Photodermatitis (ผื่นแพ้แสง): PMLE + Drug-induced Photosensitivity

Photodermatitis — ผื่นผิวหนังที่เกิดจากแสงแดด/UV — สามารถแยกเป็น idiopathic (PMLE, Solar urticaria, Actinic prurigo, Chronic actinic dermatitis) และ exogenous (drug-induced, phytophotodermatitis) ลักษณะร่วม: ผื่นขึ้นตรงบริเวณผิวหนังที่โดนแสง (หน้า, คอ, หน้าอก, แขน, หลังมือ) — ยกเว้นบริเวณที่ถูกปกปิด (ใต้คาง, ใต้ร่มผ้า, หลังหู)

PMLE — Polymorphous Light Eruption

PMLE เป็นผื่นแพ้แสงที่พบบ่อยที่สุด (10-20% ของประชากรยุโรป/มีขึ้นในไทยที่ไปต่างประเทศและกลับมา) — ผู้หญิงพบบ่อย (สัดส่วน 4-5:1) อายุ 20-40 ปี — พบมากในช่วงต้นร้อนหลังออกแดดครั้งแรกหลังหมดหน้าฝน — ผื่นขึ้น 30 นาที-หลายชั่วโมงหลังโดนแสง — ลักษณะผื่น papule/vesicle/plaque คันมาก — หายได้เอง 7-10 วันถ้าหลีกแสง — hardening phenomenon (ฟิตแสงหลังผ่านไปหลายสัปดาห์จะดีขึ้น)

Drug-induced + Porphyria Differential

Drug-induced photosensitivity — phototoxic (ผลของยา+UV สร้างอนุมูลอิสระ): Doxycycline, Tetracycline, Thiazide diuretic (HCTZ), NSAID (Piroxicam, Naproxen), Voriconazole, Amiodarone, Quinolone Photoallergic: Sunscreen ingredients (oxybenzone), fragrance Porphyria (Porphyria Cutanea Tarda, EPP): — ต้องแยกออก: ผื่นพฝอง/blister บริเวณหลังมือ, hyperpigmentation, hypertrichosis, skin fragility — ขอ urine porphyrins + plasma porphyrins LFT — PCT มี hepatic involvement

การรักษา + ป้องกัน

(1) Photoprotection — broad-spectrum sunscreen SPF 50+ PA++++, UVA1 protection สำคัญ (มองหา zinc/titanium ร่วมกับ Mexoryl/Tinosorb) (2) UPF clothing — เสื้อแขนยาว + หมวกปีกกว้าง + แว่นตากัน UV (3) Acute attack: topical steroid potency กลาง-สูง + antihistamine — รุนแรง systemic prednisolone 7-14 วัน (4) Prophylaxis hardening — NB-UVB short bursts 3 ครั้ง/สัปดาห์ รวม 12-15 ครั้ง ก่อนหน้าร้อน (5) HCQ 200-400 mg/day — รีฟร็อคของ PMLE/ลูปัส (6) หยุดยาต้นเหตุถ้า drug-induced

FAQ

Q1: ผื่นแพ้แสง vs ผื่นแพ้ชนิดอื่น? A: แพ้แสงขึ้นเฉพาะบริเวณที่โดนแสงหลังจากออกแดด มีขอบเขตชัดเจน Q2: อาชีพแบบไหนเสี่ยงสูง? A: ตรวจสอบบริเวณ outdoor ขึ้น (ชาวไร่/ก่อสร้าง/ประมง/พนักงานชายหาด) Q3: NB-UVB ปลอดภัยหรือ? A: ปลอดภัยขึ้นกับจำนวนครั้ง — ติดตามโดยแพทย์ผิวหนัง Q4: ยาที่ต้องระวังมีอะไรบ้าง? A: Doxycycline, HCTZ, NSAID, Voriconazole — ถ้าจำเป็น ต้อง sun protection เข้มงวด

📞 ปรึกษาผื่นแพ้แสง ที่ Siam Dermatology — LINE @dr.patskinclinic | โทร 061-448-7000