กลาก (Tinea Corporis) — ผื่นวงกลมเชื้อรา การวินิจฉัยและรักษาโดยผู้เชี่ยวชาญ

กลาก (Tinea Corporis) คือผื่นเชื้อรากลุ่ม dermatophyte ที่ผิวหนังลำตัว แขนขา ลักษณะเป็นผื่นวงกลมหรือวงรี ขอบนูนแดงเป็นขุย ตรงกลางใส (central clearing) คันมาก เชื้อก่อโรคพบบ่อย ได้แก่ Trichophyton rubrum, T. mentagrophytes, Microsporum canis และ Epidermophyton floccosum ติดต่อจากคน-คน สัตว์-คน หรือดิน-คน

การวินิจฉัย — KOH preparation

ขูดขุยจากขอบผื่นมาตรวจด้วย 10% KOH ดูใต้กล้องจุลทรรศน์จะเห็น septate hyphae ที่ทอดผ่าน keratinocyte ยืนยันการวินิจฉัย ในกรณีที่ผื่นถูกใช้ steroid มาก่อนจะกลายเป็น tinea incognito ลักษณะผื่นไม่ชัดเจน ขอบหายไป ต้องสงสัยและตรวจ KOH ทุกราย กรณีจำเป็นอาจส่งเพาะเชื้อ (fungal culture) เพื่อระบุชนิด

การรักษา — Topical Antifungal

ผื่นจำกัด รักษาด้วยยาทาเชื้อรา ได้แก่ Terbinafine 1% cream วันละ 1-2 ครั้ง 2-4 สัปดาห์, Clotrimazole 1% หรือ Ketoconazole 2% cream วันละ 2 ครั้ง 2-4 สัปดาห์ ทาเลยขอบผื่น 2 ซม. และต่อเนื่องอย่างน้อย 1 สัปดาห์หลังผื่นหาย ห้ามใช้ steroid combination เพราะทำให้เชื้อรากระจาย

Oral Antifungal — ผื่นกว้างหรือดื้อยา

ผื่นกว้าง ผื่นที่ขนผิวหนัง (tinea capitis, barbae) หรือดื้อยา ใช้ยารับประทาน Terbinafine 250 mg/วัน 2-4 สัปดาห์ หรือ Itraconazole 100-200 mg/วัน 2-4 สัปดาห์ หรือ Fluconazole 150-300 mg สัปดาห์ละครั้ง 2-4 สัปดาห์ ต้องเช็ค LFT ก่อนและระหว่างใช้ยา และระวัง drug interaction โดยเฉพาะกับยาลด cholesterol และ anticoagulant

Tinea Incognito — กลากปลอมตัวจากการใช้สเตียรอยด์

ผู้ป่วยใช้ steroid topical หรือ combination cream มาเอง ผื่นกลากจะดู atypical ไม่เป็นวงแหวน ลด inflammation อาการคันน้อยลงชั่วคราว แต่เชื้อรากระจายกว้าง เมื่อหยุดยา steroid ผื่นจะกำเริบรุนแรง ต้องตรวจ KOH ทุกรายที่สงสัย และให้ oral antifungal ร่วม

คำถามที่พบบ่อย

Q: กลากใช้ยาทากี่วันถึงหาย? A: ปกติ 2-4 สัปดาห์ ทาต่ออย่างน้อย 1 สัปดาห์หลังผื่นหายเพื่อกันกลับเป็นซ้ำ

Q: กลากติดต่อทางไหน? A: สัมผัสผิวหนัง, ใช้ผ้าเช็ดตัว/เสื้อผ้าร่วมกัน, สัตว์เลี้ยง (โดยเฉพาะแมว), และดิน

Q: ใช้ยา steroid ทาแล้วผื่นดูดีขึ้นชั่วคราว ทำไมหมอบอกห้ามใช้? A: Steroid ลดอักเสบและคันชั่วคราว แต่เชื้อรากระจายมากขึ้น (tinea incognito) ทำให้การรักษายากขึ้น

Q: ต้องรักษาคนในบ้านด้วยไหม? A: ถ้ามีอาการคล้ายกัน ควรรักษาพร้อมกัน รวมถึงสัตว์เลี้ยง (พบเชื้อ Microsporum canis บ่อยในแมว)

📞 ปรึกษากลาก (Tinea Corporis) ที่ Siam Dermatology — LINE @dr.patskinclinic | โทร 061-448-7000