Phytophotodermatitis: เมื่อน้ำมะนาวบวกแสงแดด ทิ้งรอยดำถาวรบนผิว

Phytophotodermatitis คือปฏิกิริยาการอักเสบของผิวหนังที่เกิดจากการสัมผัสกับสารในพืชบางชนิด (furocoumarins หรือ psoralens) ร่วมกับการถูกแสง UV จากแดด ทำให้เกิดผิวไหม้ บวม และทิ้งรอยดำที่ฝังลึกอยู่นานหลายเดือน โรคนี้พบบ่อยมากในประเทศไทยที่คนใช้มะนาวและมะกรูดในชีวิตประจำวัน

สาเหตุ — พืชที่ก่อให้เกิด

• มะนาว (lime) — พบบ่อยที่สุด เฉพาะน้ำมะนาวสด

• มะกรูด (kaffir lime) — เข้มข้นสูงกว่ามะนาวธรรมดา

• ผักชีฝรั่ง (parsley) และ celery

• ส้มซ่า bergamot — พบในน้ำหอมหรือชา Earl Grey

อาการและรอยดำ

ผิวแดง บวม ร้อนใน 24-48 ชั่วโมงแรก ตุ่มแตกใน 3-5 วัน แล้วทิ้งรอยดำฝังลึกตามรูปแบบพื้นที่สัมผัส รอยมักอยู่นาน 6-12 เดือน แต่ผิวไม่คันมาก ไม่เหมือน sunburn ธรรมดา

การรักษารอยดำ

• Hydroquinone cream 2-4% — ลดการผลิตเมลานิน

• Tretinoin cream — เร่งการหมุนเวียนเซลล์ผิว

• กันแดด SPF 50+ ทุกวัน — ห้ามรอยดำเข้มขึ้น

References

• Carlsen K et al. Phytophotodermatitis. Photodermatol Photoimmunol Photomed. 2007;23(2-3):67-72.

• Berkley SF et al. Dermatitis in grocery workers associated with high natural concentrations of furanocoumarins in celery. Ann Intern Med. 1986;105(3):351-355.