ลมพิษ (Urticaria) — อาการ สาเหตุ การรักษา และการป้องกัน

ลมพิษ (Urticaria) คือภาวะที่ผิวหนังเกิดผื่นนูนแดง คัน บวม โดยมักเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วและหายได้เองภายในไม่กี่ชั่วโมง แต่อาจกลับมาเป็นซ้ำได้ ลมพิษเป็นโรคผิวหนังที่พบได้บ่อยมากในคนไทย โดยพบได้ประมาณ 20% ของประชากรอย่างน้อยหนึ่งครั้งในชีวิต หากเป็นลมพิษเรื้อรังนานกว่า 6 สัปดาห์ ควรพบแพทย์ผิวหนังเพื่อหาสาเหตุและรับการรักษาที่เหมาะสม

ลมพิษคืออะไร?

ลมพิษคือปฏิกิริยาของผิวหนังที่เกิดจากการปล่อยสารฮิสทามีน (Histamine) จากเซลล์แมสต์ (Mast Cell) ทำให้หลอดเลือดขยายตัวและมีสารน้ำรั่วออกมาใต้ผิวหนัง จึงเกิดเป็นผื่นนูนแดง คัน มีขอบชัดเจน ลมพิษแบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก ได้แก่ ลมพิษเฉียบพลัน (Acute Urticaria) ที่เป็นไม่เกิน 6 สัปดาห์ และลมพิษเรื้อรัง (Chronic Urticaria) ที่เป็นนานกว่า 6 สัปดาห์

อาการของลมพิษ

อาการที่พบบ่อย ได้แก่ ผื่นนูนแดงหรือสีชมพูเป็นปื้น มีอาการคันมาก ผื่นอาจเปลี่ยนรูปร่างและตำแหน่งได้ตลอดเวลา แต่ละจุดมักหายภายใน 24 ชั่วโมง ในบางรายอาจมีอาการบวมที่ริมฝีปาก เปลือกตา หรือลิ้น (Angioedema) ซึ่งอาจเป็นอันตรายได้ หากมีอาการหายใจลำบาก เสียงแหบ หรือหน้ามืด ควรรีบพบแพทย์ทันที

สาเหตุและปัจจัยกระตุ้น

สาเหตุของลมพิษมีหลายประการ เช่น อาหารที่แพ้ (อาหารทะเล ถั่ว ไข่) ยาบางชนิด (แอสไพริน ยาปฏิชีวนะ) การติดเชื้อไวรัสหรือแบคทีเรีย แมลงกัดต่อย ความเครียด อากาศร้อนหรือเย็นจัด และการออกกำลังกาย สำหรับลมพิษเรื้อรัง มากกว่าครึ่งหนึ่งหาสาเหตุไม่พบชัดเจน และอาจเกี่ยวข้องกับระบบภูมิคุ้มกันทำงานผิดปกติ

การรักษาลมพิษ

การรักษาหลักคือยาแก้แพ้กลุ่มแอนติฮิสทามีน (Antihistamine) ทั้งชนิดง่วงและไม่ง่วง ในรายที่เป็นรุนแรงอาจใช้ยาคอร์ติโคสเตียรอยด์ระยะสั้น หรือยาฉีด Omalizumab สำหรับลมพิษเรื้อรังที่ไม่ตอบสนองต่อยาแก้แพ้ สิ่งสำคัญคือการหลีกเลี่ยงปัจจัยกระตุ้น ที่คลินิกผิวหนังสยาม แพทย์ผู้เชี่ยวชาญจะช่วยหาสาเหตุและวางแผนการรักษาอย่างเป็นระบบ

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับลมพิษ

ลมพิษหายขาดได้ไหม? ลมพิษเฉียบพลันมักหายได้เอง แต่ลมพิษเรื้อรังต้องใช้เวลารักษาอย่างต่อเนื่อง ส่วนใหญ่สามารถควบคุมอาการได้ดีด้วยยาที่เหมาะสม ลมพิษติดต่อไหม? ลมพิษไม่ใช่โรคติดต่อ ไม่สามารถแพร่จากคนหนึ่งไปสู่อีกคนหนึ่งได้ ลมพิษอันตรายไหม? ส่วนใหญ่ไม่อันตราย แต่หากมีอาการบวมที่คอหรือหายใจลำบาก ต้องรีบพบแพทย์ทันที เพราะอาจเป็นภาวะแพ้รุนแรง (Anaphylaxis)