คันหนังศีรษะ เกิดจากอะไร? Seborrheic Dermatitis • Psoriasis • Tinea Capitis • เหาหนึบ

อาการคันหนังศีรษะเรื้อรังไม่ได้มีสาเหตุเดียวจากรังแค (Dandruff) เสมอไป แต่อาจเกิดจากหลายโรคที่มีลักษณะคล้ายกันแต่รักษาต่างกัน การแยกสาเหตุให้ถูกต้องจึงเป็นก้าวแรกของการรักษาให้หาย บทความนี้สรุปสาเหตุที่พบบ่อยและแนวทางดูแล

5 สาเหตุของอาการคันหนังศีรษะ

• Seborrheic Dermatitis (รังแค): ขุยมันสีเหลือง พบบ่อยที่สุด (ประมาณ 60-70% ของอาการคันหนังศีรษะ)

• Scalp Psoriasis (สะเก็ดเงิน): ขุยหนาสีขาวเงิน ผื่นหนานูน ขอบชัด อาจมีผื่นที่ข้อศอก เข่า หรือความผิดปกติของเล็บร่วมด้วย

• Tinea Capitis (เชื้อรา): เชื้อราที่หนังศีรษะ มักทำให้ผมร่วงเป็นหย่อม พบบ่อยในเด็ก

• เหา (Head Lice): คันตลอดเวลา ตรวจพบไข่เหาหรือตัวเหา ติดต่อกันได้

• Allergic Contact Dermatitis: ผื่นแพ้จากยาย้อมผม แชมพู หรือยายืดผม

แนวทางรักษารังแค (Seborrheic Dermatitis) ของหนังศีรษะ

สำหรับรังแคซึ่งเป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุด แนวทางดูแลเบื้องต้นคือใช้แชมพูยาที่ออกฤทธิ์ลดเชื้อยีสต์และลดการอักเสบ:

• แชมพูยา: Ketoconazole 2%, Selenium Sulfide 2.5%, Zinc Pyrithione 1-2%, Coal Tar 2-5% หรือ Ciclopirox สระสัปดาห์ละ 2-3 ครั้ง ทิ้งไว้บนหนังศีรษะประมาณ 5-10 นาทีก่อนล้างออก

• กรณีรุนแรง: กรณีอักเสบมาก แพทย์อาจสั่งยาทากลุ่มสเตียรอยด์ เช่น Clobetasol 0.05% โลชั่น สัปดาห์ละ 1-2 ครั้ง (ใช้ตามคำแนะนำแพทย์ ไม่ควรใช้ต่อเนื่องเอง)

หากสาเหตุไม่ใช่รังแค เช่น เป็นเชื้อรา (Tinea Capitis) หรือสะเก็ดเงิน การรักษาจะต่างออกไป โดยเชื้อราที่หนังศีรษะมักต้องใช้ยารับประทาน (เช่น Griseofulvin หรือ Terbinafine) นาน 6-8 สัปดาห์ ยาทาหรือแชมพูอย่างเดียวไม่เพียงพอ ส่วนเหาต้องใช้ยาฆ่าเหา เช่น Permethrin

เมื่อไรควรพบแพทย์

• รักษาเองไม่หาย: คันเรื้อรังที่ใช้แชมพูรังแคทั่วไปแล้วไม่ดีขึ้น

• ผมร่วงร่วมด้วย: มีผมร่วงเป็นหย่อม โดยเฉพาะในเด็ก อาจเป็นเชื้อรา

• สงสัยสะเก็ดเงิน: มีขุยหนา ผื่นแดงชัด หรือผื่นที่ตำแหน่งอื่นของร่างกายร่วมด้วย

คำถามที่พบบ่อย

คันหนังศีรษะจากรังแค ใช้แชมพูตัวไหนดี? แชมพู Ketoconazole 2% มักได้ผลดี หากไม่ดีขึ้นลองสลับกับ Selenium Sulfide 2.5% หรือ Zinc Pyrithione โดยทิ้งแชมพูไว้บนหนังศีรษะประมาณ 5-10 นาทีก่อนล้างออกเพื่อให้ตัวยาออกฤทธิ์

รังแค (Seborrheic) ต่างจากสะเก็ดเงิน (Psoriasis) ยังไง? รังแคมักเป็นขุยมันสีเหลือง ขอบไม่ชัด ส่วนสะเก็ดเงินเป็นขุยหนาสีขาวเงิน พื้นแดงชัด อาจยื่นเลยแนวผมและมีผื่นที่ข้อศอก เข่า หรือความผิดปกติของเล็บร่วมด้วย

เด็กมีผมร่วงเป็นหย่อมพร้อมคันหนังศีรษะ คืออะไร? อาจเป็น Tinea Capitis (เชื้อราที่หนังศีรษะ) ซึ่งต้องรักษาด้วยยารับประทาน เช่น Griseofulvin หรือ Terbinafine นาน 6-8 สัปดาห์ ยาทาอย่างเดียวไม่เพียงพอ ควรพบแพทย์เพื่อวินิจฉัย

คันหนังศีรษะเรื้อรังควรพบแพทย์เมื่อไร? หากใช้แชมพูรังแคแล้วไม่ดีขึ้น มีผมร่วงเป็นหย่อม มีขุยหนาหรือผื่นชัด หรือคันรบกวนชีวิตประจำวัน ควรพบแพทย์ผิวหนังเพื่อหาสาเหตุที่แท้จริงและรักษาให้ตรงจุด

อาการคันหนังศีรษะที่เรื้อรังหรือรักษาเองไม่หาย ควรได้รับการวินิจฉัยแยกโรคโดยแพทย์เฉพาะทางผิวหนัง ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางผิวหนังที่ Siam Dermatology โทร 061-448-7000 หรือ LINE @siamderm

บทความโดย นพ.ภัทร วรวุทธินนท์ แพทย์เฉพาะทางผิวหนัง · ตรวจทานล่าสุด 16 กรกฎาคม 2569