มะเร็งผิวหนัง Squamous Cell Carcinoma (SCC): ชนิดที่พบบ่อยอันดับสองและรักษาได้

Squamous Cell Carcinoma (SCC) คือมะเร็งผิวหนังที่เกิดจากการเจริญเติบโตผิดปกติของ keratinocytes ซึ่งเป็นเซลล์หลักของผิวหนังชั้นนอก เป็นมะเร็งผิวหนังที่พบบ่อยอันดับสอง รองจาก Basal Cell Carcinoma (BCC) แต่อันตรายกว่าเนื่องจากมีโอกาสแพร่กระจายไปต่อมน้ำเหลืองและอวัยวะอื่นได้ แม้จะไม่บ่อยนัก

SCC ต่างจาก BCC และ Melanoma อย่างไร

มะเร็งผิวหนัง 3 ชนิดหลักมีความแตกต่างกัน: BCC เติบโตช้าและแทบไม่แพร่กระจาย, SCC เติบโตเร็วกว่าและมีโอกาสแพร่กระจายต่ำแต่มีนัยสำคัญ, Melanoma เป็นอันตรายที่สุดและแพร่กระจายเร็ว SCC มีอัตราการรักษาหายสูงมาก (>90%) ถ้าพบเร็ว แต่ถ้าปล่อยนานอาจต้องผ่าตัดใหญ่กว่า

ปัจจัยเสี่ยงของ SCC

• แสง UV สะสม — เป็นปัจจัยหลักในคนผิวขาว และพบในคนเอเชียที่ทำงานกลางแจ้งนาน

• Actinic Keratosis (AK) — เป็นรอยโรคก่อนมะเร็งที่ถ้าไม่รักษาอาจกลายเป็น SCC

• การติดเชื้อ HPV สายพันธุ์บางชนิด โดยเฉพาะ SCC ที่อวัยวะเพศ

• ภูมิคุ้มกันต่ำ เช่น ผู้ปลูกถ่ายอวัยวะ ผู้ติดเชื้อ HIV

• รอยแผลเรื้อรัง แผลไฟไหม้เก่า หรือรอยโรค lichen sclerosus

• การสัมผัสสารเคมี เช่น arsenic หรือ tar

อาการและลักษณะของ SCC

SCC มีลักษณะที่ควรสังเกต ได้แก่:

• แผลหรือตุ่มนูนที่ไม่หาย มีขอบนูนแข็ง

• พื้นแผลตกสะเก็ดหรือมีเนื้อนูนขรุขระ (warty surface)

• บางรายมีเลือดออกง่ายหรือมีน้ำเหลืองซึม

• มักพบบริเวณที่ถูกแดดบ่อย: ริมฝีปากล่าง หน้า หู มือ

• อาจพบในเยื่อบุปาก หรืออวัยวะเพศ (สัมพันธ์กับ HPV)

ความสัมพันธ์กับ Actinic Keratosis

Actinic Keratosis (AK) คือรอยโรคก่อนมะเร็ง (precancerous lesion) ที่เกิดจาก UV สะสม มีลักษณะเป็นผิวหยาบขรุขระสีชมพูหรือน้ำตาล พบบนหน้า หู มือ และหนังศีรษะ พบว่า AK ประมาณ 5–10% อาจพัฒนาเป็น SCC ถ้าไม่รักษา การรักษา AK ตั้งแต่ต้นจึงเป็นการป้องกัน SCC ที่ดีที่สุด

การวินิจฉัย SCC

การวินิจฉัยยืนยันต้องทำ skin biopsy (ตัดชิ้นเนื้อ) เพื่อตรวจทางพยาธิวิทยา แพทย์ผิวหนังจะดูความลึกของรอยโรค (Breslow thickness) และลักษณะเซลล์เพื่อประเมิน grade และ risk

การรักษา SCC

• Mohs Micrographic Surgery — มาตรฐานทองสำหรับ SCC บนใบหน้าและบริเวณสำคัญ อัตราการรักษาหาย >97%

• การผ่าตัดมาตรฐาน (excision) — ในกรณีทั่วไป

• Radiation therapy — ในบางตำแหน่งที่ผ่าตัดยาก หรือในผู้สูงอายุ

• Immunotherapy (cemiplimab) — สำหรับ SCC ที่แพร่กระจายหรือผ่าตัดไม่ได้

• การตรวจต่อมน้ำเหลืองในรายที่มีความเสี่ยงสูง

References

• Alam M, Ratner D. Cutaneous Squamous Cell Carcinoma. N Engl J Med. 2001;344(13):975-983.

• Que SKT et al. Squamous Cell Carcinoma: Management and Outcomes. J Am Acad Dermatol. 2018;78(2):237-247.

• Karia PS et al. Cutaneous squamous cell carcinoma: estimated incidence of disease, nodal metastasis, and deaths. JAAD. 2013;68(6):957-966.