ลมพิษ (Urticaria) คืออะไร? สาเหตุ อาการ และวิธีรักษา

ลมพิษ (Urticaria) เป็นโรคผิวหนังที่พบได้บ่อยมากในประชากรทั่วโลก โดยประมาณ 15–25% ของประชากรเคยเป็นลมพิษอย่างน้อยหนึ่งครั้งในชีวิต อาการที่เด่นชัดคือผื่นนูนแดง คันมาก และมักเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว บางรายอาจหายได้เองภายในไม่กี่ชั่วโมง แต่บางรายอาจเป็นเรื้อรังนานหลายสัปดาห์หรือหลายเดือน

ลมพิษคืออะไร?

ลมพิษ คือ ปฏิกิริยาของผิวหนังที่เกิดจากการปล่อยสารฮิสตามีน (Histamine) และสารเคมีอื่นๆ จากเซลล์ Mast cell ในชั้นผิวหนัง ทำให้เกิดผื่นนูนแดง (Wheals หรือ Hives) บวมคัน อาจมีลักษณะเป็นวงหรือกลุ่มก้อน ขนาดตั้งแต่ไม่กี่มิลลิเมตรไปจนถึงหลายเซนติเมตร ลมพิษแบ่งออกเป็น 2 ชนิดหลัก ได้แก่ ลมพิษเฉียบพลัน (Acute Urticaria) ที่เป็นนานน้อยกว่า 6 สัปดาห์ และลมพิษเรื้อรัง (Chronic Urticaria) ที่เป็นนานกว่า 6 สัปดาห์

สาเหตุของลมพิษ

ลมพิษอาจเกิดจากสาเหตุหลายอย่าง ได้แก่ อาหารแพ้เช่นอาหารทะเล ถั่ว นม ไข่ และช็อกโกแลต ยาบางชนิดเช่นยาปฏิชีวนะและยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs การติดเชื้อจากไวรัสหรือแบคทีเรีย ความร้อน-เย็น แรงกดทับ สารก่อภูมิแพ้ในอากาศ และความเครียด ในหลายกรณีโดยเฉพาะลมพิษเรื้อรังไม่สามารถระบุสาเหตุได้ชัดเจน (Idiopathic Urticaria)

อาการของลมพิษ

ผื่นนูนแดงคันมาก อาจมีลักษณะเป็นวง กลุ่ม หรือกระจายทั่วร่างกาย ผื่นมักจะย้ายตำแหน่งและหายเองภายใน 24 ชั่วโมง อาจมีอาการบวมใต้ผิวหนัง (Angioedema) โดยเฉพาะที่ใบหน้า ริมฝีปาก ลำคอ มือ และเท้า ในกรณีรุนแรงอาจเกิดภาวะภูมิแพ้รุนแรง (Anaphylaxis) ที่ต้องรับการรักษาฉุกเฉินทันที

การรักษาลมพิษ

การรักษาลมพิษขึ้นอยู่กับความรุนแรงและสาเหตุ ได้แก่ (1) ยาต้านฮิสตามีน (Antihistamines) เช่น Cetirizine, Loratadine, Fexofenadine (2) คอร์ติโคสเตียรอยด์สำหรับอาการรุนแรงระยะสั้น (3) ยา Omalizumab (Xolair) สำหรับลมพิษเรื้อรังที่ไม่ตอบสนองยาต้านฮิสตามีน (4) หลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้นที่ระบุได้ และ (5) ยาอะดรีนาลีน (Epinephrine) สำหรับภาวะภูมิแพ้รุนแรง

เอกสารอ้างอิง

1. Zuberbier T, et al. The EAACI/GA2LEN/EDF/WAO guideline for the definition, classification, diagnosis and management of urticaria. Allergy. 2018;73(7):1393-1414. 2. Bernstein JA, et al. The diagnosis and management of acute and chronic urticaria: 2014 update. Journal of Allergy and Clinical Immunology. 2014;133(5):1270-1277. 3. Maurer M, et al. Omalizumab for the treatment of chronic idiopathic or spontaneous urticaria. New England Journal of Medicine. 2013;368(10):924-935.