Dermatomyositis: ผื่นผิวหนังร่วมกับกล้ามเนื้ออ่อนแรง

Dermatomyositis (โรคผิวหนังและกล้ามเนื้ออักเสบ) เป็นโรคภูมิคุ้มกันทำงานผิดปกติที่ทำให้เกิดการอักเสบทั้งของผิวหนังและกล้ามเนื้อพร้อมกัน ลักษณะเด่นคือมีผื่นแดงอมม่วงตามใบหน้า เปลือกตา และบริเวณที่โดนแดด ร่วมกับกล้ามเนื้ออ่อนแรง โดยเฉพาะกล้ามเนื้อต้นแขนต้นขา แม้เป็นโรคที่ไม่พบบ่อย แต่ต้องได้รับการวินิจฉัยและดูแลโดยแพทย์ เพราะเกี่ยวข้องกับระบบภูมิคุ้มกันและอาจสัมพันธ์กับโรคอื่น บทความนี้อธิบายสาเหตุ อาการ การวินิจฉัย และแนวทางการรักษา

Dermatomyositis เกิดจากอะไร

Dermatomyositis เป็นโรคที่เชื่อว่าเกิดจากระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายทำงานผิดปกติจนเข้าไปทำลายกล้ามเนื้อและผิวหนังของตนเอง สาเหตุที่แท้จริงยังไม่ทราบชัด แต่มีปัจจัยที่อาจเกี่ยวข้อง

• ภูมิคุ้มกันผิดปกติ: ระบบภูมิคุ้มกันโจมตีเนื้อเยื่อของร่างกายเอง ทำให้เกิดการอักเสบเรื้อรัง

• ปัจจัยกระตุ้น: บางรายอาจมีปัจจัยกระตุ้น เช่น การติดเชื้อหรือยาบางชนิด

• ความสัมพันธ์กับมะเร็ง: ในผู้ใหญ่บางราย โดยเฉพาะผู้สูงอายุ อาจพบความสัมพันธ์กับมะเร็งซ่อนเร้น แพทย์จึงมักตรวจคัดกรองเพิ่มเติม

อาการของ Dermatomyositis

อาการแบ่งเป็นสองกลุ่มหลักคือ อาการทางผิวหนังและอาการทางกล้ามเนื้อ

• ผื่นผิวหนัง: ผื่นแดงอมม่วงบริเวณเปลือกตา (heliotrope rash) และผื่นแดงตามใบหน้า คอ หน้าอก และบริเวณที่โดนแดด

• ผื่นตามข้อ: ผื่นแดงหรือตุ่มนูนเหนือข้อนิ้วมือ ข้อศอก และหัวเข่า (Gottron's papules)

• กล้ามเนื้ออ่อนแรง: กล้ามเนื้ออ่อนแรงแบบค่อยเป็นค่อยไป โดยเฉพาะต้นแขนต้นขา ทำให้ลุกจากเก้าอี้ ยกแขน หรือขึ้นบันไดลำบาก

• อาการทั่วไป: บางรายมีอ่อนเพลีย มีไข้ต่ำ ๆ หรือกลืนลำบาก

การวินิจฉัย

แพทย์วินิจฉัยจากการตรวจร่างกายร่วมกับการตรวจเพิ่มเติมเพื่อยืนยันการอักเสบของกล้ามเนื้อและผิวหนัง

• ตรวจเลือด: ตรวจเลือดดูค่าเอนไซม์กล้ามเนื้อ เช่น CPK ที่มักสูงขึ้น

• EMG และ MRI: ตรวจคลื่นไฟฟ้ากล้ามเนื้อ (EMG) และ MRI กล้ามเนื้อ เพื่อประเมินการอักเสบ

• การตัดชิ้นเนื้อ: ตัดชิ้นเนื้อผิวหนัง (skin biopsy) เพื่อยืนยันการวินิจฉัย

วิธีรักษา Dermatomyositis

เป้าหมายของการรักษาคือควบคุมการอักเสบและฟื้นฟูความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ แนวทางที่แพทย์ใช้ ได้แก่

• ยาสเตียรอยด์: Corticosteroids เป็นยาหลักในการควบคุมการอักเสบ โดยแพทย์จะปรับขนาดยาตามความรุนแรง

• ยากดภูมิคุ้มกัน: Methotrexate หรือ Azathioprine ใช้เพื่อลดการอักเสบและลดขนาดสเตียรอยด์ในระยะยาว

• Immunoglobulin: Immunoglobulin (IVIG) ใช้ในบางกรณีที่รุนแรงหรือดื้อต่อการรักษา

• กายภาพบำบัด: กายภาพบำบัดช่วยฟื้นฟูและคงความแข็งแรงของกล้ามเนื้อควบคู่กับการใช้ยา

การรักษาต้องอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์อย่างใกล้ชิด เพราะยาแต่ละชนิดมีข้อควรระวังและต้องติดตามผลอย่างต่อเนื่อง ผู้ป่วยไม่ควรปรับหรือหยุดยาเอง

คำถามที่พบบ่อย

Dermatomyositis อันตรายไหม? ความรุนแรงแตกต่างกันในแต่ละราย แต่ปัจจุบันมีการรักษาที่ได้ผลดี การวินิจฉัยและดูแลตั้งแต่เนิ่น ๆ ช่วยควบคุมโรคได้

โรคนี้รักษาหายขาดไหม? หลายรายควบคุมอาการได้ดีด้วยการรักษาต่อเนื่อง บางรายอาจเข้าสู่ระยะสงบของโรค การติดตามกับแพทย์สม่ำเสมอจึงสำคัญ

ทำไมแพทย์ต้องตรวจหามะเร็งด้วย? ในผู้ใหญ่บางราย Dermatomyositis อาจสัมพันธ์กับมะเร็งซ่อนเร้น แพทย์จึงอาจตรวจคัดกรองเพิ่มเติมเพื่อความปลอดภัย

ต้องดูแลผิวอย่างไร? ควรหลีกเลี่ยงแสงแดดและใช้ครีมกันแดดสม่ำเสมอ เพราะผื่นมักกำเริบเมื่อโดนแดด

หากคุณมีผื่นแดงอมม่วงบริเวณเปลือกตาหรือใบหน้า ร่วมกับกล้ามเนื้ออ่อนแรง ควรรีบปรึกษาแพทย์เฉพาะทางผิวหนังที่ Siam Dermatology เพื่อวินิจฉัยและวางแผนการรักษา โทร 061-448-7000 หรือ LINE @siamderm

บทความโดย นพ.ภัทร วรวุทธินนท์ แพทย์เฉพาะทางผิวหนัง · ตรวจทานล่าสุด 16 กรกฎาคม 2569