Erythema Multiforme: ผื่น Target Lesion จาก HSV และ Mycoplasma
- May 28
- 2 min read
Erythema multiforme (EM) คือผื่นผิวหนังชนิด reactive ที่มีลักษณะเฉพาะตัว คือ target lesion รูปเป้า 3 ชั้น — ชั้นนอกแดง ชั้นกลางซีดขึ้น ชั้นในมีตุ่มน้ำหรือ sloughing พบบ่อยที่มือ เท้า ข้อสอก acrofacial distribution สาเหตุพบบ่อยที่สุดคือ HSV (พบ 70-90% ของ recurrent EM) รองลงมาคือ Mycoplasma pneumoniae ในเด็ก
EM Minor vs EM Major
EM Minor: มีแต่ cutaneous lesions ไม่มี mucosa, ไม่มี systemic symptoms EM Major: มี mucosal involvement (ปาก ตา อวัยวะเพศ) + bullae/erosions, แต่ไม่ widespread skin sloughing แบบ SJS — แยก EM จาก SJS/TEN ได้จาก: EM มี typical 3-zone targets ที่ส่วนปลาย acral, SJS มี atypical flat targets ที่ลำตัวและ trunk + mucosa รุนแรง
Workup สาเหตุ
HSV: ถาม trigger ไข้ (cold sore 7-10 วันก่อน), HSV PCR/serology Mycoplasma: ถึง (เด็ก) ไอจาม productive cough preceding → CXR + IgM Mycoplasma EBV, fungal (histoplasmosis), drugs (NSAIDs, sulfonamides, antiepileptics, allopurinol) — ยาจะทำให้เป็น SJS ได้มากกว่า EM Idiopathic 50% ตรวจไม่พบ trigger
รักษา
EM หายเองใน 2-4 สัปดาห์ — รักษาแบบ supportive Acute: oral antihistamine ลดคัน + topical corticosteroid + oral rinse (lidocaine viscous) → prednisone 0.5-1 mg/kg ถ้า severe mucosa Treat trigger: acyclovir 400 mg × 5 × 5-7 วัน ถ้า HSV active, azithromycin ถ้า Mycoplasma Recurrent EM (>5 ครั้ง/ปี): suppressive acyclovir 400 mg vid หรือ valacyclovir 500 mg bid × 6-12 เดือน
คำถามที่พบบ่อย
EM ติดต่อได้ไหม? ไม่ EM ไม่ติดต่อ — แต่ HSV ซึ่งเป็น trigger ติดต่อได้ ผู้ป่วยไม่ต้องถูกแยกตัว
EM ขึ้นซ้ำ ต้องทำอย่างไร? Recurrent EM บ่งชี้ HSV trigger รักษาด้วย acyclovir suppressive 6-12 เดือน ถ้ายังไม่ได้ผล → dapsone หรือ MMF
ต่างจาก SJS อย่างไร? SJS ยาเป็นสาเหตุ 95% หลัง EM มักจาก HSV/infection lesions SJS แบน trunk + atypical flat targets EM แบน acral + typical 3-zone targets SJS มีไข้ ออ่นเพลีย mucosa 3 ตำแหน่ง
Steroid จำเป็นไหม? ไม่จำเป็นใน EM minor จำเป็นใน EM major ที่มี mucosal severe — prednisone 0.5-1 mg/kg × 1-2 สัปดาห์ แล้ว taper
📞 ปรึกษา Erythema Multiforme ที่ Siam Dermatology — LINE @dr.patskinclinic | โทร 061-448-7000
Comments