ผื่นแพ้แสงแดด (Photodermatitis) สาเหตุ อาการ การป้องกัน และการรักษา

ผื่นแพ้แสงแดด หรือ Photodermatitis เป็นภาวะที่ผิวหนังมีปฏิกิริยาไวต่อแสงแดด โดยเฉพาะรังสีอัลตราไวโอเลต (UV) มากเกินกว่าปกติ พบได้บ่อยในประเทศไทยที่มีแสงแดดแรงตลอดทั้งปี ผื่นแพ้แสงแดดสามารถเกิดได้หลายรูปแบบ ตั้งแต่ผิวไหม้แดดเล็กน้อยไปจนถึงผื่นพุพองและตุ่มน้ำใส

ประเภทของผื่นแพ้แสงแดด

ผื่นแพ้แสงแดดแบ่งได้เป็นหลายประเภท ประเภทแรกคือ ผิวไหม้แดด (Sunburn) ซึ่งเกิดจากการโดนแสงแดดแรงโดยตรง ประเภทที่สองคือ ผื่นแพ้จากสารเคมีที่ไวต่อแสง (Phototoxic dermatitis) เกิดจากการใช้ยาหรือสารเคมีบางชนิดแล้วถูกแสงแดด และประเภทที่สามคือ ผื่นแพ้แสงจากภูมิแพ้ (Photoallergic dermatitis) ซึ่งเกิดจากการแพ้ของร่างกายต่อสารเคมีเมื่อโดนแสงแดด

สาเหตุและปัจจัยกระตุ้น

ปัจจัยที่ทำให้เกิดผื่นแพ้แสงแดด ได้แก่ ยาบางชนิด เช่น ยาปฏิชีวนะกลุ่มเตตร้าซัยคลิน ยาขับปัสสาวะแบงค์ไทอะไซด์ (Thiazide) ยาต้านอักเสบบางชนิด สารเคมีในครีมกันแดดบางยี่ห้อ น้ำหอมจากพืชตระกูลมะนาวและมะกรูด และโรคบางอย่าง เช่น โรคลูปัส ที่ทำให้ผิวไวต่อแสงแดดมากขึ้น

อาการของผื่นแพ้แสงแดด

อาการของผื่นแพ้แสงแดดมีหลายรูปแบบ ตั้งแต่ผิวแดง บวม แสบร้อน คัน เกิดตุ่มน้ำใส ไปจนถึงผิวลอก ผิวคล้ำเป็นหย่อม และผิวหนังหนาขึ้น ผื่นจะเกิดเฉพาะบริเวณที่โดนแสงแดด เช่น ใบหน้า แขน คอ และหลังมือ โดยบริเวณที่เสื้อผ้าปกคลุมจะไม่เป็นผื่น อาการมักเกิดหลังถูกแสงแดดไม่กี่ชั่วโมงถึงหลายวัน

การป้องกันผื่นแพ้แสงแดด

การป้องกันเป็นสิ่งสำคัญที่สุด ทาครีมกันแดดที่มีค่า SPF 30 ขึ้นไปทุกวัน ทาก่อนออกแดด 30 นาที และทาซ้ำทุก 2 ชั่วโมง สวมเสื้อผ้าแขนยาว สวมหมวกปีกกว้าง และใช้ร่มหรือกางกั้นแดด หลีกเลี่ยงกิจกรรมกลางแจ้งในช่วงเวลา 10.00-16.00 นาฬิกา เพราะเป็นช่วงที่แสงอัลตราไวโอเลตแรงที่สุด หากใช้ยาที่ทำให้ผิวไวต่อแสง ควรปรึกษาแพทย์เกี่ยวกับทางเลือกอื่น

การรักษาผื่นแพ้แสงแดด

การรักษาขึ้นอยู่กับสาเหตุและความรุนแรง สิ่งแรกคือหยุดยาหรือสารเคมีที่เป็นตัวกระตุ้น สำหรับอาการเฉียบพลัน แพทย์อาจแนะนำให้ใช้ครีมสเตียรอยด์ทา ครีมบำรุงผิว หรือยาแก้แพ้ชนิดรับประทาน สำหรับกรณีที่เป็นมากหรือเป็นเรื้อรัง แพทย์อาจพิจารณาให้ยากดภูมิคุ้มกัน หรือการรักษาด้วยแสงเฉพาะทาง (Phototherapy) ภายใต้การดูแลของแพทย์ผิวหนัง

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับผื่นแพ้แสงแดด (FAQ)

คนผิวคล้ำเป็นผื่นแพ้แสงแดดได้หรือไม่? ได้ คนทุกสีผิวสามารถเป็นผื่นแพ้แสงแดดได้ แต่คนผิวขาวอาจมีความไวต่อแสงแดดมากกว่า เนื่องจากเมลานินในผิวน้อยกว่า ทำให้แสงแดดส่งผ่านเข้ามาถึงผิวได้มากกว่า จึงต้องป้องกันอย่างเข้มงวดยิ่งขึ้น

ครีมกันแดดช่วยป้องกันผื่นแพ้แสงแดดได้จริงหรือไม่? ครีมกันแดดช่วยป้องกันได้อย่างมาก ควรเลือกครีมกันแดดที่มีค่า SPF 30 ขึ้นไป และมีค่า PA+++ เพื่อป้องกันทั้งรังสี UVA และ UVB ทาซ้ำทุก 2 ชั่วโมงหรือหลังจากเหงื่อออกหรือว่ายน้ำ

ที่คลินิกสยามเดอร์มาโทโลจี เรามีแพทย์ผิวหนังผู้เชี่ยวชาญที่พร้อมวินิจฉัยและให้คำแนะนำเกี่ยวกับการป้องกันและรักษาผื่นแพ้แสงแดดทุกชนิด