Allergic Contact Dermatitis (ผื่นแพ้สัมผัส): สารก่อภูมิแพ้ + Patch Test

Allergic Contact Dermatitis (ACD) — ผื่นแพ้สัมผัสเกิดจาก Type IV delayed hypersensitivity — T-cell mediated ต่อสารก่อภูมิแพ้ — ระยะ sensitization 10-14 วันครั้งแรก จากนั้นการสัมผัสรอบถัดไป — ผื่นขึ้นภายใน 24-72 ชม. ลักษณะคล้ายอีกชีมาเฉียบพลัน (acute: vesicles + erythema + pruritus; chronic: lichenification + fissures) — ตรงตำแหน่งสัมผัสสาร สิ่งสำคัญคือ ต้องหาสารก่อภูมิแพ้ให้ได้ด้วย patch testing

สารก่อภูมิแพ้บ่อยที่สุด

(1) Nickel (นิกเกิล) — พบบ่อยที่สุด ทั่วโลก 15-20% ของผู้หญิง จากต่างหู, สร้อย, เข็มขัดกางเกง, ริปซิปกางเกง, เหรียญ — ผื่นตำแหน่งสัมผัสชัดเจน (2) Fragrance mix — น้ำหอมพลับ, เครื่องสำอาง (3) Preservatives — Methylisothiazolinone (MI), Formaldehyde-releaser ในเครื่องสำอาง/แชมพู (4) Rubber chemicals — Thiuram, Carbamate ในถุงมือยาง — hand dermatitis ในบุคลากรทางการแพทย์ (5) PPD (Para-phenylenediamine) — สีย้อมผมสีเข้ม — ผื่นบวมหนังศีรษะรุนแรง (6) Neomycin, Bacitracin — ยาป้าย (7) Cosmetics — lanolin, propylene glycol

Hand Dermatitis — มืออาชีพ

Hand dermatitis ในบุคลากรสายอาชีพ — มักผสม ACD + ICD (irritant contact dermatitis): พยาบาล/พยาบาล (สิ่งแวดล้อมรึบรขมือ), ช่างตัดผม (PPD + Glyceryl thioglycolate), แม่บ้าน (Methylisothiazolinone), จิตรกร/ปูนสีปูน (Epoxy + chromate), ช่างยนต์ (น้ำมันสัมผัส) — ต้องประเมินอาชีพร่วมกับผล patch test เพื่อหาตัวกระตุ้นจริง

การรักษา + Patch Testing

การรักษา: (1) หลีกเลี่ยงสารก่อภูมิแพ้ (cornerstone), (2) Topical steroid เฉียพลัน — Triamcinolone 0.1% / Clobetasol เฉพาะรุนแรง ช่วง acute, (3) Topical Tacrolimus 0.1% / Pimecrolimus 1% — สำหรับ chronic หลีกเลี่ยง steroid atrophy (ข้อมือเปลือกตาบาง), (4) Emollient บ่อย, (5) Antihistamine — ลดคัน, (6) ถุงมือ cotton + vinyl liner Patch Test (Gold Standard): TRUE Test 36 allergens มาตรฐาน + European Baseline Series 30 (สำหรับไทย + ยุโรป) + Extended panels (เครื่องสำอาง/ยาง/ช่างตัดผม/อาชีพ) Day 0: ติดแผ่นหลัง Day 2: ถอดแปะ อ่านครั้งที่ 1 Day 4: อ่านครั้งที่ 2 ICDRG scoring: -/+/++/+++

FAQ

Q1: ผื่นแพ้สัมผัส vs ผื่นระคายเคืองต่างยังไง? A: ACD ต้อง sensitize มาก่อน, ICD เกิดครั้งแรกจากสารระคายเคือง patch test ยืนยัน ACD Q2: Patch test เจ็บไหม? A: ไม่เจ็บ แต่อาจคันตรงจุดที่แพ้ Q3: ต้องงดยาอะไรก่อน patch test? A: หยุด systemic steroid 2 สัปดาห์ หยุด topical steroid บริเวณหลัง 1 สัปดาห์ Q4: รักษาหายขาดไหม? A: ถ้าหลีกเลี่ยงได้หายขาด แต่ถ้าสัมผัสไม่ได้จะเป็น chronic

📞 ปรึกษาผื่นแพ้สัมผัส + Patch Test ที่ Siam Dermatology — LINE @dr.patskinclinic | โทร 061-448-7000