Cutaneous Lupus (DLE / SCLE): ลูปัสที่ผิวหนัง การวินิจฉัยและรักษาด้วย Hydroxychloroquine — Siam Derm IOD

Cutaneous Lupus Erythematosus (CLE) หรือลูปัสที่ผิวหนัง เป็นโรคภูมิคุ้มกันทำลายตัวเองที่ทำให้เกิดผื่นบนผิวหนัง แบ่งออกเป็น 3 ประเภทหลัก และบางประเภทสัมพันธ์กับโรคลูปัสทั่วร่างกาย (SLE) การวินิจฉัยที่ถูกต้องและการหลีกเลี่ยงแสงแดดเป็นหัวใจสำคัญของการดูแล บทความนี้สรุปประเภทของลูปัสที่ผิวหนัง การตรวจวินิจฉัย แนวทางการรักษาด้วย Hydroxychloroquine และสัญญาณที่ควรส่งต่อแพทย์โรคข้อและรูมาติสซั่ม

ประเภทของลูปัสที่ผิวหนัง

• Acute Cutaneous LE (ACLE): ผื่นแดงรูปผีเสื้อบนใบหน้า (Malar rash) มักพบร่วมกับ SLE

• Subacute Cutaneous LE (SCLE): ผื่นวงแหวนหรือผื่นแบบ papulosquamous บริเวณที่โดนแดด มักสัมพันธ์กับ anti-Ro/SS-A

• Discoid LE (DLE): ผื่นเป็นวงที่มีรูขุมขนอุดตัน ผิวบางลง และอาจทำให้ผมร่วงเป็นแผลเป็นถาวร

การวินิจฉัยและการตรวจที่จำเป็น

• ชิ้นเนื้อ: ตัดชิ้นเนื้อผิวหนังพบ Interface dermatitis, follicular plugging (ในชนิด DLE), เยื่อฐานหนาตัว และ mucin สะสม

• DIF: ตรวจ Direct Immunofluorescence (DIF) พบ IgG/IgM/C3 เรียงตัวที่รอยต่อหนังกำพร้ากับหนังแท้ (Lupus band test มีความไวสูงในผิวที่เป็นรอยโรค)

• ตรวจเลือด: ตรวจ ANA, anti-Ro/SS-A, anti-La/SS-B, anti-dsDNA และระดับ complement เพื่อประเมินว่ามีการอักเสบของอวัยวะภายในร่วมด้วยหรือไม่

แนวทางการรักษา

การรักษาเน้นทั้งการป้องกันแสงแดด ยาทา และยารับประทานตามความรุนแรง

• ยาทาและกันแดด: ครีมกันแดด SPF 50+ แบบ broad-spectrum ทุกวัน ร่วมกับยาทาสเตียรอยด์ชนิดแรง (Clobetasol 0.05%) หรือยาทากลุ่ม calcineurin inhibitor (Tacrolimus 0.1%) สำหรับใบหน้า

• ยาหลักรับประทาน: Hydroxychloroquine (Plaquenil) 200-400 mg/day ใช้เวลา 2-3 เดือนจึงเห็นผล ต้องตรวจตาตั้งแต่เริ่มและทุก 5 ปี เพราะมีความเสี่ยงต่อจอประสาทตาเมื่อใช้สะสมนานหรือปริมาณมาก

• รายดื้อยา: ในรายที่ดื้อยาอาจพิจารณา Methotrexate, Mycophenolate, Dapsone หรือ Thalidomide (สำหรับ DLE)

เมื่อไรต้องส่งต่อแพทย์โรคข้อและรูมาติสซั่ม

ผู้ป่วยลูปัสที่ผิวหนัง 5-25% อาจพัฒนาไปเป็น SLE ภายใน 5-10 ปี โดยเฉพาะชนิด SCLE ควรส่งต่อเมื่อพบสัญญาณเหล่านี้

• ข้ออักเสบ: ปวดหรืออักเสบตามข้อ

• อาการทั่วไป: อ่อนเพลีย มีไข้ หรือน้ำหนักลด

• ผลตรวจผิดปกติ: มีโปรตีนในปัสสาวะ เม็ดเลือดต่ำ anti-dsDNA เป็นบวก หรือ complement ต่ำ

คำถามที่พบบ่อย

DLE ทำให้ผมร่วงถาวรไหม? DLE บริเวณหนังศีรษะทำให้เกิดผมร่วงเป็นแผลเป็นถาวรได้ จึงควรวินิจฉัยและรักษาเร็วเพื่อลดความเสียหาย

Plaquenil ปลอดภัยตอนตั้งครรภ์ไหม? จัดอยู่ในกลุ่ม Category C สามารถใช้ได้ในผู้ที่ประโยชน์มากกว่าความเสี่ยง โดยอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์

หลีกเลี่ยงแสงแดดอย่างไร? ทาครีมกันแดดทุกวัน สวมหมวกปีกกว้างและเสื้อแขนยาว UPF 50+ และหลีกเลี่ยงแดดช่วง 10:00-15:00 น.

ลูปัสที่ผิวหนังจะกลายเป็นลูปัสทั้งตัวเสมอไหม? ไม่เสมอไป มีเพียงส่วนหนึ่งที่พัฒนาไปเป็น SLE จึงต้องติดตามอาการและตรวจเลือดเป็นระยะ

ลูปัสที่ผิวหนังต้องอาศัยการวินิจฉัยที่แม่นยำและการดูแลต่อเนื่องเพื่อป้องกันแผลเป็นและติดตามอวัยวะภายใน หากมีผื่นที่สงสัยลูปัส ควรปรึกษาแพทย์เฉพาะทางผิวหนังที่ Siam Dermatology โทร 061-448-7000 หรือ LINE @siamderm

บทความโดย นพ.ภัทร วรวุทธินนท์ แพทย์เฉพาะทางผิวหนัง · ตรวจทานล่าสุด 16 กรกฎาคม 2569