ามตรงกลาง (crown vessels) ร่วมกับก้อนสีเหลือง (yellow globules) และรอยบุ๋มตรงกลาง (crater)

• BCC: พบหลอดเลือดแตกแขนงเป็นกิ่งก้าน (arborizing vessels) มีเม็ดสี และอาจมีแผล (ulceration)

• เมื่อสงสัย: หากยังสงสัย ควรตัดชิ้นเนื้อตรวจ (biopsy) เพื่อความปลอดภัย ไม่พลาดการวินิจฉัย BCC

ภาวะที่ต้องระวัง — Muir-Torre Syndrome

หากพบเนื้องอกต่อมไขมันหลายจุด (multiple sebaceous tumors เช่น sebaceous adenoma หรือ sebaceous carcinoma) ร่วมกับ sebaceous hyperplasia และเนื้องอก keratoacanthoma หลายจุด ควรระวังกลุ่มอาการ Muir-Torre syndrome ซึ่งสัมพันธ์กับ

• มะเร็งที่สัมพันธ์: มะเร็งภายในร่างกาย เช่น มะเร็งลำไส้ใหญ่ (colorectal) เยื่อบุโพรงมดลูก (endometrial) และระบบทางเดินปัสสาวะ (urothelial)

• สาเหตุและการตรวจ: เกิดจากการกลายพันธุ์ของยีนซ่อมแซม DNA (MMR gene เช่น MSH2/MLH1) ตรวจได้ด้วย immunohistochemistry จากชิ้นเนื้อ และควรส่งปรึกษาทางพันธุกรรม (genetic counseling)

วิธีรักษา

Sebaceous hyperplasia ไม่จำเป็นต้องรักษาถ้าไม่รบกวน แต่หากต้องการกำจัดเพื่อความสวยงาม มีหลายวิธีให้เลือก (ควรทำโดยแพทย์ผิวหนังที่มีประสบการณ์)

• Electrocautery / Hyfrecator: จี้ไฟฟ้า ทำง่าย 1-2 ครั้ง กำจัดได้ประมาณ 95% มีรอยไหม้เล็กน้อย

• CO2/Erbium laser: ลอกผิวชั้นบาง ๆ (ablation) แผลเป็นน้อย

• Pulsed Dye Laser: เลเซอร์เจาะจงหลอดเลือด (595 nm)

• Photodynamic Therapy (PDT): การรักษาด้วยแสงร่วมกับยา ALA เหมาะกับรอยโรคหลายจุดบริเวณกว้าง

• ยารับประทาน: isotretinoin 10-20 มก./วัน นาน 4-6 เดือน สำหรับรายที่ดื้อหรือขึ้นกระจายทั่ว (อาจกลับมาเป็นซ้ำหลังหยุดยา)

• TCA chemical cautery: จี้ด้วยกรด TCA 35-100% สำหรับรอยโรคขนาด 1-2 มม.

คำถามที่พบบ่อย

Sebaceous hyperplasia ต่างจาก milia อย่างไร? milia เป็นตุ่มสีขาวล้วนไม่มีรอยบุ๋มตรงกลาง ส่วน sebaceous hyperplasia มีสีเหลือง มีรอยบุ๋มตรงกลาง และมี crown vessels เมื่อส่องกล้อง

รักษาแล้วขึ้นอีกไหม? ขึ้นได้ เพราะต่อมไขมันยังถูกกระตุ้นด้วยฮอร์โมนแอนโดรเจน จึงอาจต้องรักษาซ้ำปีละ 1-2 ครั้ง หากต้องการควบคุมระยะยาวอาจพิจารณา isotretinoin

ขึ้นจำนวนมากหรือขึ้นเร็วต้องตรวจอะไร? หากพบเนื้องอกต่อมไขมันหลายจุด ควรตรวจหา Muir-Torre syndrome ซึ่งอาจสัมพันธ์กับมะเร็งลำไส้ใหญ่และมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก

รักษาแล้วมีรอยไหม? ถ้าจี้ไฟฟ้าลึกเกินไปอาจมีแผลเป็นบุ๋มเล็ก ๆ หรือรอยดำชั่วคราว (โดยเฉพาะผิวคล้ำ Fitzpatrick IV-V) จึงควรรักษาโดยแพทย์ผิวหนังที่มีประสบการณ์

หากคุณมีติ่งเนื้อสีเหลืองบนใบหน้าที่กังวลว่าอาจเป็นมะเร็งผิวหนัง หรือต้องการกำจัดเพื่อความสวยงาม สามารถปรึกษาแพทย์เฉพาะทางผิวหนังที่ Siam Dermatology เพื่อส่องกล้องแยกโรคและเลือกวิธีรักษาที่เหมาะสม โทร 061-448-7000 หรือ LINE @siamderm

บทความโดย นพ.ภัทร วรวุทธินนท์ แพทย์เฉพาะทางผิวหนัง · ตรวจทานล่าสุด 16 กรกฎาคม 2569