Dermatomyositis: Gottron's papules + Heliotrope rash + Muscle weakness — ต้อง screen มะเร็ง | Siam Derm IOD

Dermatomyositis (DM) เป็นโรคภูมิคุ้มกันทำลายตัวเองที่ทำให้เกิดการอักเสบของกล้ามเนื้อร่วมกับผื่นผิวหนังจำเพาะ ผู้ป่วยมักมีอาการกล้ามเนื้อต้นแขนต้นขาอ่อนแรง (proximal muscle weakness) เช่น ลุกจากเก้าอี้ยาก สระผมลำบาก หรือยกของหนักไม่ไหว จุดสำคัญของโรคนี้คือมีความสัมพันธ์กับมะเร็งภายในในผู้ใหญ่ จึงต้องตรวจคัดกรองมะเร็งอย่างเป็นระบบ บทความนี้สรุปลักษณะผิวหนังจำเพาะ การตรวจค้นหามะเร็ง การตรวจภูมิคุ้มกัน และแนวทางการรักษา

ลักษณะผิวหนังจำเพาะของ Dermatomyositis

• Gottron's papules: ตุ่มสีม่วงแดงบริเวณข้อนิ้วมือ (ข้อ MCP และ PIP)

• Heliotrope rash: เปลือกตาบนมีสีม่วงและบวม

• V-sign: ผื่นแดงบริเวณหน้าอกและลำคอเป็นรูปตัว V

• Shawl sign: ผื่นแดงบริเวณบ่าและไหล่

• Holster sign: ผื่นแดงบริเวณสะโพกด้านข้าง

การตรวจคัดกรองมะเร็ง สำคัญมาก

Dermatomyositis ในผู้ใหญ่มีความสัมพันธ์กับมะเร็งราว 15-25% โดยเฉพาะในช่วง 3 ปีแรกหลังวินิจฉัย

• มะเร็งที่พบบ่อย: ผู้หญิงพบมะเร็งรังไข่ เต้านม ปอด ลำไส้ และมะเร็งต่อมน้ำเหลือง ส่วนผู้ชายพบมะเร็งปอด ต่อมลูกหมาก และกระเพาะปัสสาวะ

• การตรวจที่จำเป็น: เอกซเรย์ปอดและ CT ช่องอก ช่องท้อง อุ้งเชิงกราน, แมมโมแกรม, Pap smear, PSA, ส่องกล้องลำไส้ใหญ่ และตรวจ tumor markers เช่น CEA, CA-125, CA 19-9

• การตรวจซ้ำ: ตรวจซ้ำทุก 6-12 เดือน เป็นเวลา 3 ปี

การตรวจภูมิคุ้มกัน (Myositis-Specific Antibodies)

• Anti-TIF1γ (Anti-p155): สัมพันธ์กับ Dermatomyositis ที่มีมะเร็งร่วม (พบมะเร็งได้ 50-75% ของราย)

• Anti-MDA5: สัมพันธ์กับ Amyopathic DM และโรคปอด interstitial ที่ลุกลามเร็ว ซึ่งอันตรายหากไม่รักษา

• Anti-Mi-2: พบใน Classic DM ที่มีพยากรณ์โรคดี

• Anti-Jo-1: สัมพันธ์กับ Antisynthetase syndrome ร่วมกับโรคปอดและ Raynaud ส่วน Anti-SRP สัมพันธ์กับ Necrotizing myopathy

แนวทางการรักษา

• ยาหลัก: Prednisolone 1 mg/kg/day แล้วค่อย ๆ ลดลงในช่วง 6-12 เดือน ร่วมกับ Methotrexate 15-25 mg ต่อสัปดาห์เพื่อลดการใช้สเตียรอยด์

• รักษาผิวหนัง: Hydroxychloroquine ร่วมกับครีมกันแดด SPF 50+ ทุกวัน

• รายดื้อยา: IVIG, Rituximab, Mycophenolate หรือ Tofacitinib (JAK inhibitor) ในรายที่ดื้อยา

• มีโรคปอดร่วม: หากมีโรคปอด interstitial ร่วมด้วย เพิ่ม Cyclophosphamide หรือ Mycophenolate โดยดูแลร่วมกับแพทย์โรคปอด

คำถามที่พบบ่อย

อาการผิวหนังมาก่อนกล้ามเนื้ออ่อนแรงได้ไหม? ได้ ราว 30% ของผู้ป่วยมีผื่นผิวหนังนำมาก่อนอาการกล้ามเนื้อหลายเดือน

Amyopathic DM คืออะไร? คือรูปแบบที่มีผื่นผิวหนังแต่ไม่มีอาการกล้ามเนื้ออ่อนแรง อย่างไรก็ตามยังต้องตรวจคัดกรองมะเร็งเช่นกัน

หายขาดได้ไหม? หากไม่มีมะเร็งร่วมและได้รับการรักษาเร็ว พยากรณ์โรคมักดี แต่ในรายที่สัมพันธ์กับมะเร็ง พยากรณ์โรคขึ้นอยู่กับชนิดและระยะของมะเร็งนั้น

ทำไมต้องตรวจมะเร็งทุกราย? เพราะ Dermatomyositis ในผู้ใหญ่สัมพันธ์กับมะเร็งภายในสูงถึง 15-25% การตรวจพบเร็วช่วยให้รักษาได้ทันท่วงที

Dermatomyositis เป็นโรคที่ต้องประเมินทั้งผิวหนัง กล้ามเนื้อ และการคัดกรองมะเร็งไปพร้อมกัน หากมีผื่น Gottron หรือ Heliotrope ร่วมกับกล้ามเนื้ออ่อนแรง ควรปรึกษาแพทย์เฉพาะทางผิวหนังที่ Siam Dermatology โทร 061-448-7000 หรือ LINE @siamderm

บทความโดย นพ.ภัทร วรวุทธินนท์ แพทย์เฉพาะทางผิวหนัง · ตรวจทานล่าสุด 16 กรกฎาคม 2569