ฝ้า (Melasma) คืออะไร? สาเหตุ อาการ และวิธีรักษา

ฝ้า (Melasma) เป็นภาวะที่ผิวมีสีเข้มกว่าปกติ เกิดจากการสร้าง Melanin มากเกินไป พบบ่อยในผู้หญิงวัยสาวถึงวัยกลางคน ได้รับฉายาว่า "หน้ากาก" เนื่องจากพบได้บ่อยในหญิงหลังคลอดบุตร แม้พบในผู้ชายได้เช่นกัน โดยเฉพาะในผู้ชายที่ใช้ยารักษาโรคหัวใจหรือรักษาโรคมะเร็ง ฝ้ามักขึ้นบนใบหน้าและแก้ม เป็นปัญหาที่ส่งผลต่อความมั่นใจและคุณภาพชีวิต

สาเหตุของฝ้า

ฝ้าเกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน ได้แก่: • แสงแดด UV: เป็นตัวกระตุ้นสำคัญที่สุด กระตุ้นให้เซลล์ Melanocyte สร้าง Melanin มากขึ้น • ฮอร์โมน: ฮอร์โมนเอสโตรเจนและโปรเจสเตอโรนอาจกระตุ้นการสร้างสี พบได้ในหญิงตั้งครรภ์และผู้ใช้ยาคุมกำเนิด • พันธุกรรม: มีประวัติครอบครัวเป็นฝ้า • เพศและสีผิว: พบมากในผู้หญิงและผู้ที่มีผิวสีเข้ม แสงแดดคือตัวกระตุ้นหลัก • ยาและเครื่องสำอาง: บางชนิดอาจกระตุ้นให้ผิวสร้างสีเพิ่มขึ้นได้

ชนิดของฝ้า

ฝ้าแบ่งตามระดับความลึกของสีในผิว 3 ชนิด: 1. ฝ้าชั้นบน (Epidermal Melasma): สีน้ำตาลเข้ม เห็นชัดด้วย Wood's Lamp ตอบสนองการรักษาดีที่สุด 2. ฝ้าชั้นล่าง (Dermal Melasma): สีเทาอมเขียว รักษายากกว่า 3. ฝ้าสองชั้น (Mixed Melasma): พบทั้งสองชนิดร่วมกัน พบได้บ่อยที่สุด

การรักษาฝ้า

การรักษาฝ้าต้องอาศัยความอดทนและใช้เวลานาน แนวทางการรักษา: 1. ครีมลดฝ้า (Depigmenting agents): Hydroquinone, Azelaic acid, Kojic acid, Tranexamic acid, Niacinamide 2. เรตินอยด์ (Retinoids): ช่วยเร่งเซลล์ผิวและยับยั้งสีในชั้นผิว 3. การลอกผิว (Exfoliation): Chemical peel ด้วยกรดไกลโคลิกหรือแลกติก 4. เลเซอร์: Q-switched laser, Fractional laser สำหรับฝ้าชั้นบนที่เหนียวกว่า 5. การทาครีมกันแดด SPF 30 ขึ้นไป ทุกวัน เป็นสิ่งสำคัญที่สุด สยาม เดอร์มาโทโลจีมีบริการรักษาฝ้าด้วยเลเซอร์ที่ทันสมัย พร้อมคำปรึกษาจากแพทย์ผิวหนังผู้เชี่ยวชาญ

ความสำคัญของครีมกันแดดในการดูแลฝ้า

ครีมกันแดดคือหัวใจของการแก้ฝ้าและป้องกันฝ้ากลับเป็นซ้ำ ควรเลือก SPF 30 ขึ้นไป Broad-spectrum (PA+++) และทาซ้ำทุก 2–3 ชั่วโมงเมื่ออยู่กลางแดด หลีกเลี่ยงช่วงแดดจัด 10.00–14.00 น. หากออกไปช่วงนี้ควรสวมหมวกและสวมแว่นกันแดดด้วย

เอกสารอ้างอิง

1. Sheth VM, Pandya AG. Melasma: a comprehensive update: part I. Journal of the American Academy of Dermatology. 2011;65(4):689-697. 2. Rajanala S, Maymone MBC, Vashi NA. Melasma pathogenesis: a review of the latest research, pathological findings, and investigational therapies. Dermatology Online Journal. 2019;25(10). 3. McKesey J, Tovar-Garza A, Pandya AG. Melasma Treatment: An Evidence-Based Review. American Journal of Clinical Dermatology. 2020;21(2):173-225. 4. Ogbechie-Godec OA, Elbuluk N. Melasma: an Up-to-Date Comprehensive Review. Dermatology and Therapy. 2017;7(3):305-318.