ตุ่มหนองที่รูขุมขน (Folliculitis): สาเหตุ อาการ และวิธีรักษา

Folliculitis หรือตุ่มหนองที่รูขุมขน คือภาวะอักเสบของรูขุมขนตั้งแต่หนึ่งรูขุมขนไปจนถึงหลายรูขุมขน มักเกิดจากแบคทีเรีย Staphylococcus aureus แต่ยังอาจเกิดจากเชื้อรา ไวรัส หรือการระคายเคืองทางกายภาพได้ ที่คลินิก Siam Dermatology พบผู้ป่วย Folliculitis ประมาณ 15–20% ของผู้ที่มารักษาเรื่องผิวหนังทั้งหมด

อาการของ Folliculitis เป็นอย่างไร

Folliculitis มักเริ่มด้วยตุ่มเล็กๆ หรือพุพองใสรอบรูขุมขน ผิวหนังแดงและคัน เกิดได้ทุกส่วนของร่างกายที่มีเส้นขน เช่น ลำตัว ขา แขน หน้าอก และหนังศีรษะ ประเภทที่รักษาได้ยากคือ Eosinophilic Folliculitis ที่พบในผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง

สาเหตุและปัจจัยกระตุ้นของ Folliculitis

• การโกนขนหรือขนที่งอกกลับเข้ารูขุมขน (Ingrown hair)

• การสวมเสื้อผ้าแน่เกินไป

• การอักเสบของผิวหนังที่เปียกหรือถูกกระทบบ่อย

• การใช้สระว่ายน้ำหรืออ่างอาบน้ำสาธารณะที่อาจมีเชื้อสะสม

• ปัญหาผิวมันมาก และการใช้ยาสเตียรอยด์เป็นเวลานาน

การรักษา Folliculitis

• Folliculitis จากแบคทีเรีย: ใช้ Mupirocin หรือยาปฏิชีวนะชนิดทา (Topical Antibiotics)

• กรณีรุนแรง: ยาปฏิชีวนะชนิดรับประทาน เช่น Cephalexin หรือ Doxycycline

• Folliculitis จากเชื้อรา: ใช้ยาต้านเชื้อราตามการวินิจฉัยของแพทย์

• เกิดจากพฤติกรรม: ปรับพฤติกรรมได้ช่วยลดการกลับมา

การป้องกัน Folliculitis

• หลีกเลี่ยงการโกนขนบ่อยเกินไป หรือใช้ครีมโกนขนที่เหมาะสม

• อาบน้ำหลังออกกำลังกายทันที

• สวมเสื้อผ้าที่ระบายอากาศและเปลี่ยนเมื่อเปียก

• หลีกเลี่ยงสระว่ายน้ำสาธารณะที่อาจมีเชื้อสะสม

เอกสารอ้างอิง

1. Luelmo-Aguilar J, Santandreu MS. Folliculitis. Am J Clin Dermatol. 2004;5(5):301-310.

2. Ibler KS, Kromann CB. Recurrent furunculosis - challenges and management: a review. Clin Cosmet Investig Dermatol. 2014;7:59-64.

3. Stevens DL, et al. Practice guidelines for the diagnosis and management of skin and soft tissue infections. Clin Infect Dis. 2014;59(2):e10-52.

4. Dhaille F, et al. Bacterial folliculitis. Ann Dermatol Venereol. 2021;148(2):131-136.

5. Laureano AC, et al. Folliculitis. An Bras Dermatol. 2020;95(6):741-750.