Dermoscope — ตรวจไฝ ตรวจมะเร็งผิวหนัง ABCDE ไฝอันตราย โดยแพทย์ผิวหนังสถาบันโรคผิวหนัง

การตรวจไฝและคัดกรองมะเร็งผิวหนังในปัจจุบันไม่จำเป็นต้องตัดชิ้นเนื้อทุกราย แพทย์ผิวหนังสามารถใช้เครื่องมือที่เรียกว่า Dermoscope (เดอร์มอสโคป) ซึ่งเป็นกล้องกำลังขยายพร้อมแสงโพลาไรซ์ (polarized light) ขยายภาพ 10 ถึง 100 เท่า ช่วยให้มองเห็นโครงสร้างใต้ผิวของไฝ เช่น ร่างแหเม็ดสี (pigment network) จุด (dots) เส้น (streaks) และหลอดเลือด ได้โดยไม่ต้องผ่าตัด ที่ Siam Dermatology นพ.ภัทร วรวุทธินนท์ อาจารย์แพทย์สถาบันโรคผิวหนัง ตรวจไฝทุกรายด้วย Dermoscope ก่อนตัดสินใจว่าจำเป็นต้องตัดชิ้นเนื้อหรือไม่

ABCDE Rule ตรวจไฝอันตรายด้วยตัวเอง

หลัก ABCDE เป็นวิธีสังเกตไฝที่อาจเป็นมะเร็งผิวหนังชนิดเมลาโนมาเบื้องต้นด้วยตัวเอง หากเข้าเกณฑ์ตั้งแต่ 2 ข้อขึ้นไป ควรพบแพทย์ผิวหนังเพื่อประเมินและพิจารณาตัดชิ้นเนื้อ

• A – Asymmetry (ไม่สมมาตร): ไฝไม่สมมาตร แบ่งครึ่งแล้วสองข้างไม่เท่ากัน

• B – Border (ขอบไม่เรียบ): ขอบไม่เรียบ หยักหรือเบลอไม่ชัดเจน

• C – Color (สีไม่สม่ำเสมอ): มีหลายสีในจุดเดียว เช่น น้ำตาล ดำ แดง ขาว

• D – Diameter (ขนาดใหญ่กว่า 6 มม.): เส้นผ่านศูนย์กลางมากกว่า 6 มิลลิเมตร

• E – Evolving (มีการเปลี่ยนแปลง): มีการเปลี่ยนแปลงของขนาด สี หรือรูปร่างในระยะหลัง

Dermoscope ช่วยแยกโรคอะไรได้บ้าง

ภายใต้กล้อง Dermoscope แพทย์จะประเมินลวดลายและโครงสร้างเม็ดสีเพื่อแยกไฝปกติออกจากรอยโรคที่น่าสงสัย

• ไฝปกติ: ร่างแหเม็ดสีสม่ำเสมอ (regular pigment network) มักเป็นไฝปกติที่ไม่อันตราย

• สงสัยเมลาโนมา: ร่างแหผิดปกติ เส้นทแยง หรือฝ้าสีน้ำเงินเทา (blue-gray veil) ชวนสงสัยเมลาโนมา

• สงสัย BCC: หลอดเลือดแตกกิ่งคล้ายกิ่งไม้ (arborizing vessels) ร่วมกับผิวมันวาว ชวนสงสัยมะเร็งชนิด BCC

• สงสัย SCC: หลอดเลือดเป็นจุดหรือขด (dotted/glomerular vessels) ชวนสงสัยมะเร็งชนิด SCC

• ไฝชั้นหนังแท้: ลวดลายเป็นก้อนกลม (globular pattern) มักเป็นไฝชั้นหนังแท้ (dermal nevus) ที่ไม่อันตราย

7-Point Checklist ประเมินความเสี่ยงเมลาโนมา

แพทย์อาจใช้ระบบให้คะแนน 7-Point Checklist (Argenziano) ประกอบการประเมิน หากคะแนนรวมตั้งแต่ 3 คะแนนขึ้นไป จะพิจารณาตัดชิ้นเนื้อส่งตรวจ

• เกณฑ์หลัก (Major): ร่างแหเม็ดสีผิดปกติ, ฝ้าสีขาวน้ำเงิน และลวดลายหลอดเลือดผิดปกติ (ข้อละ 2 คะแนน)

• เกณฑ์รอง (Minor): เส้นผิดปกติ, เม็ดสีกระจายไม่สม่ำเสมอ, จุด/ก้อนผิดปกติ และร่องรอยการถดถอย (ข้อละ 1 คะแนน)

คำถามที่พบบ่อย

ตรวจไฝด้วย Dermoscope เจ็บไหม? ไม่เจ็บ เพราะเป็นการส่องกล้องบนผิวโดยไม่ต้องกรีดหรือฉีดยา ใช้เวลาเพียงไม่กี่นาทีต่อจุด

ต้องตัดชิ้นเนื้อทุกรายไหม? ไม่จำเป็น การส่อง Dermoscope ช่วยคัดกรองก่อนว่าไฝใดปกติและไฝใดน่าสงสัย แพทย์จะตัดชิ้นเนื้อเฉพาะรอยโรคที่เข้าเกณฑ์สงสัยเท่านั้น

ไฝแบบไหนควรรีบมาตรวจ? ไฝที่เข้าเกณฑ์ ABCDE ตั้งแต่ 2 ข้อขึ้นไป เช่น ไม่สมมาตร ขอบไม่เรียบ หลายสี ขนาดใหญ่ หรือเปลี่ยนแปลงเร็ว ควรรีบพบแพทย์ผิวหนัง

Dermoscope ตรวจมะเร็งได้แน่นอนเลยไหม? การส่องกล้องช่วยเพิ่มความแม่นยำในการคัดกรอง แต่การวินิจฉัยมะเร็งที่แน่นอนต้องอาศัยการตัดชิ้นเนื้อส่งตรวจทางพยาธิวิทยา

หากคุณมีไฝที่เปลี่ยนแปลงหรือน่าสงสัย การตรวจด้วย Dermoscope โดยแพทย์เฉพาะทางช่วยให้ประเมินได้แม่นยำและวางแผนรักษาได้เหมาะสม ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางผิวหนังที่ Siam Dermatology โทร 061-448-7000 หรือ LINE @siamderm

บทความโดย นพ.ภัทร วรวุทธินนท์ แพทย์เฉพาะทางผิวหนัง · ตรวจทานล่าสุด 16 กรกฎาคม 2569