ยกกระชับหน้า เลือกยังไงให้ตรงกับความหย่อนของตัวเอง แพทย์ผิวหนังอธิบายทีละชั้นผิว
อัปเดตเมื่อ 4 วันที่ผ่านมา
เวลาค้นคำว่า "ยกกระชับหน้า" สิ่งที่เจอส่วนใหญ่คือลิสต์ "7 วิธี" ที่เอาการนวดหน้า การบริหารกล้ามเนื้อใบหน้า ครีมบำรุง และหัตถการทางการแพทย์หลายชนิดมากองรวมกัน โดยไม่บอกว่าแต่ละอย่างแก้คนละปัญหา
ความจริงคือ หน้าหย่อนไม่ได้มีแบบเดียว และสิ่งที่ตอบโจทย์ขึ้นกับว่าอะไรของคุณเปลี่ยนไป — ผิวบางลง ไขมันเลื่อนลง หรือชั้นพังผืดที่พยุงหน้าอยู่คลายตัว ถ้าเลือกวิธีไม่ตรงชั้น ต่อให้ทำหลายครั้งก็จะรู้สึกว่า "ไม่เห็นต่าง"
บทความนี้เรียงให้ตามชั้นผิว อธิบายว่าอะไรทำอะไรได้จริง อะไรทำไม่ได้ ผลข้างเคียงที่ต้องรู้ ใครไม่เหมาะ และจุดที่หัตถการไม่ใช่คำตอบอีกต่อไป
หน้าหย่อนคล้อยเกิดจากอะไร
ความหย่อนของใบหน้าไม่ได้เกิดที่ผิวชั้นเดียว แต่เกิดพร้อมกันหลายชั้น
ชั้นผิวหนัง คอลลาเจนและอีลาสตินลดลงตามอายุและจากแสงแดดสะสม ผิวจึงบางลงและคืนตัวช้าลง
ชั้นไขมันใต้ผิว ไขมันบางกลุ่มฝ่อลง บางกลุ่มเลื่อนต่ำลงตามแรงโน้มถ่วง ทำให้เกิดร่องแก้มและกรอบหน้าที่ไม่คม
ชั้นพังผืดและกล้ามเนื้อ (SMAS) ซึ่งเป็นชั้นที่ทำหน้าที่พยุงโครงหน้า เมื่อคลายตัวจะเห็นเป็นหน้าตกทั้งแผง
ชั้นกระดูก มวลกระดูกบริเวณเบ้าตาและขากรรไกรลดลงตามวัย ทำให้โครงที่รองรับเนื้อเยื่อด้านบนเล็กลง (อ่านเพิ่ม: การเปลี่ยนแปลงของผิวหนังตามวัย)
ปัจจัยที่เร่งให้เร็วขึ้น ได้แก่ แสงแดดสะสม การสูบบุหรี่ การนอนไม่พอ น้ำหนักที่ขึ้นลงมาก และพันธุกรรม
จุดสำคัญคือ หัตถการผิวหนังทำงานกับชั้นผิวและชั้นพังผืดเป็นหลัก ส่วนที่เป็นเรื่องของกระดูกและไขมันที่เลื่อนไปมากแล้ว มีข้อจำกัดชัดเจน
แยกให้ออกก่อน: หย่อนจริง หรือแค่ดูโทรม
หลายคนมาด้วยคำว่า "หน้าหย่อน" แต่พอตรวจจริงกลับเป็นคนละเรื่อง ซึ่งใช้วิธีต่างกันโดยสิ้นเชิง
หย่อนจริง — กรอบหน้าไม่คม มีเนื้อส่วนเกินบริเวณขากรรไกร ร่องแก้มลึกขึ้นเวลานั่งตรง และดีขึ้นชัดเวลานอนราบ
ผิวไม่เรียบ — รูขุมขนกว้าง ผิวขรุขระ หลุมสิว ทำให้แสงตกกระทบไม่สม่ำเสมอจนดูโทรม แต่โครงหน้ายังอยู่
เม็ดสีและรอยแดง — ฝ้า กระ จุดด่างดำ รอยแดงจากสิว ทำให้สีผิวไม่สม่ำเสมอ ดูหมองแม้ผิวยังตึง
บวมน้ำ — หน้าบวมตอนเช้าแล้วยุบตอนบ่าย มักสัมพันธ์กับการนอน เกลือ หรือแอลกอฮอล์ ไม่ใช่ความหย่อน
ถ้าปัญหาหลักคือผิวไม่เรียบหรือเม็ดสี การเลือกเครื่องที่เน้นยกกระชับจะไม่ตอบโจทย์ และกลับกันด้วยเช่นกัน — นี่คือเหตุผลที่ควรให้แพทย์ประเมินก่อนตัดสินใจ
ประเมินเบื้องต้นด้วยตัวเอง
ไม่ใช่การวินิจฉัย แต่ช่วยให้คุยกับแพทย์ได้ตรงจุดขึ้น
ทดสอบท่านอน ถ่ายรูปตัวเองท่านั่งตรงกับท่านอนราบ ถ้าท่านอนดูกระชับขึ้นชัด แปลว่ามีองค์ประกอบของความหย่อนจากแรงโน้มถ่วงจริง
ดูกรอบหน้า ลากสายตาจากติ่งหูมาถึงคาง ถ้าเส้นนี้ไม่ต่อเนื่องและมีเนื้อล้นออกมา แปลว่าความหย่อนอยู่ที่กรอบล่าง
ดูใต้คาง เนื้อใต้คางที่ย้อยลงเวลาก้ม สัมพันธ์กับทั้งไขมันและความหย่อนของผิว
บีบผิวแก้มเบา ๆ แล้วปล่อย ถ้าผิวคืนตัวช้า แปลว่าความยืดหยุ่นลดลง
ถ่ายรูปเก็บไว้ มุมเดิม แสงเดิม ไม่ใส่ฟิลเตอร์ เพื่อใช้เทียบตอนติดตามผล
ทางเลือกแบ่งตามชั้นที่ต้องการแก้
นี่คือหัวใจของเรื่องนี้ — แต่ละเทคโนโลยีลงลึกไม่เท่ากัน จึงแก้คนละปัญหา
ต้องการยกชั้นลึกที่พยุงโครงหน้า (SMAS) → กลุ่มอัลตราซาวด์โฟกัส
ต้องการกระชับผิวชั้นกลางและลดริ้วรอยตื้น → กลุ่มอัลตราซาวด์ชั้นกลาง หรือคลื่นวิทยุ
ต้องการกระชับกรอบหน้าและใต้คาง → กลุ่มคลื่นวิทยุ
ปัญหาหลักคือผิวไม่เรียบ รูขุมขน หรือรอยแดง → กลุ่มคลื่นวิทยุผ่านเข็ม หรือเลเซอร์ฟื้นฟูผิว ซึ่ง ไม่ใช่การยกกระชับ
ไขมันเลื่อนลงมากแล้ว หรือมีผิวส่วนเกินชัดเจน → หัตถการพลังงานมีข้อจำกัด ควรปรึกษาเรื่องการผ่าตัด
ด้านล่างนี้อธิบายตาม กลุ่มเทคโนโลยี ไม่ใช่ชื่อรุ่นของเครื่อง เพราะสิ่งที่กำหนดผลคือชนิดของพลังงานและชั้นผิวที่พลังงานลงไปถึง ไม่ใช่ยี่ห้อ และ แพทย์จะเป็นผู้ประเมินว่ากรณีของแต่ละคนเหมาะกับกลุ่มใด
อัลตราซาวด์แบบโฟกัสลึก
กลไก: ส่งคลื่นอัลตราซาวด์แบบโฟกัสให้เกิดจุดความร้อนในชั้นลึก รวมถึงชั้นพังผืดที่พยุงโครงหน้า (SMAS) ทำให้เนื้อเยื่อหดตัวและกระตุ้นการสร้างคอลลาเจนใหม่ในช่วงหลายเดือนถัดมา
เหมาะกับ: ความหย่อนที่มาจากชั้นลึก กรอบหน้าและใต้คางที่ไม่คม
ข้อจำกัดที่ต้องรู้: ผลไม่ได้เห็นทันที ต้องรอคอลลาเจนสร้างใหม่ และไม่ได้ทดแทนการผ่าตัดในรายที่หย่อนมาก
หมายเหตุ: บางระบบมีการแสดงภาพชั้นเนื้อเยื่อขณะทำ ช่วยให้แพทย์วางพลังงานตามความหนาของผิวแต่ละคนได้
อัลตราซาวด์ชั้นกลาง
กลไก: ปล่อยพลังงานอัลตราซาวด์ลงสู่ผิวหนังชั้นกลางเพื่อกระตุ้นการสร้างคอลลาเจน
เหมาะกับ: กระชับผิวและลดริ้วรอยบริเวณใบหน้า ลำคอ และใต้คาง
ข้อจำกัดที่ต้องรู้: ทำงานตื้นกว่ากลุ่มโฟกัสลึก จึงเน้นคุณภาพผิวและริ้วรอยมากกว่าการยกโครงชั้นลึก
คลื่นวิทยุ (Radiofrequency)
กลไก: ให้ความร้อนกระจายในชั้นหนังแท้ ทำให้คอลลาเจนเดิมหดตัวและกระตุ้นการสร้างคอลลาเจนใหม่
เหมาะกับ: ผิวที่ขาดความยืดหยุ่น ริ้วรอย และความหย่อนระดับต้นถึงปานกลาง โดยเฉพาะกรอบหน้า แก้ม คาง และลำคอ
ข้อจำกัดที่ต้องรู้: ทำงานกับคุณภาพและความตึงของผิวเป็นหลัก ไม่ได้ยกชั้นพังผืดลึกเท่ากลุ่มอัลตราซาวด์โฟกัส
คลื่นวิทยุผ่านเข็ม (RF microneedling) — คนละหน้าที่กับการยกกระชับ
กลไก: ส่งคลื่นวิทยุผ่านเข็มขนาดเล็กลงสู่ชั้นหนังแท้
เหมาะกับ: ผิวไม่เรียบ รูขุมขน เม็ดสี และรอยแดง
ต้องเข้าใจให้ตรง: ช่วยเรื่อง คุณภาพผิว เป็นหลัก ไม่ได้ยกโครงหน้าแบบกลุ่มอัลตราซาวด์ลึก
เลเซอร์แบบแฟรกชัน — ปรับพื้นผิว ไม่ใช่ยกกระชับ
กลไก: สร้างจุดบาดเจ็บขนาดเล็กเป็นตาราง โดยเว้นเนื้อเยื่อดีไว้ระหว่างจุด เพื่อกระตุ้นการซ่อมแซมผิว
เหมาะกับ: หลุมสิว ผิวไม่เรียบ การฟื้นฟูพื้นผิว
ต้องเข้าใจให้ตรง: เป็นการปรับ พื้นผิว ไม่ใช่การยกกระชับ
ทำไมสองกลุ่มท้ายนี้สำคัญ: ถ้าเข้าใจผิดว่าเป็นการยกกระชับ จะรู้สึกว่า "ทำแล้วไม่เห็นยก" ทั้งที่เทคโนโลยีทำงานตรงตามหน้าที่ของมันแล้ว
ผลข้างเคียงและความเสี่ยงที่ต้องรู้ก่อนตัดสินใจ
หัตถการพลังงานทุกชนิดมีความเสี่ยง ไม่มีอันไหนที่ "ไม่มีผลข้างเคียงเลย"
พบได้บ่อยและมักหายเอง
แดง บวม ร้อน ในช่วงหลังทำ
รู้สึกตึงหรือระบมเวลากดในช่วงแรก
รอยจ้ำเล็ก ๆ ในบางราย โดยเฉพาะกลุ่มที่ใช้เข็ม
พบน้อยแต่ต้องรู้
รอยไหม้หรือตุ่มน้ำ จากพลังงานที่สูงเกินไปหรือหัวจ่ายพลังงานสัมผัสผิวไม่สม่ำเสมอ
การเปลี่ยนแปลงของเม็ดสี ทั้งคล้ำขึ้นและจางลง พบได้มากขึ้นในผิวสีเข้มและเมื่อไม่กันแดดหลังทำ
อาการชาหรือกล้ามเนื้ออ่อนแรงชั่วคราว จากการกระทบเส้นประสาท ซึ่งมักฟื้นตัวได้แต่ต้องติดตาม
ไขมันใต้ผิวยุบเป็นหย่อม ในรายที่ได้รับพลังงานผิดชั้นหรือผิดตำแหน่ง
กระตุ้นเริมกำเริบ ในผู้ที่มีประวัติเริมที่ปาก ควรแจ้งแพทย์ล่วงหน้า
ความเสี่ยงลดลงชัดเจนเมื่อ ทำโดยแพทย์ที่ประเมินความหนาผิวและกำหนดพลังงานเอง ใช้เครื่องที่ได้มาตรฐาน และผู้รับบริการแจ้งประวัติครบถ้วน
ใครไม่เหมาะ และข้อควรระวัง
หญิงตั้งครรภ์และให้นมบุตร ข้อมูลความปลอดภัยยังจำกัด โดยทั่วไปจึงเลื่อนออกไปก่อน
ผู้ที่มีการติดเชื้อหรือผื่นอักเสบบริเวณที่จะทำ ควรรักษาให้หายก่อน
ผู้ที่มีประวัติแผลเป็นนูนหรือคีลอยด์
ผู้ที่ใช้ยาไอโซเตรทติโนอินอยู่หรือเพิ่งหยุด ต้องแจ้งแพทย์ เพราะมีผลต่อการหายของแผล
ผู้ที่มีอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ฝังในร่างกาย เช่น เครื่องกระตุ้นหัวใจ ต้องแจ้งก่อน โดยเฉพาะกลุ่มคลื่นวิทยุ
ผู้ที่มีฟิลเลอร์หรือวัสดุเสริมในบริเวณที่จะทำ ต้องแจ้งชนิดและเวลาที่ทำ
ผู้ที่มีโรคภูมิคุ้มกันทำร้ายตนเองที่กำลังกำเริบ
ผู้ที่คาดหวังผลเท่าการผ่าตัด ควรได้คุยกันให้ตรงกันก่อน ไม่เช่นนั้นจะผิดหวังแม้ผลออกมาตามที่ควรจะเป็น
ความคาดหวังที่เป็นจริง
พูดกันตรง ๆ เพราะเรื่องนี้เป็นต้นเหตุของความไม่พอใจมากที่สุด
ไม่เห็นผลทันทีในวันที่ทำ ความรู้สึกตึงช่วงแรกส่วนหนึ่งมาจากอาการบวม ผลจากคอลลาเจนใหม่ต้องใช้เวลาหลายสัปดาห์ถึงหลายเดือน
มักต้องทำมากกว่าหนึ่งครั้ง และแผนการทำขึ้นกับสภาพผิวของแต่ละคน
ผลไม่ถาวร เพราะกระบวนการเสื่อมตามวัยยังดำเนินต่อ จึงต้องมีการดูแลต่อเนื่องตามที่แพทย์แนะนำ
ผลลัพธ์ต่างกันในแต่ละบุคคล ขึ้นกับอายุ ความหนาของผิว ระดับความหย่อน และการดูแลตัวเอง
ไม่ใช่ทุกคนที่เห็นการเปลี่ยนแปลงชัด โดยเฉพาะเมื่อความหย่อนมาจากไขมันที่เลื่อนลงมากหรือผิวส่วนเกินจำนวนมาก
วิธีวัดผลที่ตรงที่สุด คือถ่ายรูปมุมเดิม แสงเดิม ระยะเดิม ก่อนทำและตามนัด ไม่ใช่ตัดสินจากความรู้สึกในสัปดาห์แรก
เมื่อไรที่หัตถการไม่ใช่คำตอบ
นี่คือส่วนที่คลินิกส่วนใหญ่ไม่ค่อยพูด แต่จำเป็นต้องพูด
เมื่อมี ผิวส่วนเกินจำนวนมาก หรือ เนื้อเยื่อเลื่อนลงมามากจนเห็นเป็นแผงชัดเจน หัตถการที่ใช้พลังงานจะให้ผลได้จำกัด เพราะกลไกของมันคือการทำให้เนื้อเยื่อหดตัวและสร้างคอลลาเจนใหม่ ไม่ใช่การตัดผิวส่วนเกินออก
ในกรณีเหล่านี้ การพูดคุยเรื่อง การผ่าตัดดึงหน้า กับศัลยแพทย์จะตรงกับปัญหามากกว่า และการฝืนทำหัตถการซ้ำหลายครั้งโดยหวังผลเท่าการผ่าตัด มักจบด้วยความผิดหวังและค่าใช้จ่ายที่ไม่คุ้ม
การได้ยินความจริงข้อนี้ตั้งแต่ครั้งแรกที่ปรึกษา ดีกว่ารู้ตอนทำไปแล้วหลายครั้ง
การเตรียมตัวก่อนทำและการดูแลหลังทำ
ก่อนทำ
แจ้งโรคประจำตัว ยาที่ใช้อยู่ ประวัติแพ้ ประวัติเริม และหัตถการที่เคยทำบริเวณใบหน้า
งดแกะ เกา หรือทำหัตถการอื่นที่ระคายผิวในช่วงใกล้กัน
หลีกเลี่ยงแดดจัดก่อนทำ เพราะผิวที่ไหม้แดดเสี่ยงต่อการเปลี่ยนแปลงของเม็ดสีมากขึ้น
หลังทำ
กันแดดอย่างเคร่งครัด เป็นข้อที่สำคัญที่สุดในการลดโอกาสเกิดรอยคล้ำหลังทำ
ใช้ผลิตภัณฑ์อ่อนโยน งดสครับและกรดผลัดผิวจนกว่าผิวจะสงบ
ประคบเย็นสั้น ๆ ได้ถ้ารู้สึกร้อนหรือบวม
ดื่มน้ำให้พอ พักผ่อนให้เพียงพอ
ติดต่อคลินิกทันที ถ้ามีตุ่มน้ำ แผล ปวดมากผิดปกติ ชาที่ไม่ดีขึ้น หรือหน้าเบี้ยว
สิ่งที่ทำเองได้และมีผลจริงในระยะยาว
หัตถการช่วยได้ แต่สิ่งเหล่านี้คือพื้นฐานที่กำหนดว่าผลจะอยู่ได้นานแค่ไหน
กันแดดทุกวัน แสงแดดสะสมคือปัจจัยเร่งความหย่อนที่ควบคุมได้มากที่สุด (วิธีเลือกครีมกันแดดให้เหมาะกับผิว)
เลิกบุหรี่ การสูบบุหรี่รบกวนการสร้างคอลลาเจนโดยตรง
นอนให้พอและจัดการความเครียด
รักษาน้ำหนักให้คงที่ การขึ้นลงมากทำให้ผิวยืดและคืนตัวยาก
ใช้ผลิตภัณฑ์ที่มีหลักฐานรองรับ เช่น กลุ่มเรตินอยด์ตามคำแนะนำของแพทย์ และมอยส์เจอไรเซอร์สม่ำเสมอ
คำถามที่พบบ่อย
ยกกระชับหน้าวิธีไหนดีที่สุด
ไม่มีวิธีเดียวที่ดีที่สุดสำหรับทุกคน เพราะขึ้นกับว่าความหย่อนของคุณอยู่ชั้นไหน ถ้ามาจากชั้นลึกที่พยุงโครงหน้า กลุ่มอัลตราซาวด์โฟกัสจะตรงกว่า ถ้าเป็นผิวขาดความยืดหยุ่นและริ้วรอย กลุ่มคลื่นวิทยุจะเหมาะกว่า และถ้าปัญหาหลักคือผิวไม่เรียบ การเลือกเครื่องยกกระชับจะไม่ตอบโจทย์ จึงควรให้แพทย์ประเมินก่อน
ทำแล้วอยู่ได้นานแค่ไหน
ผลไม่ถาวร เพราะความเสื่อมตามวัยยังดำเนินต่อไป ระยะเวลาที่ผลอยู่ได้ต่างกันในแต่ละบุคคล ขึ้นกับอายุ สภาพผิวเริ่มต้น ชนิดของหัตถการ และการดูแลตัวเองโดยเฉพาะการกันแดด แพทย์จะประเมินและวางแผนการดูแลต่อเนื่องเป็นรายบุคคล
ทำครั้งเดียวเห็นผลเลยไหม
โดยทั่วไปไม่ ความรู้สึกตึงในช่วงแรกส่วนหนึ่งมาจากอาการบวม ส่วนผลจากคอลลาเจนที่สร้างใหม่ต้องใช้เวลาหลายสัปดาห์ถึงหลายเดือน และหลายกรณีต้องทำมากกว่าหนึ่งครั้งตามแผนที่แพทย์กำหนด
เจ็บไหม และต้องพักฟื้นนานไหม
ระดับความรู้สึกต่างกันตามชนิดของหัตถการ ตำแหน่งที่ทำ และความไวของแต่ละคน ส่วนใหญ่พักฟื้นระยะสั้น อาจมีแดงหรือบวมในช่วงหลังทำแล้วดีขึ้นเอง แพทย์จะอธิบายสิ่งที่คาดว่าจะเจอก่อนเริ่มทุกครั้ง
หน้าหย่อนมากแล้ว ทำเลเซอร์แทนการผ่าตัดได้ไหม
ถ้ามีผิวส่วนเกินจำนวนมากหรือเนื้อเยื่อเลื่อนลงมากจนเห็นเป็นแผงชัดเจน หัตถการที่ใช้พลังงานจะให้ผลได้จำกัด เพราะไม่ได้ตัดผิวส่วนเกินออก กรณีเหล่านี้การปรึกษาเรื่องการผ่าตัดจะตรงกับปัญหามากกว่า และควรคุยให้ชัดตั้งแต่ครั้งแรกที่ประเมิน
อายุเท่าไรถึงควรเริ่ม
ไม่มีตัวเลขตายตัว เพราะขึ้นกับสภาพผิวและระดับความหย่อนของแต่ละคน มากกว่าตัวเลขอายุ สิ่งที่ทำได้ตั้งแต่วันนี้โดยไม่ต้องรอคือการกันแดดสม่ำเสมอและไม่สูบบุหรี่ ซึ่งมีผลต่อความหย่อนในระยะยาวชัดเจน
ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางผิวหนัง
การเลือกวิธียกกระชับที่ตรงกับชั้นที่หย่อนจริง ช่วยให้ไม่เสียเวลาและไม่เสียค่าใช้จ่ายไปกับสิ่งที่ไม่ตอบโจทย์ การประเมินโดยแพทย์จะดูทั้งความหนาของผิว ระดับความหย่อน และปัจจัยเสี่ยงเฉพาะตัว ก่อนวางแผนร่วมกัน
Siam Dermatology มีที่เดียวบนถนนเทพารักษ์ อ.เมืองสมุทรปราการ ไม่มีสาขาในบางนา ขับรถจากเซ็นทรัล บางนาราว 9.5 กม. แพทย์เป็นผู้ประเมินและทำเองทุกเครื่องยกกระชับ
ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางผิวหนังได้ที่ Siam Dermatology โทร 061-448-7000 หรือทักไลน์ @siamderm
คำเตือน: การทำหัตถการเพื่อยกกระชับผิวมีความเสี่ยงที่จะไม่ได้ผลตามที่คาดหวัง และอาจเกิดอันตรายหรือผลข้างเคียงได้ ผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล ควรได้รับการประเมินและทำโดยแพทย์ทุกครั้ง
บทความโดย นพ.ภัทร วรวุทธินนท์ แพทย์เฉพาะทางผิวหนัง · ตรวจทานล่าสุด 27 สิงหาคม 2569
ความคิดเห็น