ผื่นแพ้โลหะ (Metal Allergy / Nickel Allergy): อาการ สาเหตุ และการรักษา

ผื่นแพ้โลหะ (Metal Allergy) หรือแพ้นิกเกิล (Nickel Allergy) เป็นปฏิกิริยาภูมิคุ้มกันของผิวหนังต่อโลหะบางชนิด โดยเฉพาะนิกเกิล โลหะชนิดนี้พบได้ทั่วไปในเครื่องประดับ เข็มขัด นาฬิกา และสิ่งของใช้ประจำวันอื่นๆ ปฏิกิริยาแพ้โลหะเป็นประเภท Allergic Contact Dermatitis ซึ่งเป็นความแพ้ชนิด IV Hypersensitivity

ผื่นแพ้โลหะคืออะไร

Allergic Contact Dermatitis จากโลหะเกิดเมื่อผิวหนังสัมผัสกับโลหะที่ทำให้เกิดอาการแพ้ ประมาณ 10-15% ของประชากรทั่วโลกมีการแพ้โลหะชนิดใด นิกเกิลเป็นสาเหตุของอาการแพ้โลหะที่พบบ่อยที่สุด ตามด้วยโคบอลต์ และโครเมียม นิกเกิลเป็นโลหะสีเงินขาว เป็นส่วนประกอบของโลหะผสมหลายชนิด เช่น Stainless steel

นิกเกิลพบที่ไหนบ้าง

เครื่องประดับ: แหวน สร้อยคอ กำไล ต่างหู หัวเข็มขัด: หัวส่วนโลหะของเข็มขัด นาฬิกา: สายนาฬิกาโลหะ ตัวเรือนนาฬิกา โทรศัพท์มือถือ: บางรุ่นมีนิกเกิลในส่วนโลหะ กุญแจ: บ่อยครั้งทำจากโลหะผสมที่มีนิกเกิล เครื่องใช้ประจำวันอื่นๆ: เข็มกลัด สแตนเลส เข็มทำผม กรรไกร บัตรเครดิต (ที่พิมพ์โลหะ)

อาการของผื่นแพ้โลหะ

อาการเริ่มด้วยคัน ผื่นแดง บวมเล็กน้อย รูปร่างของบริเวณผื่นมักคล้ายกับรูปร่างของสิ่งของที่สัมผัสผิว (เช่น แหวน จุดแดงเป็นวงกลม) ในกรณีรุนแรง อาจมีตัวเหลวออกมา (Oozing) แม้กระทั่งเกิดแผล ระยะเวลาของอาการแตกต่างกัน บางคนอาการปรากฏในวันแรก บางคนใช้เวลา 2-3 วันหลังการสัมผัส

การวินิจฉัย - Patch Test

Patch test เป็นการทดสอบที่สำคัญต่อการวินิจฉัยความแพ้โลหะ ทำได้โดยติดแผ่นเล็กๆ ที่มีตัวอย่างโลหะหรือสารเคมีต่างๆ บนผิวหนัง (โดยปกติติดที่หลัง) ปล่อยไว้ 48 ชั่วโมง แล้วสังเกตการเปลี่ยนแปลงของผิว การแพ้จะมีลักษณะผื่นแดง บวม ในตำแหน่งที่มีสารก่อการแพ้ Patch test ช่วยระบุว่าคุณแพ้สารเคมีหรือโลหะชนิดใด เพื่อหลีกเลี่ยงในอนาคต

การรักษา

หยุดการสัมผัสโลหะที่ทำให้เกิดอาการแพ้ เป็นขั้นตอนแรกและสำคัญที่สุด ใช้ยา Topical Corticosteroid cream หรือ ointment เช่น Hydrocortisone cream ทาบริเวณผื่น วันละ 2-3 ครั้ง ใช้ยา Topical Antihistamine ช่วยลดอาการคัน หากอาการรุนแรง อาจใช้ยา Systemic Antihistamine เช่น Cetirizine เพื่อลดอาการคัน Systemic Corticosteroid: สำหรับกรณีรุนแรงมากขึ้น แพทย์อาจสั่งยาคอร์ติโคสเตียรอยด์ชนิดกิน

การป้องกัน

เลือกโลหะที่ปลอดภัย โดยเลือกเครื่องประดับที่ทำจาก Stainless Steel 316L (ชนิดที่ดี) Titanium (ไม่มีนิกเกิล) Gold 18K ขึ้นไป (ที่บริสุทธิ์) Platinum Silver ที่บริสุทธิ์ หลีกเลี่ยงโลหะผสมราคาถูกที่อาจมีนิกเกิลสูง หลีกเลี่ยงการสัมผัสนิกเกิลโดยการใส่ถุงมือหากจำเป็นต้องสัมผัส ทาพื้นฝาน (เช่น Acrylic nail paint) ก่อนสวมเครื่องประดับโลหะเพื่อเป็นอุปสรรค ไม่ใช้ Nickel-containing coins หรือวัตถุอื่น

ความสัมพันธ์กับ Cobalt และ Chromium

บ่อยครั้งที่ผู้ที่แพ้นิกเกิลก็แพ้โคบอลต์ (Cobalt allergy) เช่นกัน เพราะโลหะทั้งสองนี้มักปรากฏในสารผสม Cross-reactivity ระหว่างนิกเกิลและโคบอลต์พบได้ 25-30% โครเมียม (Chromium III) ที่บริสุทธิ์ไม่ค่อยทำให้เกิดอาการแพ้ แต่ Chromium VI (Hexavalent chromium) เป็นสารเคมีที่ใช้ในอุตสาหกรรม ก่อให้เกิดอาการแพ้ได้ ที่ Siam Dermatology สมุทรปราการ-กรุงเทพฯ เรามีการทดสอบ Patch test ที่ครอบคลุมโลหะและสารเคมีต่างๆ เพื่อให้การวินิจฉัยที่ถูกต้อง

อ้างอิง: (1) Thyssen JP, et al. (2007). Nickel allergy in patch tested patients: Frequencies and association with filaggrin mutations. Acta Derm Venereol 87(1):44-47. (2) Schnuch A, et al. (2007). Contact allergies in construction workers. Results of a multicentre study. Contact Dermatitis 57(2):98-106. (3) Zisova LG, Vassileva SG (2007). Patch testing with the European standard series in Bulgaria. Contact Dermatitis 57(1):10-13. (4) Castanedo-Tardan MP, Jacob SE (2008). Dermatitis in the elderly: An update. Dermatology 214(2):118-130.