Behcet's Disease — โรคเบห์เชต แผลในปาก-อวัยวะเพศ ตาอักเสบ — รักษาโดยอาจารย์ IOD

โรคเบเชท์ (Behcet's Disease อ่านว่า เบ-เช-ตส์) เป็นโรคหลอดเลือดอักเสบทั่วร่างกาย (systemic vasculitis) ที่พบได้ไม่บ่อย ลักษณะเด่นคือมีแผลร้อนในปากที่เป็นซ้ำบ่อย ร่วมกับแผลที่อวัยวะเพศ ตาอักเสบ และผื่นผิวหนัง โรคนี้พบบ่อยในแถบตะวันออกกลางตามเส้นทางสายไหม (Silk Road) เป็นโรคที่ไม่ติดต่อ แต่ต้องดูแลระยะยาวร่วมกันหลายสาขา บทความนี้อาจารย์แพทย์เฉพาะทางผิวหนังจะอธิบายอาการ เกณฑ์การวินิจฉัย และแนวทางการรักษา

อาการของโรคเบเชท์

• แผลในปาก: แผลร้อนในปากที่เจ็บและเป็นซ้ำบ่อย เป็นอาการนำที่พบเกือบทุกราย

• แผลที่อวัยวะเพศ: แผลร้อนที่อวัยวะเพศ มักทิ้งรอยแผลเป็น

• อาการทางตา: ตาอักเสบ (uveitis) หรือหลอดเลือดจอตาอักเสบ ซึ่งอาจทำให้ตามัวและเป็นภาวะที่ต้องรีบรักษา

• อาการทางผิวหนัง: ผื่นผิวหนัง เช่น erythema nodosum ตุ่มหนอง และผื่นคล้ายสิว (papulopustular)

เกณฑ์การวินิจฉัย (ISG 1990)

โรคเบเชท์ไม่มีการตรวจทางห้องปฏิบัติการเพียงอย่างเดียวที่ยืนยันได้ ต้องอาศัยการวินิจฉัยทางคลินิกโดยแพทย์เฉพาะทางตามเกณฑ์ ISG 1990 คือ ต้องมีแผลร้อนในปากที่เป็นซ้ำอย่างน้อย 3 ครั้งต่อปี ร่วมกับ 2 ใน 4 ข้อต่อไปนี้

• ข้อ 1: มีแผลร้อนที่อวัยวะเพศเป็นซ้ำ

• ข้อ 2: ตาอักเสบ (uveitis) หรือหลอดเลือดจอตาอักเสบ

• ข้อ 3: ผื่นผิวหนัง เช่น erythema nodosum, pseudofolliculitis หรือผื่นคล้ายสิว

• ข้อ 4: Pathergy test เป็นบวก คือเมื่อใช้เข็มสะกิดผิวเปล่า ๆ แล้วเกิดตุ่มแดงหรือตุ่มหนองขึ้นภายใน 48 ชั่วโมง

แนวทางการรักษา

การรักษาขึ้นอยู่กับว่าอวัยวะใดได้รับผลกระทบ โดยจะรุนแรงขึ้นตามระบบที่เกี่ยวข้อง

• เฉพาะเยื่อบุและผิวหนัง (mucocutaneous): Colchicine 1-2 มก./วัน ร่วมกับหรือไม่ร่วมกับยาสเตียรอยด์ทาเฉพาะที่

• กรณีดื้อยา: Apremilast 30 มก. วันละ 2 ครั้ง (ได้รับการรับรองจาก FDA ปี 2019 สำหรับแผลในปาก)

• กรณีมีอวัยวะสำคัญเกี่ยวข้อง (ตา สมอง หลอดเลือด): Azathioprine 2-3 มก./กก./วัน, Cyclosporine 3-5 มก./กก./วัน หรือ Methotrexate

• กรณีรุนแรง: Adalimumab (ยากลุ่ม TNF inhibitor) เป็นทางเลือกแรกสำหรับตาอักเสบรุนแรง

การดูแลร่วม: ผู้ป่วยที่มีอาการทางตาต้องได้รับการตรวจตาระยะยาว และดูแลร่วมกับจักษุแพทย์และแพทย์โรคข้อและรูมาติสซั่ม (rheumatologist)

คำถามที่พบบ่อย

โรคเบเชท์ติดต่อกันได้ไหม? ไม่ติดต่อ โรคนี้เกิดจากภาวะภูมิคุ้มกันและหลอดเลือดอักเสบ ไม่ได้เกิดจากการติดเชื้อและไม่ติดต่อจากคนสู่คน

มีการตรวจเลือดที่ยืนยันโรคนี้ได้ไหม? ไม่มีการตรวจเดียวที่ยืนยันได้ ต้องวินิจฉัยตามเกณฑ์ทางคลินิก ISG 1990 โดยแพทย์เฉพาะทาง

แผลร้อนในปากบ่อยเป็นเบเชท์เสมอไหม? ไม่เสมอไป แผลร้อนในปากมีได้หลายสาเหตุ แต่หากเป็นซ้ำบ่อยร่วมกับแผลที่อวัยวะเพศหรืออาการทางตา ควรพบแพทย์เพื่อประเมิน

โรคนี้รักษาหายขาดไหม? เป็นโรคเรื้อรังที่ควบคุมอาการได้ด้วยยาและการติดตามต่อเนื่อง แม้จะรักษาไม่ง่ายแต่การดูแลที่เหมาะสมช่วยลดภาวะแทรกซ้อนได้

หากมีแผลร้อนในปากที่เป็นซ้ำบ่อย ร่วมกับแผลที่อวัยวะเพศ ตามัว หรือผื่นผิวหนัง อย่านิ่งนอนใจ ควรปรึกษาแพทย์เฉพาะทางผิวหนังที่ Siam Dermatology โทร 061-448-7000 หรือ LINE @siamderm

บทความโดย นพ.ภัทร วรวุทธินนท์ แพทย์เฉพาะทางผิวหนัง · ตรวจทานล่าสุด 16 กรกฎาคม 2569