Eczema ในเด็ก: อาการ สาเหตุ และวิธีดูแลลูกน้อยที่เป็นโรคผิวหนัง

Eczema หรือโรคผิวหนังอักเสบภูมิแพ้ (Atopic Dermatitis) เป็นโรคผิวหนังที่พบได้บ่อยที่สุดในวัยเด็ก ข้อมูลจากองค์การอนามัยโลกพบว่าเด็กประมาณ 10-20% ทั่วโลกเป็นโรคนี้ ในประเทศไทยก็พบผู้ป่วยเด็กจำนวนมาก เนื่องจากสภาพอากาศร้อนและบ้านที่อาจเต็มไปด้วยสารก่อแพ้ การให้ความรู้แก่ผู้ปกครองจึงเป็นเรื่องสำคัญมาก บทความนี้เรียบเรียงโดยอาจารย์แพทย์เฉพาะทางผิวหนัง เพื่อช่วยให้ผู้ปกครองเข้าใจสาเหตุ อาการ และวิธีดูแลลูกน้อยที่เป็นโรคนี้อย่างถูกต้อง

Eczema ในเด็กเกิดจากอะไร

Eczema ในเด็กเกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน ได้แก่

• พันธุกรรม: หากพ่อหรือแม่เป็นโรคภูมิแพ้ ลูกมีโอกาสเป็นโรคนี้สูงขึ้น

• ความผิดปกติของเกราะผิวหนัง: เด็กส่วนใหญ่ผิวทำหน้าที่เป็นเกราะป้องกันได้ไม่ดี ทำให้ผิวสูญเสียน้ำและระคายเคืองง่าย

• สารก่อภายนอก: ไรฝุ่น แมลงสาบ สัตว์เลี้ยง สบู่ หรือสิ่งแวดล้อมที่แห้งเกินไป

• อาหารบางชนิด: ในเด็กบางรายอาหารบางชนิดอาจกระตุ้นอาการ เช่น นม ไข่ หรืออาหารทะเล

อาการสำคัญที่ต้องสังเกต

ลูกที่เป็น Eczema มักมีอาการดังนี้

• ผิวแห้งคันแดง: ผิวแห้ง คัน แดง และอาจลอกเป็นสะเก็ด

• ตำแหน่งที่พบบ่อย: มักเป็นบริเวณข้อพับศอก ข้อพับเข่า และใบหน้าในเด็กเล็ก

• คันมากตอนกลางคืน: อาการมักเป็นหนักขึ้นตอนกลางคืน ทำให้เด็กนอนไม่หลับ

• ผิวแตกซึมเมื่อเกา: อาจมีน้ำเหลืองซึมหรือตุ่มเมื่อเกา

• ผิวหนาคล้ำ (Lichenification): ผิวหนาและสีเข้มขึ้นในเด็กที่เกาซ้ำ ๆ เป็นเวลานาน

การวินิจฉัยและการรักษาตามมาตรฐาน

แพทย์ผิวหนังเด็กจะประเมินด้วยเกณฑ์ Hanifin-Rajka หรือเกณฑ์ UK Working Party เพื่อวินิจฉัย โดยแนวทางการรักษาหลัก ได้แก่

• การรักษาความชุ่มชื้นผิว (Moisturization): ทามอยส์เจอไรเซอร์เป็นประจำอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง โดยเฉพาะหลังอาบน้ำ เพื่อฟื้นฟูเกราะผิว

• ยาคอร์ติโคสเตียรอยด์ทา: ใช้ในช่วงอาการกำเริบตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด และลดการใช้เมื่ออาการดีขึ้น

• ยาต้านฮิสตามีน (Antihistamine): ช่วยลดอาการคัน โดยเฉพาะตอนกลางคืน

• Calcineurin inhibitors: Tacrolimus, Pimecrolimus สำหรับบริเวณใบหน้าหรือผิวบางที่ไม่ควรใช้สเตียรอยด์เป็นเวลานาน

• Dupilumab (Biologics): Dupilumab สำหรับ Eczema รุนแรงในเด็กโตที่ไม่ตอบสนองต่อการรักษาเบื้องต้น

คำแนะนำสำหรับผู้ปกครอง

ผู้ปกครองมีบทบาทสำคัญมากในการจัดการโรคนี้

• หลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้น: เช่น เหงื่อออก หมอนนอน หรือครีมที่มีน้ำหอมแรง

• อาบน้ำอย่างเหมาะสม: อาบน้ำด้วยน้ำอุ่นพอสมควร ไม่ขยี้ผิวแรง ๆ

• เลือกเสื้อผ้า: ใส่เสื้อผ้าฝ้ายหลวม ๆ และสะอาดอยู่เสมอ

• ตัดเล็บสั้น: ตัดเล็บเด็กให้สั้นเพื่อลดการเกาและการติดเชื้อ

• เลือกผลิตภัณฑ์อ่อนโยน: ใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดที่ไม่มีสารก่อแพ้

• พบแพทย์ต่อเนื่อง: พาลูกพบแพทย์อย่างสม่ำเสมอ ไม่หยุดยาเองกลางคัน

การติดตามอาการระยะยาว

เด็กส่วนใหญ่มักมีอาการดีขึ้นเมื่อเข้าสู่วัยเรียน เนื่องจากระบบภูมิคุ้มกันพัฒนาดีขึ้นพร้อมกับความเข้าใจในการดูแลตัวเองที่ดีขึ้น อย่างไรก็ตาม เด็กบางรายอาจเป็นโรคนี้ต่อเนื่องหรือเป็นเป็นช่วง ๆ จึงควรติดตามกับแพทย์อย่างสม่ำเสมอ

คำถามที่พบบ่อย

Eczema ในเด็กเกิดจากอะไร? Eczema ในเด็กเกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน ทั้งพันธุกรรมโรคภูมิแพ้ในครอบครัว ความผิดปกติของเกราะผิวหนัง สารก่อภายนอกเช่นไรฝุ่น แมลงสาบ สัตว์เลี้ยง สบู่ หรือสิ่งแวดล้อมที่แห้งเกินไป และในเด็กบางรายอาหารบางชนิด เช่น นม ไข่ หรืออาหารทะเล อาจกระตุ้นอาการได้

Eczema ในเด็กหายขาดได้ไหม? เด็กส่วนใหญ่มักมีอาการดีขึ้นเมื่อเข้าสู่วัยเรียน เนื่องจากระบบภูมิคุ้มกันพัฒนาดีขึ้น แต่เด็กบางรายอาจเป็นต่อเนื่องหรือเป็นเป็นช่วง ๆ จึงควรติดตามกับแพทย์อย่างสม่ำเสมอ

การทามอยส์เจอไรเซอร์สำคัญแค่ไหน? สำคัญมาก เพราะเป็นการรักษาหลักที่ช่วยฟื้นฟูเกราะผิว ควรทาเป็นประจำอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง โดยเฉพาะหลังอาบน้ำ เพื่อลดผิวแห้งและลดการกำเริบของโรค

ยาสเตียรอยด์ทาในเด็กอันตรายไหม? หากใช้ตามคำแนะนำของแพทย์ในช่วงอาการกำเริบและลดการใช้เมื่ออาการดีขึ้น จะปลอดภัย สำหรับบริเวณใบหน้าหรือผิวบางที่ไม่ควรใช้สเตียรอยด์นาน แพทย์อาจเลือกใช้ Calcineurin inhibitors เช่น Tacrolimus หรือ Pimecrolimus แทน

หากลูกน้อยมีผื่นคันเรื้อรัง ผิวแห้งแดง หรืออาการกำเริบบ่อย อย่าซื้อยามาใช้เอง ควรปรึกษาแพทย์เฉพาะทางผิวหนังที่ Siam Dermatology เพื่อวินิจฉัยและวางแผนดูแลลูกน้อยอย่างเหมาะสม โทร 061-448-7000 หรือ LINE @siamderm

บทความโดย นพ.ภัทร วรวุทธินนท์ แพทย์เฉพาะทางผิวหนัง · ตรวจทานล่าสุด 16 กรกฎาคม 2569