ผิวหนังบอกโรคภายใน: สัญญาณที่ร่างกายส่งออกมาทางผิวหนัง

ผิวหนังเป็นอวัยวะที่ใหญ่ที่สุดของร่างกายและทำหน้าที่สะท้อนสุขภาพโดยรวมได้อย่างชัดเจน โรคหลายชนิดที่เกิดในอวัยวะภายใน เช่น ตับ ไต ต่อมไทรอยด์ หรือระบบภูมิคุ้มกัน มักมีการแสดงออกทางผิวหนังที่สังเกตได้ก่อนที่โรคจะได้รับการวินิจฉัย การรู้จักสัญญาณเหล่านี้อาจช่วยให้พบโรคได้เร็วขึ้น

ผิวหนังและโรคตับ

โรคตับมีสัญญาณทางผิวหนังที่เด่นชัดหลายอย่าง ได้แก่:

• ดีซ่าน (Jaundice) — ผิวหนังและตาขาวเหลือง เกิดจาก bilirubin สูง

• Spider angioma — เส้นเลือดฝอยรูปแมงมุมบนหน้าอกและแขน พบในตับแข็ง

• Palmar erythema — ฝ่ามือแดงผิดปกติ โดยเฉพาะบริเวณ thenar และ hypothenar

• Pruritus (คัน) ทั่วตัวโดยไม่มีผื่น — เกิดจาก bile salts สะสมในผิวหนัง

• Caput medusae — เส้นเลือดดำขยายรอบสะดือในตับแข็งรุนแรง

ผิวหนังและโรคไต

ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังมักมีสัญญาณผิวหนัง ดังนี้:

• ผิวซีดและเหลืองอ่อน (uremic pallor) — จากการขาดเลือดและสารพิษสะสม

• Pruritus รุนแรง — อาการคันที่พบบ่อยที่สุดในผู้ป่วยไตวาย

• Uremic frost — ผลึกสีขาวบนผิวในรายที่ไตวายรุนแรงมาก (หายากในปัจจุบัน)

• Calciphylaxis — แผลเนื้อตายที่เกิดจาก calcium สะสมในหลอดเลือดเล็ก

• บวมน้ำ (edema) โดยเฉพาะที่ขาและรอบดวงตา

ผิวหนังและโรคต่อมไทรอยด์

โรคไทรอยด์ทั้งสองชนิดมีผลต่อผิวหนังที่แตกต่างกัน:

• Hypothyroidism: ผิวแห้งหยาบ ซีด บวมแน่น (myxedema) ไม่กดบุ๋ม ผมร่วงบาง เล็บเปราะ

• Hyperthyroidism: ผิวชื้นนุ่ม เหงื่อออกมาก ผมร่วง และมีผื่น pretibial myxedema ที่หน้าแข้ง

• Graves' disease: นิ้วมือบวมคล้ายกระบอง (clubbing) และผิวหนังหน้าแข้งหนาแข็ง

ผิวหนังและโรคเบาหวาน

โรคเบาหวานมีสัญญาณทางผิวหนังได้หลายชนิด:

• Acanthosis Nigricans — ผิวดำหนาหยาบที่คอ รักแร้ และขาหนีบ บ่งชี้ insulin resistance

• Diabetic dermopathy — จุดน้ำตาลที่หน้าแข้ง พบบ่อยที่สุดในเบาหวาน

• Necrobiosis lipoidica — ผื่นสีเหลืองส้มที่หน้าแข้ง

• การติดเชื้อซ้ำซากทั้งเชื้อราและแบคทีเรีย

• แผลหายช้าและเสี่ยง diabetic foot ulcer

ผิวหนังและโรคภูมิคุ้มกัน/Autoimmune

• Systemic Lupus Erythematosus (SLE): ผื่นรูปผีเสื้อที่จมูกและแก้ม photosensitivity

• Dermatomyositis: ผื่นสีม่วงบนเปลือกตา (heliotrope) และข้อนิ้วมือ (Gottron's papules)

• Systemic Sclerosis: ผิวหนังแข็งตึง Raynaud's phenomenon

เมื่อไรควรปรึกษาแพทย์ผิวหนัง

หากสังเกตเห็นการเปลี่ยนแปลงผิวหนังที่ผิดปกติโดยเฉพาะที่เกิดทั่วตัวหรือพร้อมกับอาการอื่น เช่น ดีซ่าน บวม คันรุนแรง ควรพบแพทย์ผิวหนังหรือแพทย์อายุรกรรมเพื่อตรวจหาสาเหตุ เนื่องจากบางอาการอาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคร้ายแรงที่รักษาได้ถ้าพบเร็ว

References

• Lookingbill DP, Spangler N, Helm KF. Cutaneous metastases in patients with metastatic carcinoma. JAAD. 1993;29(2):228-236.

• Naldi L, Rebora A. Clinical practice: Seborrheic dermatitis. N Engl J Med. 2009;360(4):387-396.

• Rongioletti F, Rebora A. Cutaneous markers of internal disease. Dermatol Clin. 2007;25(4):511-517.