Lichen Sclerosus ผิวอวัยวะเพศหญิงบางขาว — อาการ รักษาโดยแพทย์ผิวหนัง ติดตามมะเร็ง

Lichen Sclerosus (LS) เป็นโรคผิวหนังอักเสบเรื้อรังที่ทำให้ผิวบาง ขาว และหดตัว พบบ่อยบริเวณอวัยวะเพศหญิง โดยเฉพาะในผู้หญิงวัยหมดประจำเดือน (ราว 70% ของผู้ป่วย) โรคนี้ไม่ใช่โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์และไม่ติดต่อจากคนสู่คน แต่หากปล่อยไว้อาจทำให้โครงสร้างอวัยวะเพศเปลี่ยนแปลงและมีความเสี่ยงมะเร็งผิวหนังในระยะยาว บทความนี้อาจารย์แพทย์เฉพาะทางผิวหนังจะอธิบายอาการ การรักษา และการติดตามที่จำเป็น

อาการของ Lichen Sclerosus

• ลักษณะผิว: ผิวขาวขุ่นเป็นมันวาวบริเวณปากช่องคลอด มักลามเป็นรูปเลข 8 รอบช่องคลอดและรอบทวารหนัก

• อาการคัน: คันรุนแรง เป็นอาการที่พบบ่อยและรบกวนคุณภาพชีวิต

• อาการเจ็บ: แสบหรือเจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์และขณะปัสสาวะ

• การเปลี่ยนแปลงโครงสร้าง: แคมช่องคลอดหดตัวและติดกัน คลุมส่วน clitoris ทำให้โครงสร้างเปลี่ยนไป (architecture loss)

• ความเสี่ยงมะเร็ง: มีความเสี่ยงมะเร็งผิวหนังชนิด SCC บริเวณอวัยวะเพศราว 5% จึงต้องติดตามอย่างสม่ำเสมอ

แนวทางการรักษา

• ขั้นที่ 1 ยาสเตียรอยด์แรงสูง: Clobetasol 0.05% ครีมชนิดขี้ผึ้ง (ointment) ยาสเตียรอยด์ความแรงสูงมาก ทาวันละ 1 ครั้ง นาน 4 สัปดาห์ แล้วค่อยลดลงเป็นควบคุมอาการ 1-2 ครั้งต่อสัปดาห์ต่อเนื่องระยะยาว

• ขั้นที่ 2 ยาควบคุมระยะยาว: Tacrolimus 0.1% ใช้ควบคุมอาการโดยไม่ทำให้ผิวบาง

• ขั้นเสริม: ยาเอสโตรเจนทาเฉพาะที่ (สำหรับผู้หมดประจำเดือน)

• กรณีดื้อยา: การฉายแสง narrowband UVB หรือ Methotrexate ในรายที่ดื้อยา

• การติดตามมะเร็ง: ตรวจติดตามมะเร็ง SCC โดยตัดชิ้นเนื้อ (biopsy) ทุก 6-12 เดือน หากมีก้อนหรือรอยโรคที่เปลี่ยนแปลง

ไม่ใช่โรคติดต่อ และไม่ต้องอาย

Lichen Sclerosus ไม่ใช่โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์และไม่ติดต่อจากคนสู่คน ผู้ป่วยจึงไม่จำเป็นต้องอายหรือกังวล สามารถรักษาที่คลินิกผิวหนังเฉพาะทางได้ โดยการวินิจฉัยและรักษาที่ถูกต้องช่วยลดอาการและป้องกันภาวะแทรกซ้อนในระยะยาว

คำถามที่พบบ่อย

Lichen Sclerosus ติดต่อทางเพศสัมพันธ์ไหม? ไม่ติดต่อ ไม่ใช่โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ เป็นโรคผิวหนังอักเสบเรื้อรังที่เกิดจากภาวะภูมิคุ้มกัน

ใช้ยาสเตียรอยด์แรงสูงจะทำให้ผิวบางไหม? หากใช้ตามแพทย์สั่งและลดขนาดเป็นควบคุมอาการอย่างเหมาะสม จะปลอดภัย และในระยะควบคุมอาการมักเปลี่ยนมาใช้ Tacrolimus ที่ไม่ทำให้ผิวบาง

ทำไมต้องตรวจติดตามเรื่องมะเร็ง? เพราะ Lichen Sclerosus บริเวณอวัยวะเพศมีความเสี่ยงมะเร็งผิวหนังชนิด SCC ราว 5% การติดตามและตัดชิ้นเนื้อเมื่อมีรอยโรคเปลี่ยนแปลงช่วยตรวจพบได้เร็ว

ต้องไปโรงพยาบาลใหญ่ไหม? ไม่จำเป็นเสมอไป โรคนี้สามารถดูแลที่คลินิกผิวหนังเฉพาะทางได้ และการรักษาเป็นความลับ

Lichen Sclerosus เป็นโรคที่ควบคุมได้ดีหากได้รับการรักษาและติดตามอย่างเหมาะสม หากมีอาการคัน ผิวขาวบาง หรือเจ็บบริเวณอวัยวะเพศ ควรปรึกษาแพทย์เฉพาะทางผิวหนังที่ Siam Dermatology โทร 061-448-7000 หรือ LINE @siamderm ดูแลเป็นความลับ

บทความโดย นพ.ภัทร วรวุทธินนท์ แพทย์เฉพาะทางผิวหนัง · ตรวจทานล่าสุด 16 กรกฎาคม 2569