เกลื้อน (Pityriasis Versicolor) — ผื่นด่างฝ้าจากยีสต์ Malassezia

เกลื้อน (Pityriasis Versicolor) เกิดจากยีสต์ Malassezia furfur (สมาชิก normal flora ผิวหนัง) ที่เปลี่ยนรูปจาก yeast เป็น hyphae ผลิต azelaic acid ยับยั้ง melanocyte → hypopigmentation ลักษณะเป็นผื่นด่าง/ฝ้าสีมีขุยละเอียดบริเวณอกส่วนบน ซอกไหล่ หลัง ต้นแขน พบมากในอากาศร้อนชื้น คันเล็กน้อย

ยืนยัน — KOH Spaghetti and Meatballs

ขูดขุยจากขอบผื่นมาตรวจ KOH 10% จะเห็น short curved hyphae ร่วมกับ budding yeast clusters ลักษณะ "spaghetti and meatballs" Wood's lamp examination รอยเรืองแสงสีเหลืองทอง แยกจาก vitiligo (ไม่มีขุยสีขาวชอล์กขาวสนิท), pityriasis alba (ใบหน้าเด็ก)

การรักษา — Topical & Oral

First-line: Selenium sulfide 2.5% shampoo หรือ Ketoconazole 2% shampoo ใช้เป็นสบู่อาบน้ำ ฟอกบริเวณที่มีผื่น รอ 5-10 นาทีแล้วล้างออก ทำทุกวันนาน 1-2 สัปดาห์ ขยาย รุนแรง/widespread: Itraconazole 200 mg/วัน 5-7 วัน หรือ Fluconazole 300 mg สัปดาห์ละครั้ง 2 สัปดาห์ (Terbinafine ไม่ effective ต่อเชื้อ Malassezia)

ป้องกันกระจาย + ฟื้นสีผิว

Recurrence พบบ่อยมาก จึงต้อง maintenance: Ketoconazole shampoo สัปดาห์ละครั้ง หรือ Itraconazole 400 mg เดือนละครั้ง (pulse) สีผิวจะค่อย ๆ กลับมาเท่าเดิมภายในหลายสัปดาห์หรือหลายเดือน (ไม่ใช่จาก active ติดต่อ) อย่าตกใจว่ารักษาไม่หาย ถ้าเกลื้อนลอกและสีอาจกลับมา (ไม่มีขุยลอก) ถือว่าหายแล้ว

คำถามที่พบบ่อย

Q: ติดจากคนอื่นไหม? A: ไม่ติด Malassezia เป็น normal flora ของตัวเอง มีปัจจัยจากอากาศร้อน+เหงื่อ

Q: สีผิวไม่กลับมาหลังรักษาสิ้นสุด? A: ปกติ ยีสต์หมด แต่ melanocyte ถูกยับยั้ง — ต้องออกแดดจึงจะฟื้น ประมาณ 4-12 สัปดาห์

Q: ต่างจากเกลื้อน vitiligo ยังไง? A: Vitiligo ขาวสนิท chalky white ไม่มีขุย, Wood lamp glow milky-white; เกลื้อนมีขุย KOH บวก yellow-green fluorescence

Q: ใช้ยาสระผม ช่วยได้ไหม? A: ช่วยป้องกัน dandruff/seborrheic dermatitis (Malassezia เชื้อเดียวกัน) ไม่ได้ป้องกันผมร่วง

📞 ปรึกษาเกลื้อน (Pityriasis Versicolor) ที่ Siam Dermatology — LINE @dr.patskinclinic | โทร 061-448-7000