Lichen Planus: 4 P's — ตุ่มม่วงหลายเหลี่ยมคัน พร้อมของ Wickham striae

Lichen planus (LP) คือโรคผิวหนัง T-cell mediated ลักษณะติด 4 P's: Purple (ม่วง), Polygonal (หลายเหลี่ยม), Pruritic (คัน), Papules — มี Wickham striae (ลายขาวฝอยบนผิว papule) ผื่นพบบ่อย: ข้อมือ ข้อเท้า ต้นขาหลัง LP มีประยุกต์ย่อย: oral (reticular/erosive), nail (pterygium), scalp (lichen planopilaris) — cause cicatricial alopecia, vulvovaginal-gingival syndrome

Oral Lichen Planus

Reticular OLP — ลายขาวของ Wickham striae บนฟัน + buccal mucosa — asymptomatic ส่วนใหญ่ Erosive OLP — แผลผิว + ปวดมาก — มีความเสี่ยง SCC 1-3% ตลอดชีวิต — ติดตามอย่างน้อย 6 เดือน Workup: HCV (associated lichen planus, ตรวจ anti-HCV ab) + thyroid function + amalgam allergy (patch test)

Biopsy Findings

Band-like lymphocytic infiltrate at DEJ + saw-tooth rete ridges + Civatte bodies (apoptotic keratinocytes) + hyperkeratosis + wedge-shaped hypergranulosis Direct immunofluorescence: shaggy fibrinogen deposits at BMZ — ช่วยแยกจาก lupus erythematosus

การรักษา

Cutaneous: topical clobetasol bid + intralesional triamcinolone 5-10 mg/cc — hypertrophic LP Oral: dexamethasone elixir 0.5 mg/5cc swish & spit qid + tacrolimus 0.1% ointment — erosive Severe/extensive: prednisone 0.5-1 mg/kg × 4-6 สัปดาห์ — taper UVB/PUVA — generalized Acitretin 25-50 mg/วัน — hypertrophic/refractory MTX, MMF, biologics (apremilast, ustekinumab off-label) — refractory cases Lichen planopilaris: HCQ 200 bid + topical clobetasol + intralesional steroid scalp — หนังศีรษะขยายตัวไม่ได้

คำถามที่พบบ่อย

LP ติดต่อได้ไหม? ไม่ — ไม่ติดต่อ เป็น autoimmune — แต่ส่งต่อ HCV ได้ ถ้าติด HCV — ต้องรักษา HCV จึง cure LP

Oral LP เป็นมะเร็งได้ไหม? Erosive OLP — SCC 1-3% — ต้องติดตาม 6 เดือน จริง + biopsy ถ้ามีลักษณะเปลี่ยน

ขึ้นอะไรตรงไหน Lichen planopilaris (หนังศีรษะ)? ช่องฝ่าผมหยาบ + หนังแดงรอบ follicle (perifollicular erythema/scale) + scarring alopecia + central hyperkeratotic plug = ขนพีระเข้า รักษารีบขึ้น (scarring permanent)

Steroid หยุดได้ไหม? ยากหยุด — LP ง่าย relapse — การรักษา long-term ต้อง add steroid-sparing agents (MTX/Acitretin/Apremilast)

📞 ปรึกษา Lichen Planus ที่ Siam Dermatology — LINE @dr.patskinclinic | โทร 061-448-7000