โรคมือเท้าปาก (Hand Foot Mouth Disease): สาเหตุ อาการ และวิธีรักษาในเด็ก

โรคมือเท้าปาก (Hand Foot Mouth Disease หรือ HFMD) เป็นโรคติดเชื้อไวรัสที่พบได้บ่อยในเด็กเล็กและเด็กอายุต่ำกว่า 10 ปี ซึ่งเกิดจากเชื้อไวรัส Enterovirus โดยเฉพาะ Coxsackievirus A16 และ Enterovirus 71 โรคนี้มีลักษณะเป็นผื่นหรือแผลเล็กบริเวณมือ เท้า และปาก คลินิกสยามเดอร์มาโทโลจีมีความเชี่ยวชาญในการวินิจฉัยและรักษาโรคผิวหนังในเด็กรวมถึงโรคมือเท้าปาก บทความนี้จะอธิบายรายละเอียดเกี่ยวกับสาเหตุ อาการ วิธีวินิจฉัย และการรักษา

สาเหตุของโรคมือเท้าปาก

โรคมือเท้าปากเกิดจากการติดเชื้อไวรัส Enterovirus โดยส่วนใหญ่คือ Coxsackievirus A16 และ Enterovirus 71 ไวรัสนี้แพร่ระบาดผ่านทาง เสมหะและน้ำลายของผู้ป่วย การสัมผัสโดยตรงกับผื่นบนผิวหนัง และการติดต่อทางเดินอาหาร เด็กเล็กและผู้ที่มีระบบภูมิคุ้มกันอ่อนแอมักจะเสี่ยงต่อการติดเชื้อมากกว่า

อาการของโรคมือเท้าปาก

อาการของโรคมือเท้าปากมักปรากฏภายใน 3-6 วันหลังการติดเชื้อ อาการเริ่มต้นอาจมีไข้ปานกลาง ปวดหัว และอ่อนเพลีย จากนั้นจะปรากฏผื่นหรือแผลเล็กๆ (ขนาดประมาณ 3-5 มิลลิเมตร) บริเวณมือ เท้า และปาก ผื่นเหล่านี้มักจะเป็นสีแดงและมีของเหลวบริเวณตรงกลาง ในบางกรณี เด็กอาจมีอาการปวดลิ้นและเจ็บเมื่อกลืน

การวินิจฉัยโรคมือเท้าปาก

การวินิจฉัยโรคมือเท้าปากสามารถทำได้โดยการสำรวจทางคลินิก (clinical examination) ดูอาการและสัญญาณที่ปรากฏ อย่างไรก็ตาม ในบางกรณี อาจจำเป็นต้องมีการทดสอบเพิ่มเติม เช่น การตรวจตัวอย่างจากปาก หรือการตรวจด้วย RT-PCR เพื่อยืนยันการติดเชื้อไวรัสประเภทนี้

วิธีรักษาโรคมือเท้าปาก

โรคมือเท้าปากเป็นโรคไวรัสที่แก้ได้เอง (self-limiting disease) ส่วนใหญ่ผู้ป่วยจะหายขาดในระยะ 7-10 วัน การรักษาจึงมุ่งเน้นไปที่การบรรเทาอาการ คลินิกสยามเดอร์มาโทโลจีขอแนะนำการรักษาดังนี้ ให้แม่ศรัทธาพักผ่อนให้เพียงพอ บริหารน้ำและอาหารที่นุ่มโดยเพียงพอ ใช้ยาลดไข้และบรรเทาอาการปวด (เช่น แพราเซตามอล) ไม่ควรใช้แอสไพรีน และป้องกันการติดเชื้อรอบข้างโดยอาบน้ำ และล้างมือบ่อยๆ

การดูแลตัวเองและการป้องกันการแพร่ระบาด

ผู้ปกครองต้องดูแลให้เด็กมีความสะอาด ล้างมือบ่อยๆ โดยเฉพาะหลังจากไปห้องน้ำ และก่อนรับประทานอาหาร เด็กที่มีอาการของโรคมือเท้าปากควรได้รับการพักผ่อนอย่างเพียงพอและควรหลีกเลี่ยงการเข้าโรงเรียนหรือสถานที่ที่มีเด็กจำนวนมากจนกว่าจะหายแล้ว ควรล้างของใช้ที่แม่ใช้ร่วมกัน

คำถามที่พบบ่อย

Q: โรคมือเท้าปากสามารถแพร่ระบาดให้ผู้ใหญ่ได้หรือไม่? A: แม้ว่าโรคนี้มักพบในเด็ก แต่ผู้ใหญ่ก็สามารถติดเชื้อได้ เพียงแต่อาการจะน้อยกว่าหรือไม่มีอาการเลยในบางครั้ง Q: โรคนี้มีวัคซีน หรือไม่? A: ปัจจุบันยังไม่มีวัคซีนสำหรับ Coxsackievirus A16 แต่มีวัคซีนสำหรับ Enterovirus 71 ในบางประเทศ Q: เมื่อไรควรติดต่อแพทย์? A: ควรติดต่อแพทย์ถ้าเด็กมีไข้สูงเกิน 39 องศาเซลเซียส มีอาการแข็งขรึมหรือชัก หรือมีอาการเบื่ออาหารและคลื่นไส้รุนแรง

โรคมือเท้าปากเป็นโรคธรรมชาติของเด็กแต่ไม่ต้องกังวลมากเกินไป เพราะส่วนใหญ่ผู้ป่วยจะหายขาด หากท่านมีข้อสงสัยเกี่ยวกับโรคผิวหนังของเด็ก ขอให้ติดต่อคลินิกสยามเดอร์มาโทโลจี ที่มีแพทย์เฉพาะทางโรคผิวหนังพร้อมให้คำปรึกษา