Stevens-Johnson Syndrome / TEN: ผื่นแพ้ยารุนแรง + ผิวหลุดลอก — ภาวะฉุกเฉินทางผิวหนัง | Siam Derm IOD

Stevens-Johnson Syndrome (SJS) และ Toxic Epidermal Necrolysis (TEN) เป็น spectrum ของโรคของผิวหนังรุนแรง มีการลอกหลุดของผิวหนัง: SJS หลุด < 10% BSA, SJS/TEN overlap 10-30%, TEN > 30% — อัตราตาย SJS 5-10%, TEN 30-50% — ถือเป็น dermatology emergency ต้อง ICU/Burn unit + หยุดยา culprit ทันที

ยาที่เป็นสาเหตุบ่อย (ระยะฟักตัว 1-3 สัปดาห์)

1) Allopurinol (high risk in HLA-B*5801 — พบบ่อยในคนไทย) — แนะนำ screen HLA ก่อนเริ่ม 2) Carbamazepine (HLA-B*1502 in Asians) 3) Lamotrigine 4) Sulfonamides (TMP-SMX, Sulfasalazine) 5) Phenytoin 6) NSAIDs (Oxicam class) 7) Nevirapine 8) Antibiotics: Beta-lactams, Quinolones 9) Hydantoins. Onset 4-30 วันหลังได้รับยา

อาการแสดง

Prodrome: ไข้ ไอ เจ็บตา เจ็บคอ 1-3 วันก่อนผื่น. Skin: Atypical target lesions, dusky red macules ลุกลามไป purpuric และตุ่มพองน้ำ (Nikolsky sign positive). Mucosal: Bullous + erosions บริเวณปาก ตา อวัยวะเพศ และ GI/respiratory mucosa — ตรวจพบตรงจุด ≥ 2 ตำแหน่ง มีความจำเพาะสูงสุด

Management

1) หยุดยาที่สงสัยทันที (algorithm of drug causality — ALDEN) 2) ย้ายไป ICU/Burn unit ถ้า BSA > 10% หรือ SCORTEN ≥ 2 3) Wound care + electrolyte/fluid management + nutritional support 4) Ophthalmology consult — ocular involvement สำคัญ 5) Cyclosporine 3-5 mg/kg/day or IVIG 2 g/kg + steroid (controversial, but evidence emerging) 6) Avoid culprit drug class lifelong — Medic-Alert bracelet. SCORTEN (อายุ, HR, malignancy, BSA, BUN, glucose, bicarbonate) — ทำนาย mortality

คำถามที่พบบ่อย

Q: ต่างจากผื่นแพ้ปกติยังไง? — SJS/TEN มี mucosal involvement + skin detachment + ไข้สูง ผื่นแพ้ปกติไม่มี Q: ตรวจ HLA ก่อนให้ยาสำคัญไหม? — HLA-B*5801 (Allopurinol) แนะนำตรวจในคนไทยก่อน + HLA-B*1502 (Carbamazepine) Q: ฟื้นตัวได้ไหม? — ได้ 2-4 สัปดาห์ แต่มีภาวะแทรกซ้อน: dry eye, scarring, dyspigmentation

⚠️ หากมีผื่นแพ้ยารุนแรงร่วมกับไข้สูง — ไป ER ทันที อย่ารอ — ปรึกษา follow-up หลังจำหน่ายที่ Siam Dermatology LINE @dr.patskinclinic